Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 12.05.1975 75838 U. 47e, 7/00 MKP F16n 7/00 CZYTELNIA Ui-edu Patentowego Twórcy wynalazku: Wojciech Szota, Ludwik Sitarz, Edward Szulaczkowski Ijbrawniony z patentu tymczasowego: Huta Stalowa Wola Przedsiebiorstwo Panstwowe, Stalowa Wola (Polska) Urzadzenie doprowadzajace czynnik smarujaco-chlodzacy z pierscieniowym zabezpieczeniem przelewowym Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie doprowadzajace czynnik smarujaco-chlodzacy z zabezpieczeniem przelewowym przez wal posiadajacy promieniowo usytuowane otwory, przez które czynnik przeplywa do miejsc smarowania w urzadzeniu roboczym.Znane urzadzenia doprowadzajace czynnik smarujaco-chlodzacy wyposazone sa w oddzielny zawór przelewowy, który zabezpiecza wymagane cisnienie czynnika. Budowa tych zaworów oparta jest na zasadzie oddzialywania czynnika na grzybek zaworu podparty sprezyna, a przy wzroscie cisnienia czynnika grzybek zostaje odsuniety i nastepuje przelew nadmiaru czynnika oraz odpowiedni spadek cisnienia.Ponadto czesc urzadzenia doprowadzajacego czynnik do otworu walu bedaca z nim w bezposrednim styku i spelniajaca role uszczelnienia wyposazona jest w tuleje osadzona na wale posiadajaca wewnatrz obwodowy kanalek usytuowany w osi otworu w wale, oraz otwór do polaczenia przewodu ze zródlem zasilania.Znane sa równiez rozwiazania urzadzen doprowadzajacych czynnik do otworu, w których element bezposrednio styka sie z czolem walu i jest do niego dociskany przez sprezyny, a czynnik doprowadzany jest przez odpowiedni otwór.Znane urzadzenia doprowadzajace czynnik smarujaco-chlodzacy do miejsc smarowania lub chlodzenia w urzadzeniach roboczych przez otwór w wale wykazuja jednak szereg wad i niedogodnosci.Poniewaz zawory przelewowe polaczone sa ze zródlem zasilania i punktem doprowadzenia czynnika smarujaco-chlodzacego, a takze z miernikiem cisnienia poprzez przewody o stalym przekroju, a otwór przelewo¬ wy ma staly przekrój, w przypadku, gdy temperatura czynnika smarujaco-chlodzacego jest niska np. przed rozruchem urzadzenia w okresie rozruchu nastepuje gwaltowny wzrost cisnienia czynnika. Jest to nastepstwem wzrostu oporów przeplywu zimnego czynnika. Powoduje to czeste uszkodzenia miernika cisnienia. Ponadto zawory przelewowe sa czesto zawodne z powodu mozliwosci osadzania sie na powierzchniach roboczych zanieczyszczen, co pociaga za soba szkodliwe spadki cisnienia w ukladzie smarujaco-chlodzacym. Kolejna wada tego rodzaju zaworów przelewowych jest to, ze tnuz?^ one byc umieszczone wewnatrz szczelnego korpusu urzadzenia, przez co jest utrudniona ich regulacja i biezaca kontrola.2 75 838 Wada znanych urzadzen doprowadzajacych czynnik do otworu w wale, jezeli chodzi o jego elementy bedace w bezposrednim kontakcie z walem jest to, ze w przypadku stosowania tulei osadzonej na czopie walu wystepuje stosunkowo szybkie zuzycie powierzchni wspólpracujacych co pociaga za soba utrate szczelnosci i niepozadane spadki cisnien. Ponadto tego rodzaju uklady sa stosunkowo klopotliwe w uszczelnianiu.Natomiast wada stosowanych urzadzen doprowadzajacych czynnik, w których element doprowadzajacy czynnik wspólpracuje z czolem walu jest to, ze wystepuje koniecznosc zwiekszenia gabarytu calego urzadzenia, a ponadto z uwagi na bardzo utrudnione zapewnienie calkowitej szczelnosci przy doczolowym ruchowym skojarzeniu powierzchni wspólpracujacych wystepuje koniecznosc dodatkowego obudowania tego wezla szczelnym korpusem i stosowanie odprowadzenia czynnika, który przedostaje sie miedzy powierzchniami wspólpracujacymi do wnetrza urzadzenia, gdzie usytuowany jest zbiornik czynnika smarujaco-chlodzacego.Celem wynalazku jest wyeliminowanie wyzej wymienionych wad i niedogodnosci przez zaprojektowanie urzadzenia doprowadzajacego czynnik smarujaco-chlodzacy do urzadzenia roboczego przez otwór w wale, które bedzie posiadalo prosta i zwarta konstrukcje i niezawodne dzialanie.Cel ten zostal osiagniety dzieki temu, ze urzadzenie doprowadzajace czynnik smarujaco-chlodzacy sklada sie z korpusUwOsadzonego przesuwnie w otworze lozyskujacym wal przy pomocy elementów regulacyjnych oraz dwóch pierscieni usytuowanych po wewnetrznej stronie korpusu na wale, z których jedefn ma czolowa powierzchnieouszczelniajaca stykajaca sie z czolowa powierzchnia korpusu, obwodowy kanalek na czole laczacy sie z otworem w korpusie doprowadzajacym czynnik oraz obwodowo rozmieszczone otwory laczace obwodowy kanalek pierscienia z otworem w wale przez obwodowy rowek na srednicy wewnetrznej, a na drugim czole tego pierscienia znajduja sie elementy sprezyste i zabieraki, a drugi osadzony jest na wale sztywno i ma na czole osadzone elementy sprezyste i zabieraki. Miedzy obydwoma pierscieniami jest odpowiedni luz dla regulaqi docisku czolowych powierzchni korpusu i pierscienia.Dzieki takiemu skojarzeniu srodków technicznych urzadzenie doprowadzajace czynnik smarujaco-chlo¬ dzacy do maszyny roboczej przez wal zabezpiecza stale wymagane cisnienie robocze czynnika, niezaleznie od wahan temperatury, minimalne opory przeplywu czynnika do otworu w wale oraz bardzo latwa i dostepna regulacje cisnienia przy którym powinien nastapic przeplyw na przelot. Uniknieto przy tym zuzywania sie czesci z uwagi na to, ze wyeliminowano ruch wzgledny walu i wspólpracujacych z nim czesci. Zastosowanie doczolo¬ wego uszczelnienia miedzy korpusem stalym a pierscieniem uszczelniajacym zapewnilo znaczne utechnologicz- nienie konstrukcji, przy czym osiagnieto dobra szczelnosc skojarzenia, które w miare wspólpracy elementów poprawia sie. Istotna zaleta tego rodzaju uszczelnienia jest to, ze nie jest wymagane utrzymanie dokladnej wspólosiowosci elementów.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym pokazano urzadzenie doprowadzajace czynnik smarujaco-chlodzacy do maszyny roboczej przez wal w przekroju.Jak przedstawiono na rysunku, urzadzenie doprowadzajace czynnik smarujaco-chlodzacy do maszyny roboczej sklada sie z korpusu 1 osadzonego przesuwnie w obudowie maszyny roboczej 2 za pomoca tulejek gwintowanych 3 i srub 3', pierscienia uszczelniajacego 4, pierscienia zabierakowego 5, elementów sprezystych 6 i zabie raków 7.Korpus 1 ma otwór doprowadzajacy 8, obwodowy kanalek 9 i powierzchnie uszczelniajaca 10. Pierscien uszczelniajacy 4 ma z jednej strony czolowa powierzchnie uszczelniajaca 11 i czolowy kanalek 12, który jest polaczony otworami 13 z promieniowym kanalem 14, obejmujacym swoja szerokoscia otwór 15 walu 16 a z drugiej osadzone elementy sprezyste 6 i zabieraki 7. Pierscien zabierakowy 5 ma od strony pierscienia uszczelniajacego 4 osadzone elementy sprezyste 6 i zabieraki 7 oraz lacznik 17 z walem 16.Dzialanie urzadzenia doprowadzajacego czynnik smarujaco-chlodzacy jest nastepujace: czynnik smarujaco- -chlodzacy doprowadzany jest do otworu 15 przez otwór 8, kanalki 9 i 12, otwory 13 i promieniowy kanalek 14. Pierscien uszczelniajacy 4 obraca sie wraz zwalem 16 wzgledem powierzchni uszczelniajacej 10 korpusu 1 poprzez zabieraki 7 polaczonego z walem 16 pierscienia zabierakowego 5. Gdy cisnienie czynnika smarujacego wzrosnie ponad wielkosc ustalona przez sile elementów sprezystych 6, pierscien uszczelniajacy 4 zostanie odsuniety od styku jego powierzchni uszczelniajacej 11 z powierzchnia uszczelniajaca 10 korpusu 1 i nadmiar czynnika przedostaje sie do wnetrza obudowy maszyny roboczej.Regulacje sily docisku powierzchni uszczelniajacych 10 i 11 uzyskuje sie przez dosuwanie lub odsuwanie korpusu 1 za pomoca tulejek gwintowanych 3 i srub 3'. PL PL