Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 31.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 15.04.1975 75356 KI. 35a, 5/20 MKP B66b 5/20 CZYTELNIA Urzedu Pafentowen- tifektil tacziW t] ! , Twórcywynalazku: Roman Kalahur, Wlodzimierz Konopa, Wiktor Kubica, Andrzej Sanetra Uprawniony z patentu tymczasowego: Glówny Instytut Górnictwa, Katowice (Polska) Urzadzenie do zabezpieczenia naczyn wyciagowych przed awaryjnym upadkiem Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie pneumatyczne lub hydrauliczne do zabezpieczenia naczyn wycia¬ gowych przed awaryjnym upadkiem.W znanych dotychczas ukladach transportu pionowego jedynym stosowanym urzadzeniem zabezpiecza¬ jacym naczynie nosne wyciagu szybowego przed upadkiem w przypadku zerwania liny nosnej lub wyrównawczej jest spadochron klatki zwany równiez lapadlem. Mechanizm lapadla dziala na zasadzie wyzwolenia sie energii potencjalnej sprezyny resorowej naczynia, która w chwili zerwania liny odpreza sie i poprzez trzon zawiesia, belke poprzeczna oraz odpowiednie dzwignie i waly powoduje obrót chwytaków lapadla, które zaklinowuja sie obustronnie na drewnianych prowadnikach szybu tak, ze w wyniku zdzieranego klinami chwytaków drewna i sil tarcia ich czesci lukowej nastepuje awaryjne hamowanie klatki ze znacznym opóznieniem az do jej zatrzymania.Dotychczasowy mechanizm lapadel teoretycznie pewny ma szereg wad, prowadzacych w praktyce do katastrofalnych skutków jak ofiary w ludziach i zniszczenie urzadzen wyciagowych, a polegajacych miedzy innymi na zbyt duzej energi i na nadmiarze elementów posredniczacych jak dzwignie, walki, których obrót lub posuw warunkujacy roboczy skok chwytaków, utrudniony jest dodatkowo dzialaniem korozji i zanieczyszczen.Konstrukcja znanego dotychczas mechanizmu lapadel jest przy tym tego typu, ze uszkodzenie lub zakleszczenie jednego tylko elementu posredniczacego powoduje niezadzialanie chwytaków, co jest bardzo istotne wtedy$dy sa one jedynym zabezpieczeniem spadajacego awaryjnie naczynia wyciagowego.Celem wynalazku jest usuniecie wymienionych wad dzialania dotychczas stosowanych mechanizmów la¬ padel poprzez wyeliminowanie niekorzystnego wplywu ich elementów posredniczacych na pewnosc funkcjo¬ nalna tych mechanizmów.Cel ten zostal osiagniety przez wprowadzenie do wyposazenia kazdego naczynia wyciagowego niezaleznego ukladu pneumatycznego, wspóldzialajacego bezposrednio z chwytakami lapadla w momencie zerwania liny nosnej albo wyrównawczej. Uzyskano to wedlug wynalazku w ten sposób, ze niezaleznie od ukladu kinematycz¬ nego mechanizmu aktualnego lapadla, kazdy chwytak lapadla ma pneumatyczny silownik polaczony z cisnie¬ niowym naczyniem zasilajacym poprzez sterujacy zawór umieszczony pod resorem zawiesia tak, aby z chwila2 75 356 zerwania sie lub poslizgu liny nosnej lub wyrównawczej zmiana strzalki ugiecia resoru spowodowala otwarcie zaworu i poprzez silowniki zakleszczenie chwytaków na prowadnikach niezaleznie od mechanicznego zadzialania lapadel bezposrednio od tego resoru. Piasta chwytaka ma na swoim wewnetrznym obwodzie poszerzony klinowy rowek, w którym osadzony jest klin i sprezyna odbojowa tak, aby nastapil obrót tego chwytaka az do calkowi¬ tego zakleszczenia sie na prowadniku szybowym w przypadku nieobrócenia sie walka.Zaleta wynalazku jest to, ze uniknieto ujemnego wplywu oporów tarcia ukladu kinematycznego mecha¬ nizmu lapadla na skutecznosc i natychmiastowosc jego dzialania oraz uzyskano równoczesnie mozliwosc wypo¬ sazenia naczyn wyciagowych w dodatkowy uklad zabezpieczajacy je przed awaryjnym upadkiem.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia urzadzenie w schemacie blokowym uwzgledniajacym poszczególne elementy ukladu, a fig. 2 — chwytak w widoku z przodu umozliwiajacy równoczesne wspóldzialanie ukladu pneumatycznego z stosowanym dotychczas ukladem mechanizmu lapadla.Wedlug wynalazku kazdy chwytak 1 lapadla jest zaopatrzony w pneumatyczny silownik 2 polaczony z cisnieniowym zasilajacym naczyniem 3 poprzez sterujacy zawór 4. Zawór 4 jest umieszczony pod resorem 5 zawiesia 6. Zawór ten jest sprzezony z resorem 5 tak, aby przy zmianie strzalki ugiecia tego resoru nastapilo zadzialanie zaworu. Piasta 7 chwytaka 1 ma na swoim wewnetrznym obwodzie poszerzony klinowy rowek 8, umozliwiajacy czesciowy obrót tego chwytaka na walku 9 i zakleszczenie chwytaka na prowadniku szybowym 10. W rowku 8 osadzony jest klin 11 i sprezyna odbojowa 12.W odmianie urzadzenia przewiduje sie równiez mozliwosc zastosowania hydraulicznych lub elektrycznych silowników 2, polaczonych odpowiednim hydraulicznym lub elektromechanicznym czujnikiem dzialajacym na skutek zmiany strzalki ugiecia resoru 5.Wyzej opisane urzadzenie dziala przykladowo w sposób nastepujacy. W chwili zerwania sie jednej z lin naczynia wyciagowego nastepuje zmniejszenie sie sily P naciagu tej liny a tym samym gwaltowne odprezenie resoru 5, który przemieszczajac dzwignie powietrznego zaworu 4 powoduje jego otwarcie i w konsekwencji zadzialanie pneumatycznych silowników 2, wywierajacych w ten sposób nacisk na chwytaki 1, które zaklesz¬ czaja sie z kolei na szybowych prowadnikach 10 dajac efekt awaryjnego hamowania naczynia wyciagowego.Konstrukcja osadzenia chwytaka 1 na walku 9, przedstawionego na fig. 2, umozliwia wspódzialanie tego chwy¬ taka z tradycyjnym mechanizmem lapadel, nie uwidocznionym na rysunku* równoczesnie z opisanym urzadze¬ niem pneumatycznym. Dzieki wprowadzonemu osadzeniu obrotowemu chwytaka 1 z szerszym klinowym row¬ kiem 8, ma on moznosc dzialania badz pod wplywem momentu obrotowego walka 9, przekazanego za posred¬ nictwem klina 11, badz przy zablokowanym walku 9, lecz jedynie pod wplywem nacisku silownika pneumatycz¬ nego, badz pod ich lacznym wplywem jednoczesnie. PL PL