Pierwszenstwo: Opublikowano: 10. XII. 1968 56513 KI. 42 c, 9/01 MKP G 01 KC, %\0O UKD Twórca wynalazku: mgr inz. Wojciech Derejski Wlasciciel patentu; Instytut Mechanizacji i Elektryfikacji Rolnictwa, Warszawa (Polska) Samopiszacy profilograf glebowy Przedmiotem patentu jest samopiszacy profilo¬ graf glebowy, sluzacy do badan jakosci pracy maszyn i narzedzi rolniczych. Znane dotychczas samopiszace profilografy posiadaja te wade, ze mechanizm odwzorowujacy nierównosci po¬ wierzchni pola zbudowany w ukladzie czworobo¬ ków przegubowych jest zamocowany na ramie nieprzesuwnie, có ogranicza jego szerokosc robo¬ cza do stosunkowo niewielkich wartosci. Dlatego tez profilografy te sa uzywane glównie do profilo¬ wania wyoranych skib przy prowadzeniu badan jakosci pracy plugów, których szerokosc robocza wynosi 1—1,2 m. Uzycie takiego profilografu do odwzorowania szerszych odcinków pola powoduje koniecznosc kilkakrotnego jego przestawiania, co powoduje obnizenie dokladnosci pomiarów, jest uciazliwe dla obslugi oraz wplywa na mala wy¬ dajnosc pracy.Celem wynalazku jest eliminacja wad dotych¬ czasowych samopiszacych profilografów w tym zakresie, aby w czasie przeprowadzania badan polowych narzedzi i maszyn rolniczych umozli¬ wic odwzorowywanie kilkakrotnie szerszych odcin¬ ków powierzchni pola, przeprowadzac pomiary z wieksza dokladnoscia oraz osiagnac wieksza wy¬ dajnosc pracy niz to jest mozliwe przy sposobach dotychczasowych.Cel ten zrealizowano przez skonstruowanie samo^ piszacego profilografu wedlug wynalazku, w któ¬ rym do stojaka zamocowano pozioma szyne z za- 10 15 20 25 30 wieszonym na niej przesuwnym wózkiem. Do ra¬ my wózka jest zamocowany zewnetrzny czworobok przegubowy, na którego laczniku znajduje sie pret czujnikowy, który w czasie pomiaru dotyka nie¬ równosci powierzchni pola.Zewnetrzny czworobok przegubowy laczy sie przy pomocy ukladu dzwigniowego z wewnetrz¬ nym czworobokiem przegubowym, zamocowanym równiez do ramy wózka. Na laczniku wewnetrz¬ nego czworoboku przegubowego znajduje sie pisak wykreslajacy w skali nierównosci powierzchni pola na papierze kratkowanym rozpietym na przesuwa¬ jacej sie wewnatrz wózka kasecie. Przeniesienie przesuniec pionowych preta czujnikowego na pisak odbywa sie przy pomocy ukladu czworoboków przegubowych, zas przesuniec poziomych za po¬ srednictwem mechanizmu linowego.Wynalazek zostanie blizej objasniony na przy¬ kladzie wykonania, przedstawionym na rysunku, na którym samopiszacy profilograf glebowy jest pokazany w widoku z boku. Na poziomej szynie 1, zamocowanej do górnej czesci stojaka 2 zawieszony jest na rolkach tocznych wózek 3, który moze sie po niej przesuwac. Do ramy wózka sa zamocowane: zewnetrzny czworobok przegubowy 4, wewnetrzny czworobok przegubowy 6 i uklad dzwigniowy 5 laczacy oba czworoboki.Wewnatrz wózka 3 umieszczono na rolkach tocz¬ nych kasete 7, która moze sie w nim przesuwac po prowadnicach. Kaseta ma nawiniety zapas papieru, 5651356513 na którym sporzadza sie wykresy odwzorowywa¬ nego profilu powierzchni pola w odpowiedniej skali. Do górnej czesci kasety 7 w skrajnych punk¬ tach 8 i 9 zamocowane sa konce linki, która opa¬ suje bebenek 10, ulozyskowany na ramie wózka.Bebenek jest napedzany przy pomocy przekladni zebatej 11 i kola linowego 12, które równiez sa ulozyskowane na ramie wózka. Kolo linowe 12 opasuje linka 13, która nastepnie biegnie wzdluz szyny 1 i jest zamocowana do jej konców w punk¬ tach 14 i 15. Do lacznika zewnetrznego czworo¬ boku przegubowego jest zamocowany obrotowo pret czujnikowy 16.W czasie pomiaru nalezy profilograf wedlug wynalazku ustawic na nogach i spoziomowac szy¬ ne 1 przy pomocy mechanizmu srubowego 21, wbudowanego w przednia noge stojaka i skontro¬ lowac kazdorazowe ustawienie szyny za pomoca pionu 20, znajdujacego sie przy tylnej nodze sto¬ jaka. Nastepnie rozpina sie w plaszczyznie profi¬ lografu linke 22, wzdluz której prowadzi sie* pret czujnikowy 16. Ruch preta czujnikowego po nie¬ równosciach pola w kierunku tylnej nogi stojaka powoduje za posrednictwem zewnetrznego czworo¬ boku przegubowego przesuw wózka 3 w tym sa¬ mym kierunku, zas za posrednictwem mechanizmu linowego ruch kasety 7 wewnatrz wózka w kie¬ runku przeciwnym. Pisak 17, osadzony w laczniku wewnetrznego czworoboku przegubowego wykresla wtedy w odpowiedniej skali badany profil pola na papierze kratkowanym 18.Przy cofaniu wózka do polozenia wyjsciowego, pisak 17 mozna wylaczyc przy pomocy ukladu dzwigniowo-linowego dzwigienka 19. Stosunek dlu¬ gosci ramion zewnetrznego czworoboku przegubo¬ wego do dlugosci ramion czworoboku wewnetrz¬ nego wyznacza skale pionowa rysowanego profilu.Skale pozioma profilu wyznacza wielkosc przelo¬ zenia w mechanizmie linowym napedzajacym ka¬ sete, i W przykladzie wykonania profilografu wedlug wynalazku, pret czujnikowy obejmuje swym dzia¬ laniem plaszczyzne pionowa o dlugosci 2,8 m i wy¬ sokosci 1,3 m, w tym 0,5 m ponizej poziomu ziemi, 5 zas skale pionowa i pozioma rysowanego profilu przyjeto 1 :10, wygodna dla celów praktycznych.Zewnetrzny koniec szyny 1 jest polaczony ze sto¬ jakiem 2 zawiasowo, co pozwala na jej unoszenie w celu przepuszczenia badanej maszyny przez od- io cinek profilowany bez koniecznosci odstawiania profilografu na bok.Pret czujnika 16 jest nachylony do poziomu pod katem okolo 70° i osadzony w laczniku czworo¬ boku obrotowo, co umozliwia profilowanie nawet 15 pionowych scian.Profilograf wedlug wynalazku moze byc stoso¬ wany równiez do wykreslania profilów walów sia¬ na i slomy, pryzm kamieni, a takze do wyznacza¬ nia katów nachylenia terenu. PL