Pierwszenstwo: 24.10.1972 (P. 158440) Zgloszenie ogloszono: 01.06.1973 Opis patentowy opublikowano: 17.02.1975 76219 KI. 5b, 39/00 MKP E21c 39/00 CZYTELNIA Urzedu Patentowego Twórcywynalazku: Romuald Gocman, Wlodzimierz Jaskóla, Karol Trutwin, Pawel Kudla, Adam Kurzeja Uprwaniony z patentu tymczasowego: Glówny Instytut Górnictwa, Katowice (Polska) Urzadzenie do pomiaru odksztalcen wyrobisk Wynalazek dotyczy urzadzenia do ciaglego pomiaru odksztalcen wyrobisk górniczych, zwlaszcza odleg¬ losci pomiedzy stropem a spagiem w pokladach cienkich, zalegajacych pionowo lub o duzym kacie nachylenia.Dotychczas pomiary te wykonywano za pomoca stacjonarnych przyrzadów, na przyklad konwergocjo- metrem teleskopowym z zapisem mechanicznym. Przyrzady te spelnialy dobrze swoje zadania przy pomiarach indywidualnych i w miejscach latwo dostepnych. Natomiast w przypadku koniecznosci wykonania ciagu pomia¬ rów na przyklad wzdluz calego wyrobiska korytarzowego, stosowanie takiego przestawialnego przyrzadu bylo pracochlonne i klopotliwe. Dodatkowe trudnosci wystepowaly przy wykonywaniu pomiarów w pokladach bardzo cienkich, gdzie poruszanie czlowieka jest trudne i narazone na niebezpieczenstwo.Znacznym postepem w zakresie prowadzenia tych pomiarów byla propozycja zastosowania urzadzenia przesuwnego umieszczonego na plozach, którego rame wyposazono w uchylne ramie wodzace po stropie, z po¬ miarowym pionowym ciegnem.Zasadnicza wada tego urzadzenia jest to, ze nie zapewnia ono utrzymania stalej prostopadlosci pomiaro¬ wego ciegna w stosunku do plóz lub stropu wyrobiska, poniewaz przy ciaglym pomiarze zmieniajacych sie odleglosci pomiedzy stropem a spagiem, koncówka ramienia wodzacego, do której jest zamocowane ciegno zmienia swój poziom po linii zblizonej do linii lukowej. Wskutek tego nie mozna wykorzystywac bezposredniego odczytu mierzonej odleglosci, lecz odleglosc te ustalano po skomplikowanych obliczeniach uwzgledniajac po¬ prawke wynikajaca z lukowego odchylenia ramienia wodzacego, co bylo bardzo klopotliwe i nastreczalo wiele trudnosci przy zdalnym i ciaglym pomiarze odksztalcen wyrobisk górniczych.Celem wynalazku jest usuniecie wymieniowych wad i trudnosci oraz zapewnienie wykonania ciaglego, dokladnego i bezposredniego pomiaru bez stosowania dodatkowych skomplikowanych obliczen.Cel ten osiagnieto dzieki zastosowaniu urzadzenia wedlug wynalazku, który w swej istocie polega na zastosowaniu bebna rejestrujacego wyniki pomiaru pisakiem umocowanym na ciegnie pomiarowym, oraz polega na przesuwnym w czesci dolnej osadzeniu ramienia wodzacego i wyposazeniu go w pomocnicze ramie zamoco¬ wane z jednej strony do czesci srodkowej wymienionego ramienia wodzacego, a z drugiej strony do ramy umiesz¬ czonej na plozach, przy czym obydwa ramiona sa spiete sprezyna. Dzieki takiej konstrukcji urzadzenia, ciegno2 76219 pomiarowe ma zapewnione zawsze prostopadle polozenie w stosunku do stropu lub stropu wyrobiska, co osiag¬ nieto zwlaszcza dzieki przesuwnemu osadzeniu ramienia wodzacego i wyposazeniu go w srodkowe ramie pomoc¬ nicze. Ponadto dzieki bezposredniemu umieszczeniu pisaka na ciegnie i zastosowaniu bebna, uzyskuje sie ciagla rejestracje wyników pomiaru w wartosciach bezwzglednych, i to od razu podczas przesuwania sie urzadzenia po spagu wyrobiska. Wynalazek przewiduje równiez stosowanie odmiany urzadzenia polegajacej na zastapieniu rejes¬ tracyjnego bebna elektrycznym potencjometrem, który przekazuje wyniki pomiaru do aparatury rejestracyjnej umieszczonej w bezpiecznym miejscu w podziemiu kopalni lub na powierzchni.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladowym wykonaniu na rysunku, na którym fig. 1 przed¬ stawia urzadzenie w widoku z boku, a fig. 2 — odmiane tego urzadzenia. * Urzadzenie sklada sie z ramy 1 umieszczonej na plozach, wewnatrz wyposazonej w obrotowo osadzony beben 2 uruchamiany kolem 3 przez przekladnie 4 podczas przesuwania po spagu 5. Górna czesc ramy ma dwie prowadnice 6 i 7. Prowadnica 6 jest zaopatrzona w przesuwny uchwyt 8 z pisakiem 9 zamocowanym do pomiaro¬ wego ciegna 10 rozpietego pomiedzy wodzacym ramieniem 11 i kotwiaca sprezyna 12. Druga prowadnica 7 jest zaopatrzona w przesuwna tuleje 13 mocujaca drugostronna koncówke wodzacego po stropie ramienia 11. To wodzace ramie 11 zgodnie z wynalazkiem jest wyposazone w pomocnicze ramie 14 zamocowane do niego prze¬ gubowo w czesci srodkowej, i z drugiej strony do ramy 1. Obydwa ramiona 11 i 14 sa spiete ze soba sprezyna 15 zapewniajaca staly kontakt górnej koncówki ramienia 11 ze stropem wyrobiska. Tak wykonane wodzace ramie 11 zapewnia przy zmianie odleglosci stropu od spagu, zawsze prostopadle polozenie pomiarowego ciegna 10 wzgledem ramy 1 lub stropu wyrobiska.Podczas pomiaru, urzadzenie wedlug wynalazku moze byc przesuwane zdalnie za pomoca liny lub lan¬ cucha przez wyrobisko górnicze. Jednoczesnie z przesuwaniem, obraca sie kolo 3, które poprzez przekladnie 4 uruchamia beben 2. W przypadku zmiany odleglosci pomiedzy ctropem a spagiem wyrobiska górna koncówka wodzacego po stropie ramienia 11 odpowiednio obniza sie lub podnosi przesuwajac ciegnem 10 pisak 9, który zmiany te rejestruje na bebnie 2.Odmiana urzadzenia przedstawiona na fig. 2 rysunku, polega na zastapieniu rejestracyjnego bebna 2 zna¬ nym elektrycznym sprezynowym potencjometrem 16, do którego, zwlaszcza do niewidocznego na rysunkujego bebna jest zamocowana dolna koncówka ciegna 10. Potencjometr 16 jest polaczony przewodami z aparatura rejestrujaca wyniki pomiaru, umieszczona w podziemiu kopalni lub na jej powierzchni. PL