PL75312B2 - 17alpha-ehtynylestriols[au3982772a] - Google Patents

Description

Grupom po 10 niedojrzalych samic myszy wstrzyki¬ wano lub podawano przez sonde badany zwiazek w róznych ilosciach w ciagu 3 dni. Grupom kontrolnym poda¬ wano równoczesnie w analogiczny sposób sam nosnik, to jest olej kukurydziany. Dzialanie estrogenowe bada¬ nych zwiazków oznaczono okreslajac przecietny wzrost ciezaru macicy u myszy otrzymujacych badany zwiazek, w porównaniu z odpowiednim ciezarem u myszy z grup kontrolnych. Wyniki prób przedstawiono na fig. 1 rysun¬ ku, w postaci krzywych obrazujacych przecietny wzrost ciezaru macicy przy podskórnym wstrzykiwaniu bada¬ nych zwiazków, przy czym krzywa A przedstawia wyniki otrzymywane przy stosowaniu eteru 3-cyklopenty¬ lowego 17a-etynyloestriolu, krzywa B przedstawia wyniki uzyskiwane przy stosowaniu srodka znanego pod nazwa chinestrol, krzywa C - przy stosowaniu srodka znanego pod nazwa chinestradol, a krzywa D - przy stoso¬ waniu 17a -etynyloestriolu. Wyniki te swiadcza o tym, ze eter 3-cyklopentylowy 17a -etynyloestriolu jest prawie trzykrotnie aktywniejszy niz chinestrol i prawie dziesieciokrotnie aktywniejszy niz chinestradol. Estriol nie wyka¬ zuje prawie wcale aktywnosci, nawet stosowany w wysokich dawkach. Wyniki liczbowe tych prób podano w ta¬ blicy 1.Wyniki prób przy doustnym stosowaniu badanych srodków podano na fig. 2 rysunku i w tablicy 2. Na fig. 2 krzywa A przedstawia wyniki otrzymane przy stosowaniu eteru 3-cyklopentylowego 17a-etynyloestrolu, krzywa B — przy stosowaniu chinestradolu, a krzywa C - przy stosowaniu 17a -etynyloestriolu. Uzyskane wyniki swiadcza o tym, ze aktywnosc eteru 3-cyklopentylowego 17a -etynyloestrolu podawanego doustnie jest w przyblizeniu taka, jak przy podawaniu podskórnym, a równoczesnie prawie 30 razy wieksza od aktywnosci chinestradolu podawanego doustnie, zas 17a-etynyloestriol jest przy podawaniu doustnym w zastosowanych dawkach w zasadzie nieskuteczny.Inne badania wykazaly, ze eter 3-cyklopentylowy 17a -etynyloestriolu ma charakterystyczna wlasciwosc korzystnego oddzialywania na pochwe. Wlasciwosc te wykazal Jensen i inn., Steroids, 13,417—427 (1969), udowadniajac, ze zdolnosc estrogenowego wiazania przez bialko cytoplazmy maleje po potraktowaniu szczura estrogenem. To zmniejszenie zdolnosci wiazania maleje wyraznie po uplywie 4 godzin od podania estrogenu i po uplywie 24 godzin przewaznie powraca do wartosci przed podaniem estrogenu. Dogodna metode oznaczania ilosci bialka wiazacego estrogen w cytoplazmie opracowal Clark i in. [Biochimica et Biophysica Acta, 192, 508-515 (1969)]. Metoda ta polega na wykorzystywaniu przylegania bialka, które zwiazalo estradiol.W praktyce zdolnosc wiazania 2 estrogenów przez macice i pochwe okresla sie w ten sposób, ze szczurom w grupach po 6 zwierzat wstrzykuje sie poHskórnie jednorazowa dawke badanego zwiazku w ilosci 0,3 pg, a równoczesnie szczurom z grup kontrolnych wstrzykuje sie sam tylko olej kukurydziany jako nosnik. Nastepnie po uplywie 4, 24 i 48 godzin od dokonania wstrzykniecia zabija sie szczury, zbiera tkanki z 6 zwierzat i homo-75312 3 genizuje w cieczy buforowej, po czym oddziela sie frakcje cytoplazmowa przez odwirowanie resztek komórek i jader. Do 2 ml otrzymanej frakcji dodaje sie 2 juCi estradiolu — 6,73H (42,5 Ci milimola) i po uplywie 10 minut 1 ml cieczy umieszcza sie w probówce zawierajacej 100 mg silnie rozdrobnionego szkla. Po uplywie 30 minut mielone szklo plucze sie tizykrotnie roztworem buforowym w celu usuniecia estradiolu, a nastepnie kompleks zlozony z receptora i estradiolu -6,73H splukuje ze szkla etanolem i okresla radioaktywnosc cieczy za pomoca spektrometrii scyntylacyjnej. Zmniejszenie radioaktywnosci estradiolu zwiazanego in vitro przez frakcje cytoplaz¬ mowa wskazuje, ze tkanka byla uprzednio wystawiona na dzialanie estrogenu, który spowodowal obnizenie wiazania estrogenu przez bialko. Na fig. 3 podano wyniki takich prób przeprowadzonych z uzyciem estradiolu lub eteru 3-cyklopentylowego 17a-etynyloestriolu. Pozioma linia ciagla na wykresie wskazuje zdolnosc wiazania 3H-estradiolu przez kontrolna tkanke macicy, w tysiacach jednostek na 1 minute i 1 ml frakcji cytoplazmy, a pozioma linia przerywana okresla odpowiednia zdolnosc wiazania przez tkanke pochwy. Krzywe A i B uwi¬ doczniaja dzialanie dawki 0,3 /xg eteru 3-cyklopentylowego 17a -etynyloestriolu przejawiajace sie w obnizaniu zdolnosci wiazania tkanki macicy (A) i tkanki pochwy (B), a krzywe C iD odpowiednie dzialanie estradiolu.Wyniki te swiadcza o tym, ze eter 3-cyklopentylowy 17a -etynyloestriolu zmniejsza w ciagu dluzszego okresu czasu zdolnosc wiazania przez tkanke pochwy, anie zmniejsza zdolnosci wiazania przez tkanke macicy.W prze¬ ciwienstwie do tego, estradiol zmniejsza w jednakowym stopniu estrogenowe wiazanie bialka zarówno macicy jak i pochwy. Wyniki te podano w tablicy 3, przy czym wyniki podano jako liczbe jednostek na 1 minute i 1 ml frakcji cytoplazmy w róznych odstepach czasu.Przy leczeniu stanów niewydolnosci estrogenowej, zwlaszcza powstajacych somorzutnie lub wywolanych okresem przekwitania, eter 3-cyklopentylowy 17a -etynyloestriolu stosuje sie w dawkach dziennych 5—500/ig.Zwiazek ten mozna podawac codziennie lub rzadziej tak, aby uzyskac wyzej podana dawke dzienna. Poniewaz zwiazek ten jest skuteczny przy stosowaniu doustnym, przeto przy leczeniu w okresie przekwitania mozna go stosowac tak, jak sie stosuje znany stylbestrol. Zwiazek ten jest skuteczny przy leczeniu nie tylko niewydolnosci estrogenowej w okresie przekwitania, ale równiez i spowodowanej innymi czynnikami.Eter 3-cyklopentylowy mozna stosowac w postaci wstrzykiwan podskórnych lub w postaci tabletek droga doustna. Tabletki takie maja na przyklad nastepujacy sklad w czesciach wagowych: eter 3-cyklopentylowy 17a -etynyloestriolu 0,5 tragakanta 2 cukiermlekowy 89 skrobia kukurydziana' 5 talk 3 stearynianmagnezowy 0,5 Przyklad I. 3 m roztwór bromku etylomagnezowego w czterowodorofuranie otrzymany w znany sposób, przesacza sie przez szklana wate i dodaje powoli do 700 ml czterowodorofuranu nasyconego acetylenem w tem¬ peraturze okolo 0°C, przy czym temperature te utrzymuje sie przez caly czas dodawania i przez roztwór przepuszcza powoli acetylen. Otrzymuje sie roztwór okolo 1,75 mola bromku etynylomagnezowego w 1300 ml czterowodorofuranu. Do otrzymanego roztworu wkrapla sie roztwór 10 g dwuoctanu 16a-hydroksyestronu [patrz Leeds, Fukushima i Gallagher, J. Am. Chem. Soc. 76, 2943 (1954)] w 250 ml czterowodorofuranu i mie¬ szanine utrzymuje sie w stanie wrzenia pod chlodnica zwrotna, w atmosferze azotu, w ciagu 24 godzin, po czym chlodzi do temperatury okolo 0°C i dodaje powoli okolo 750 ml nasyconego roztworu chlorku amonowego i nastepnie okolo 750 ml wody.Otrzymana mieszanine ekstrahuje sie octanem etylowym, wyciag plucze kolejno woda i nasyconym wodnym roztworem chlorku sodowego, a nastepnie suszy i odparowuje rozpuszczalnik pod zmniejszonym cisnieniem. Pozostalosc miesza sie z okolo 1 litrem wrzacego heksanu, odrzuca roztwór heksa- nowy, a nierozpuszczalna pozostalosc rozpuszcza wokolo 1500 ml acetonu z dodatkiem 5 ml 70% wodnego roztworu kwasu nadchlorowego i miesza w temperaturze pokojowej w ciagu okolo 12 godzin. Nastepnie dodaje sie nadmiar stalego wodoroweglanu sodowego i przesacza. Przesacz zateza sie do objetosci okolo 250 ml i roz¬ ciencza taka sama objetosc octanu etylu. Warstwa organiczna oddziela sie, przemywa kolejno woda i nasyconym roztworem wodnym chlorku sodowego, suszy i odparowuje pod zmniejszonym cisnieniem. Pozostalosc miesza sie z chloroformem i chromatografuje na okolo 500 g florisilu, eluujac 3000 ml chloroformu. Po odparowaniu chloroformu pod zmniejszonym cisnieniem otrzymuje sie oleisty produkt o barwie pomaranczowej. Produkt ten rozpuszcza sie w mieszaninie eteru z heksanem, otrzymujac krystaliczny 17/3 -etynyloestra-l,3,5/10/-trieno-3, 16a -,17a -triolo«16,17-acetonid o temperaturze topnienia 208-211°C. Jako produkt uboczny otrzymuje sie male ilosci izomeru 17/} -etynylo-17a -hydroksylowego. Przez dalsze rozwijanie chromatogramu za pomoca 1000 ml eteru otrzymuje sie frakcje zawierajaca 17a -etynyloestriol i jego izomer 170, zidentyfikowane metoda chromatografii cienkowarstwowej. Eluujac ostatecznie za pomoca 1 litra metanolu, po odparowaniu rozpuszczal-4 75312 nika otrzymuje sie staly produkt o barwie ciemnobrazowej, wykazujacy przy chromatografii ciemkowarstwowej jedna tylko plame. Produkt ten przemywa sie chloroformem i odsacza, otrzymujac 5g 17a-etynyloestriolu w postaci proszku o barwie jasnobrazowej. Produkt ten topnieje z objawami rozkladu w temperaturze okolo 243—245°C, a po przekrystalizowaniu z mieszaniny octanu etylu z heksanem ma postac krysztalów o barwie slomkowej, topniejacych z objawami rozkladu w temperaturze 245°C.Przyklad II. ll,3g 17a-etynyloestriolu otrzymanego w sposób opisany w przykladzie I rozpuszcza sie w 500 ml metanolu i dodaje swiezo otrzymany roztwór metanolanu sodowego w metanolu w ilosci okolo 1,5 mola na 1 mol triolu. Otrzymany roztwór odparowuje sie pod zmniejszonym cisnieniem, otrzymujac stala pozostalosc zawierajaca sól sodowa 17a -etynyloestriolu. Produkt rozpuszcza sie w 500 ml cieplego dwumetylo- formamidu, dodaje 50 ml bromku cyklopentylu i mieszanine utrzymuje w stanie wrzenia pod chlodnica zwrotna w atmosferze azotu w ciagu 4 godzin. Otrzymana mieszanine chlodzi sie, rozciencza 1 litrem octanu etylu i 1 lit¬ rem wody, warstwe organiczna plucze trzykrotnie woda i nastepnie nasyconym roztworem wodnym chlorku sodowego, suszy i odparowuje pod zmniejszonym cisnieniem. Pozostalosc miesza sie z chloroformem i chromato- grafuje na okolo 100 g florisilu, eluujac chloroformem. Po odparowaniu rozpuszczalnika otrzymuje sie stala pozostalosc o barwie brazowej. Po przekrystalizowaniu tego produktu z mieszaniny eteru etylowegp z heksanem otrzymuje sie 7,7 g eteru 3-cyklopentylowego 17a -etynyloestriolu o temperaturze topnienia 162—165°C.Przyklad III. 2,1 g 17a -etynyloestriolu rozpuszcza sie w 100ml bezwodnego etanolu ido otrzymanego roztworu wkrapla mieszajac roztwór 0,6ml etanolanu talu w 10ml benzenu, po czym miesza sie wciagu 10 minut i nastepnie odparowuje rozpuszczalniki pod zmniejszonym cisnieniem.Otrzymana jako pozostalosc sól talowa 17a -etynyloestriolu miesza sie z 100 ml dwumetyloformamidu, dodaje 10 ml bromku cyklopentylu i mieszanine utrzymuje w ciagu 4 godzin w temperaturze 90—95°C w atmosferze azotu. Otrzymany eter 3-cyklopentylowy 17a-etynyloestriolu wyosabnia sie i oczyszcza w sposób opisany w przykladzie II.Przyklad IV. Postepujac w sposób opisany w przykladach II i III, lecz stosujac jako produkt wyjsciowy 17a -etynyloestriol otrzymany metoda opisana przez Engelfried'a i in. [Arzneim. Forsch. 16, 1518—1521 ' (1966)], otrzymuje sie wyniki jak w przykladach II i III.W przykladach II, III i IV opisano wytwarzanie eterów cykloalkilowych 17a -etynyloestriolu otrzymanego w sposób opisany w przykladzie I lub otrzymanego sposobami znanymi. Proces wedlug wynalazku moznajednak równiez prowadzic w ten sposób, ze 16-octan eteru 3-metylowego 16a -hydroksyestronu i 16-octan eteru 3-cyklopentylowego 16a-hydroksyestronu poddaje sie reakcji z bromkiem etynylomagnezowym, otrzymujac odpowiednio mieszaniny eteru 3-metylowego 170 -etynyloestra-l,3,5,/10/-trieno-3, 16a,17a -tiolu i eteru 3-mety¬ lowego 17a-etynyloestriolu oraz eteru 3-cyklopentylowego 170-etynyloestra-l,3,5/lO/-trieno-3, 16a,17a-triolu i eteru 3-cyklopentylowego 17a -etynyloestriolu. W kazdym z tych przypadków niepozadane pochodne 16a i 17a przeprowadza sie w acetonidy opisanym wyzej sposobem i acetonid oddziela metoda chromatografii od nieprze- reagowanego izomeru 16a, 170, otrzymujac oczyszczony eter 3-metylowy 17a -etynyloestratriolu i eter 3-cyklo¬ pentylowy 17a-etynyloestratriolu.Sposobem wedlug wynalazku, z odpowiednich izomerów 17a -hydroksylowych wytwarza sie analogicznie inne zwiazki, takie jak eter 3-cykloheksylowy 17a -etynyloestriolu, eter 3-etylowy 17a -etynyloestriolu i eter 3-izopropylowy 17a -etynyloestriolu w czystej postaci. d 17&- ctynyloe&triot 0.01 Dzienna ctawka doustna w mikrogramoch Fi g. 2KL. 12o, 25/05 75 312 MKP C07c 169/08 n h 20 16 12 » 3: 8 l * h W W ,—•—- Próba toniroina (macica) Próba kontrolna (pochwa) Eter 3ajktopentylomj i7c( - etynyloeatriotu(macica) Eter 3-(uklopenhjto*y 17* etijnyloestriotu (poch*o) Estradiol (macica) ^ - _ —^ q. •«••< Estradiol (pochwa) 24 Liczba godzin po wstnu ksieciu Fii Prac. Poligraf.UP PRL. zam. 1533/75 naklad 120+18 Cena 10zl PL PL

Claims (2)

1. Z a st r z e zen i a pa t en t o we 1. Sposób wytwarzania 17a -etynyloestriolów o ogólnym wzorze 1, w którym R" oznacza atom wodoru, rodnik alkilowy o 1-3 atomach wegla lub rodnik cykloalkilowy o 5 lub 6 atomach wegla, znamienny tym, ze mieszanine izomerów o ogólnych wzorach 1 i 2, w których R" ma wyzej podane znaczenie, poddaje sie reakcji z acetonem w obecnosci kwasu, po czym otrzymany acetonid o ogólnym wzorze 3, w którym R" ma wyzej podane znaczenie, oddziela sie i wyosabnia zadany zwiazek o wzorze 1, w którym R" ma wyzej podane znaczenie i jezeli w otrzymanym zwiazku i o wzorze 1 R" oznacza atom wodoru, wówczas sól tego zwiazku z metalem alkalicznym ewentualnie poddaje sie w srodowisku dwumetyloformamidu reakcji z halogenkiem cykloalkilowym o 5 lub 6 atomach wegla, otrzymujac eter o wzorze 1, w którym R" oznacza rodnik cykloalkilowy o 5 lub 6 atomach wegla. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ?.e mieszanine izomerów o wzorach 1 i 2, w których R" ma znaczenie podane w zastrz. 1, poddaje sie reakcji z acetonem w obecnosci kwasu, oddziela otrzymany acetonid o wzorze 3, w którym R" ma wyzej podane znaczenie i wyosabnia izomer 16a, 170-dwuhydróksylowy nie za¬ wierajacy izomeru 16a, 17a -dwuhydroksylowego.75312 5 3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze sól metaliczna 17a-etynyloestriolu poddaje sie reakcji z halogenkiem cykloalkilowym o 5 lub 6 atomach wegla w srodowisku dwumetyloformamidu, otrzymujac eter cykloalkilowy,17a -etynyloestriolu. 4. Sposób wedlug zastrz. 1 i 2, znamienny tym, ze wytwarza sie acenid 17/3 -etynylo-1,3,5,/10/-estratrie- no-3, 16a, 17a-triolu i oddziela go metoda chromatograficzna od 17a-etynylo-l,3,5/10/-estratrieno-3, 16a, 17a -triolu. 5. Sposób wedlug zastrz. 1 i 3, znamianny tym, ze sól metaliczna 17a -etynyloestriolu poddaje sie reakcji z roztworem bromku cyldopentylowego w dwumetyloformamidzie, otrzymujac eter 3-cyklopentylowy 17a -etynyloestriolu. 6. Sposób wedlug zastrz. 5, znamienny tym, ze stosuje sie sól talowa 17a -etynyloestriolu.6 75312 Tablica 1 Badany zwiazek Eter 3-cyklopentylowy 17a-etynyloestriolu Chinestrol Chinestradol 17a-etynyloestriol Dawka dzienna jitg 0,03 0.1 0.3 1.0 0,1 0,3 1,0 3,0 0,3 1,0 3,0 0,3 1.0 3,0 Sredni wzrost ciezaru macicy wmg 8.4 , 49,9 54,9 41,7 7,8 36,0 51,1 37,0 11,0 43,2 49,3 5,2 7,3 11,8 Blad pomiaru ± 1,6 2,7 3,6 2,2 3,0 5.9 3,2 3,0 1.9 3,5 2,5 0,5 1,1 2,3 Tablica 2 Badany zwiazek Eter 3-cyklopentylowy 17a-etynyloestriolu Chinestradol 17a-etynyloestriol Dawka dzienna /ig 0,01 0,03 0,1 0,3 1,0 0,1 0,3 1,0 3,0 0,03 0,1 0,3 1,0 Sredni wzrost ciezaru macicy w mg 6,8 15,3 •47,3 48,8 46,6 0,9 1,7 11,7 42,3 0,5 1,3 2,9 5,8 Blad pomiaru ± 1,9 i.o 5,2 3,0 1,9 1,0 0,8 2,7 4,0. 0,3 1,0 0,9 1.4 Tablica 3 Badany srodek Dawka Liczba jednostek na 1 minute i 1 ml frakqi cytoplazmy pod- po uplywie czasu (godziny) od dokonania wstrzykniecia skórna 0 Macica Pochwa Macica 4 Pochwa 24 Macica Pochwa 48 Macica Pochwa Próba kontrolna Eter3-cyklopen- tylowy 17a-etynylo- estriolu Estradiol 0 0,3 0.3 20362 16439 19312 16444 23137 10229 211630 17076 11966 7464 13058 10590KL. 12o,25/05 75312 MKP C07c 169/08 Wzor 1 OCH --0H Wzor Z R"0 Wzor 3KL. 12o, 25/05 75312 MKP C07c 169/08 CHsCMgBr CZteroh/oaorofuran H0 OCH — OH R"0 Wzór Z H + oceton OCH CH, ^0-C-CH3 --0 Wzór 3KL. 12o,25/05 75 312 MKP C07cl69/0& 60 f 50 g 40 § 50 6, 10 &cr 9-ctj*topent4jlotvu W<- etLfWjloestriolu thtnestroi thinestrodol ©......u. © i7oL-etunyloe*tno< £.*»••« .0.03 0-1 OJ 1 3 Dzienna da*ka podskórna m m mmi 10 Fig.' 1 $0 50 o

2. .o 1 r 30 1 20 10 A—*—* Eter J-cyktopentyittny 17cK - Ltynijioestriolu O*——O Chinettradol ¦ n********* PL PL