Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 20.02.1975 75478 KI. 31b2,31/00 MKP B22d 31/00 Twórcy wynalazku: Franciszek Janeczek, Józef Thiel Uprawniony z patentu tymczasowego: Huta „Zygmunt", Bytom (Polska) Glowica do mechanicznego oczyszczania odlewów Przedmiotem wynalazku jest glowica do mecha¬ nicznego oczyszczania odlewów z przywartej do nich masy formierskiej, rdzeniowej lub zendry.W praktyce odlewniczej jedna z metod oczy¬ szczania odlewów jest stosowanie srutu lub pias¬ ku wyrzuconego z duza predkoscia z glowicy lo¬ patkowej wyposazonej w kolo kierujace z lopat¬ kami i oslone, obracajace sie razem z kolem ro¬ boczym zaopatrzonym w lopatki miotajace umie¬ szczone promieniowo.Opisana glowica lopatkowa dziala nastepujaco: srut lub piasek pod wplywem wlasnego ciezaru dostaje sie ze zbiornika pomiedzy lopatki kola kierujacego, stad przez otwór w oslonie kola kie¬ rujacego dzieki dzialaniu sily odsrodkowej dosta¬ je sie porcjami pomiedzy lopatki kola roboczego, po których zsuwa sie az do krawedzi na obwo¬ dzie kola roboczego i stad wyrzucony jest w kie¬ runku prostopadlym do powierzchni lopatki.Wszystkie wymienione czesci glowicy lopatko¬ wej ulegaja bardzo szybkiemu zuzyciu na skutek erozyjnego dzialania srutu przemieszczajacego sie ze znaczna szybkoscia w obrebie glowicy. Lopat¬ ki wykonane z zeliwa bialego pracuja 8 -i- 16 go¬ dzin, oslona kola kierujacego o okolo 50°/© dluzej.Te same czesci wykonane z zeliwa bialego chro¬ mowego i zahartowane zuzywaja sie kilka razy wolniej niemniej jednak glowica musi byc prze¬ gladana dwa razy w ciagu jednej zmiany robo¬ czej, lopatki i kolo robocze wymienia sie, gidy 10 20 25 30 grubosc scianki zmaleje do 3 mm (chocby lokal¬ nie). Szczególnie niebezpieczne jest uszkodzenie o- slony, gdyz wówczas srut wydostaje sie na zew¬ natrz i z uwagi na jego duza predkosc moze spo¬ wodowac wypadek smiertelny, trzeba przy tym zaznaczyc, ze oslona ta wykonana jest z blachy w znacznej grubosci a mimo to nie wyklucza wspomnianego niebezpieczenstwa. Ponadto glowi¬ ca lopatkowa nie nadaje sie do oczyszczania we¬ wnetrznych powierzchni odlewów, co w praktyce odlewniczej powaznie ogranicza jej stosowanie.Celem wynalazku jest usuniecie tych wad, szczególnie zwiekszenie bezpieczenstwa pracy oraz umozliwienie oczyszczenia otworów i wewnetrz¬ nych powierzchni (komór) odlewów. Zadaniem technicznym wymagajacym rozwiazania dla osiag¬ niecia tego celu jest skonstruowanie glowicy mio¬ tajacej czysciwo z róznymi predkosciami w spo¬ sób ciagly lub porcjami.Zgodnie z wynalazkiem, zagadnienie to rozwia¬ zano dzieki skonstruowaniu glowicy z wirujacy¬ mi dyszami, miotajacymi czysciwo na zasadzie si¬ ly odsrodkowej. Glowica wedlug wynalazku wy¬ posazona jest w dysze obracajace sie razem z o- brotowo napedzana tuleja (umieszczona na lozy¬ skach zamocowanych w korpusie glowicy, przy czym wewnatrz tulei jest wspólosiowo zamocowa¬ na nieruchoma rura majaca na calej dlugosci wewnetrzne komory doprowadzajace do dysz czy¬ sciwo ze zbiornika, sztywno polaczonego z kor- 75 47875 478 3 pusem za posrednictwem plyty majacej wzdluz¬ ne przelotowe otwory sluzace do katowego prze¬ mieszczenia tej plyty wokól osi rury.Wymienione srodki techniczne stanowiace kon¬ strukcje glowicy, calkowicie rozwiazuja postawio¬ ne zagadnienie techniczne. Wyposazenie glowicy w obrotowa tuleje z dyszami, miotajacymi czy¬ sciwo sprawia, ze mozna regulowac w szerokich granicach predkosc jego wyrzucania, poniewaz predkosc ta jest funkcja ilosci obrotów tulei, co w praktyce przemyslowej czyni glowice szczegól¬ nie przydatna. Doprowadzanie czysciwa ze zbior¬ nika do dysz przy pomocy nieruchomej rury z komorami, zapewnia minimalne zuzycie scianek, gdyz przemieszczanie czysciwa w komorach odbywa sie pod wplywem jego ciezaru i z mala predko¬ scia liniowa, co praktycznie czyni glowice bardzo trwala. Pod wplywem erozyjnego dzialania wyrzu¬ canego czysciwa zuzywaja sie jedynie dysze mio¬ tajace czysciwo ale te z uwagi na prosta budowe sa latwo wykonalne.Erozyjnemu niszczeniu dysz mozna w latwy sposób zapobiegac przez nalozenie na dysze kon¬ cówek z materialu odpornego na scieranie np. bazaltu. W tym przypadku wymianie podlegaja je¬ dynie koncówki. Stosowanie koncówek ma równiez te zalete, ze pozwala w zaleznosci od ich uksztal¬ towania na wyrzucanie czysciwa pod róznymi ka¬ tami co czyni glowice uniwersalna.Szczególnie cenna zaleta glowicy jest to, ze mo¬ ze ona miotac czysciwo w sposób ciagly na ca¬ lym obwodzie zakreslanym przez wirujace dysze lub porcjami, wyrzucajac je w dowolnym okre¬ slonym miejscu lub miejscach obwodu. W pierw¬ szym przypadku uzyskuje sie to przez wyjecie wkladek z rury doprowadzajacej czysciwo, gdyz wówczas czysciwo wypelnia te rure calkowicie i zasila dysze w sposób ciagly, z mozliwosci tej ko¬ rzysta sie wtedy, gdy chce sie oczyszczac wieksza ilosc odlewów ustawionych jeden obok drugiego na stole pod glowica. W przypadku, gdy ilosc o- czyszczanych odlewów jest niewielka, wskazane jesit, aby glowica wyrzucala czysciwo w tych miej¬ scach stolu, gdzie one sie znajduja. Uzyskuje sie to dzieki temu, ze czysciwo ze zbiornika prze¬ mieszcza sie wewnatrz komór utworzonych miedzy scianka rury a wkladkami, wówczas zasilenie dysz czysciwem odbywa sie w momentach, gdy pod¬ czas obrotu tulei wloty dysz zajmuja polozenie naprzeciw wylotów komór, co sprawia, ze zasila¬ nie dysz odbywa sie cyklicznie podczas obrotu tulei.Próby wykazaly, ze od chwili zasilania dyszy czysciwem do chwili jego wyrzucenia, tuleja z dy¬ szami wykonuje okolo jednej trzeciej obrotu, po¬ zwala to na dokladne ustalenie miejsc rozmiesz¬ czenia odlewów. Miejsce wyrzucania czysciwa mozna dowolnie ustalac. W tym celu nalezy od¬ powiednio ustawic komory, obrotem plyty maja¬ cej wzdluzne otwory.Stosowanie glowicy wedlug wynalazku wybitnie poprawia warunki bezpieczenstwa pracy obslugi, gdyz miotane czysciwo wytraca swa szybkosc po 4 zderzeniu sie z oczyszczanym odlewem, ponadto strumien czysciwa kierowany jest, dzieki kon¬ cówkom zakladanym na dysze, pod pewnym ka¬ tem (z góry w dól) w stosunku do poziomej pla- 5 szczyzny stolu, odbite ziarna czysciwa calkowicie wytracaja swa predkosc na scianach obudowy iSowicy co stanowi absolutne przeciwienstwo do znanej glowicy lopatkowej, gdzie czesc czysciwa, które na swej drodze nie napotyka odlewu, wy¬ traca swa predkosc bezposrednio na scianach o- budowy powodujac szybkie jej przecieranie i wy¬ dostawanie sie iczysciwa na zewnatrz.Przedmiot wynalazku uwidoczniony jest w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój glowicy plaszczyzne piono¬ wa A—A zaznaczona na fig. 2; natomiast fig. 2 przedstawia widok glowicy z góry.Jak pokazano na fig. 1 i fig. 2 glowica ma wy¬ konane w jednym bloku cztery dysze 1 zaopatrzo¬ ne w koncówki 2. Dysze 1 sa polaczone przy po¬ mocy srub 3 z obrotowo napedzana za posrednic¬ twem kola pasowego 4 tuleja 5 umieszczona na lozyskach tocznych 6 i lozysku oporowym 7. We¬ wnatrz tulei 5 znajduje sie nieruchoma rura 8 majaca wewnatrz, na calej dlugosci, utworzone przy pomocy wymiennych Wkladek 9, dwie ko¬ mory 10, którymi ze zbiornika 11 w kierunku dysz 1 przemieszcza sie pod wplywem wlasnego ciezaru srut 12. Zbiornik 11 majacy przegrody 13 jest polaczony przy pomocy srub 14 z korpusem 15 i okragla plyta 16 majaca wzdluzne przeloto¬ we otwory 17 umieszczone w poblizu jej brzegów, sluzace do katowego przemieszczania komór 10 w stosunku do wlotów dysz 1. Przegrody 13 zbior¬ nika 11 umozliwiaja zasilanie srutem 12 poszcze¬ gólnych dysz 1 niezaleznie od pozostalych, co sprawia, ze kazda z dysz 1 podczas obrotu, wy¬ rzuci srut 12 w okreslonym miejscu zakreslanego obwodu, a nie na calym obwodzie lub jego cze¬ sci. PL PL