Pierwszenstwo Zgloszenie ogloszono: 31.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 5.12.1975 75404 KI. 35a,5/20 MKP B66b 5/20 Twórcy wynalazku: Roman Kalahur, Wlodzimierz Konopa, Wiktor Ku¬ bica, Andrzej Sanetra Uprawniony z patentu tymczasowego: Glówny Instytut Górnictwa, Kato¬ wice (Polska) Elektryczne urzadzenie do zabezpieczenia naczyn wyciagowych przed awaryjnym upadkiem Przedmiotem wynalazku jest elektryczne urza¬ dzenie do zabezpieczenia naczyn wyciagowych przed awaryjnym upadkiem w chwili zerwania sie liny nosnej i wyrównawczej.W znanych ukladach transportu pionowego, jedynym stosowanym urzadzeniem zabezpieczaja¬ cym naczynie nosne wyciagu szybowego przed awaryjnym upadkiem w przypadku zerwania sie liny nosnej lub wyrównawczej, jest lapadlo spa¬ dochronowe, które dziala na zasadzie wyzwolenia sie energii potencjalnej sprezyny resorowej naczy¬ nia. Odprezenie sie tej sprezyny powoduje prze¬ mieszczenia obrotowo-przesuwne ukladu kinema¬ tycznego lapadla, których efektem jest obrót chwy¬ taków zaklinowujacych i zakleszczajacych sie na drewnianych prowadnikach szybowych tak, ze w wyniku zdzierania drewna i sil tarcia w plaszczyz¬ nie styku chwytaków z prowadnikami, nastepuje awaryjne hamowanie naczynia wyciagowego, az do pozycji jego zupelnego zatrzymania.Konstrukcja mechanizmu znanych lapadel ma liczne wady, polegajace przede wszystkim na malej czulosci ich dzialania, zbyt duzej inercji i na nad¬ miarze elementów posredniczacych jak, dzwignie, walki, poddanych dodatkowo ujemnemu wplywowi korozji i zanieczyszczen. Mechanizm ten jest przy tym tego typu, ze uszkodzenie lub zakleszczenie jednego tylko elementu posredniczacego powoduje niezadzialanie chwytaków, co jest katastrofalne w skutkach zwazywszy, ze sa one jedynym zabezpie¬ czeniem spadajacego awaryjnie naczynia wycia¬ gowego.Celem wynalazku jest usuniecie wyzej wymie¬ nionych wad i niedogodnosci mechanizmów lapa- 5 del poprzez wyeliminowanie niekorzystnego wply¬ wu elementów posredniczacych na pewnosc dzia¬ lania samych chwytaków.Cel ten realizuje elektryczne urzadzenie do za¬ bezpieczenia naczyn wyciagowych przed awaryj- 10 nym upadkiem, zaopatrzone w lapadla zamoco¬ wane na kazdym naczyniu wyciagowym i zakle¬ szczajace sie natychmiast na prowadnikach szy¬ bowych w przypadku zerwania sie liny, którego istota polega na tym, ze elektromagnetyczne silow¬ niki uruchamiajace chwytaki, sa polaczone z elek¬ trycznymi czujnikami umieszczonymi w obwodzie nosnej i wyrównawczej liny. Czujniki te odbiera¬ ja ciagly elektryczny sygnal zasilany w tym ob¬ wodzie przez zródlo tak, aby w przypadku zerwa¬ nia sie jednej z lin i przerwie elektrycznego ob¬ wodu zadzialaly wszystkie elektromechaniczne si¬ lowniki i zakleszczyly chwytaki na prowadnikach.Zaleta urzadzenia wedlug wynalazku miedzy in¬ nymi jest to, ze zerwanie sie liny nosnej lub wy¬ równawczej jest równoznaczne z przerwaniem zamknietego obwodu elektrycznego, uruchamiaja¬ cego natychmiast silowniki elektromagnetyczne, któ¬ re wywieraja nacisk bezposrednio na chwytaki, dajac w efekcie szybkie zatrzymanie obydwu spa- 30 dajacych naczyn wyciagowych. Dzieki temu, unik- 15 20 25 75 404 H'*¦ 3 nieto ujemnego wplywu tarcia dotychczasowego mechanizmu lapadla i uzyskano natychmiastowosc zadzialania chwytaków, nie pozwalajac obu naczy¬ niom wyciagowym na nabranie predkosci od chwi¬ li zerwania sie liny do momentu rozpoczecia sie cyklu awaryjnego hamowania. Równoczesnie, uzy¬ skano mozliwosc wyposazenia naczyn wyciagowych w dodatkowy uklad zabezpieczajacy je skutecznie przed awaryjnym upadkiem grozacym w momen¬ cie zerwania sie jednej z lin.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, który przedstawia urzadzenie w schemacie blokowym, ze wskazaniem poszczególnych jego elementów.Urzadzenie wedlug wynalazku w swej istocie sklada sie z elektromagnetycznych silowników 1 polaczonych z zasilaczami 2 poprzez styczniki 3 uruchamiane przez zestjrki czujników 4, kontrolu¬ jacych, za pomoca„sygnalu elektrycznego, ciaglosc obwodu nosnej liny 5 i wyrównawczej liny 6.Sygnal elektryczny jest doprowadzany do tego ob¬ wodu z zacisków zródla 7. Elektromagnetyczne si¬ lowniki 1 zamocowane do naczyn wyciagowych sa mechanicznie polaczone z chwytakami 8 tak, aby w przypadku awarii, chwytaki 8 pod wplywem gwaltownego zadzialania elektromechanicznych silowników 1 mogly wykonac ograniczony ruch obrotowy i zakleszczyc sie na prowadnikach 9 szybu.Dzialanie elektrycznego urzadzenia do zabezpie¬ czenia naczyn wyciagowych przed awaryjnym upadkiem, jest nastepujace. Czujniki 4 ciaglosci obwodu zamykajacego sie poprzez line nosna 5 i wyrównawcza 6 kontroluja w sposób ciagly prze¬ plyw elektrycznego sygnalu zasilanego przez zród¬ lo 7. Zerwanie sie którejkolwiek z lin powoduje przerwanie zamknietego obwodu elektrycznego i natychmiastowe zadzialanie obu czujników 4, któ¬ re jednoczesnie przekazuja impuls do styczników 3, uruchamiajacych elektromagnetyczne silowniki 1 dzieki doplywowi energii elektrycznej z zasila¬ czy 2. Naciski poszczególnych silowników 1 na ich 404 4 chwytaki 8 powoduja, przez zakleszczenie tych chwytaków na prowadnikach szybu 9, hamujace dzialanie w stosunku do obu naczyn wyciagowych zanim zdaza one uzyskac niebezpieczna predkosc 5 spadania. Wspóldzialanie chwytaków 8 z elektro¬ magnetycznymi silownikami 1 jest dodatkowo ulat¬ wione przez zastosowanie w piascie tego chwytaka, szerszego niz dotychczas rowka klinowego, co przy obrotowym osadzeniu chwytaka na jego walku, 10 umozliwia wykonanie obrotu badz pod wplywem nacisku elektromagnetycznego silownika 1, badz pod wplywem przemieszczen stosowanego mecha¬ nizmu lapadla. 15 PL PL