Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 31.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 26.05.1975 74926 KI. 42ri,19/04 MKP G05b 19/04 Twórcy wynalazku: Stanislaw Mecych, Stanislaw Dunikowski Uprawniony z patentu tymczasowego: Centralne Laboratorium Przemy¬ slu Bawelnianego, Lódz (Polska) Wieloprogramowy sterownik Przedmiotem wynalazku jest wieloprogramowy sterownik przeznaczony do sterowania maszyn i urzadzen wedlug okreslonej funkcji czasu.Sterowanie programowo czasowe charakteryzuje sie tym, ze program jest w nim realizowany w funkcji czasu. Program urzadzenia sterujacego mo¬ ze byc utrwalony w postaci krzywek, oporników lub kondensatorów o okreslonych charakterysty¬ kach, perforowanych tasm, magnetycznych tasm, optycznych szczelin i tym podobnych. Zaleznie od sposobu utrwalania informacji w programie, wspól¬ pracuje z nim odpowiednie urzadzenie odczytuja¬ ce informacje z programu. Do sterowania tech¬ nologicznymi procesami stosowane sa róznego ro¬ dzaju czasowe lub programowe przekazniki. Pow¬ szechnie stosowane sa mechaniczne i elektryczne zegary wyposazone w odpowiednie styki przela¬ czajace okresowo sterowany obwód. Znane elek¬ tryczne czasowe przekazniki umozliwiaja nasta¬ wienie dowolnego czasu (zawartego w okreslonym zakresie), po którym nastepuje przelaczenie styków przekaznika. Chwilowe wylaczenie czasowego prze¬ kaznika powoduje powrót ukladu czasowego me¬ chanizmu do stanu wyjsciowego. Kazda chwilowa przerwa w zasilaniu czasowego przekaznika po¬ woduje kasowanie dotychczas naliczonego czasu, co jest zjawiskiem niekorzystnym.Znane sa równiez programowe krzywkowe prze¬ kazniki. Krzywkowy przekaznik ma zespól krzy¬ wek poruszajacych sie ze stala predkoscia obroto- 10 15 20 25 80 2 wa. Kazda krzywka wspólpracuje z zestykiem i za¬ leznie od jej ksztaltu przelacza na okreslony czas elektryczny obwód, w którym znajduje sie dany zestyk. Zmiana programu sterowania odbywa sie przez zmiane krzywki. Wada tych przekazników jest ograniczona mozliwosc zmiany programu la¬ czen.Znane urzadzenie do programowania przebiegów napiec i pradów ma dwa zespoly walków nape¬ dzajacych tasme ze stala predkoscia liniowa. Na tasmie tej narysowany jest, atramentem przewo¬ dzacym prad, program zmian napiecia lub pradu.W poprzek na calej szerokosci tasmy z programem przylega do niej opornik, do którego podlaczono napiecie o stalej wartosci. Opornik ten jest umie¬ szczony pomiedzy prowadzacymi walkami. Obok opornika umieszczony jest wielosegmentowy zbie¬ racz pradu przylegajacy do tasmy na calej jej sze¬ rokosci. Poszczególne segmenty zbieracza pradu sa polaczone elektrycznie ze wzmacniaczami pracu¬ jacymi w sterowanych obwodach. W urzadzeniu tym trudno jest zapewnic odpowiedni styk miedzy opornikiem i tasma bedaca nosnikiem programu.Zmiana opornosci toru programu na jednostke dlu¬ gosci, zmiana opornosci przejscia miedzy torem programu a opornikiem oraz zmiana opornosci przejscia miedzy torem programu a zbieraczem pradu maja wplyw na dokladnosc odwzorowania programu zarejestrowanego na tasmie.Celem wynalazku jest usuniecie tych wad oraz 74 92674926 3 4 umozliwienie samoczynnego sterowania technolo¬ gicznymi procesami opisanymi w funkcji czasu.Zadaniem technicznym wynalazku jest skonstruo¬ wanie programowego sterownika, pewnego i pros¬ tego w dzialaniu, do którego mozna latwo i szyb¬ ko sporzadzic program sterowania.Cel ten osiagnieto przez skonstruowanie wie- loprogramowego sterownika, który zawiera prog¬ ramy sterowania utrwalone na arkuszu dielektry¬ ka nalozonego na boczna powierzchnie obracajace¬ go sie prowadzacego walca. Programy stanowia elementy czynne elektrycznych obwodów wzmac¬ niaczy do wyjscia których podlaczone sa przekaz¬ niki pracujace; w sterowanych obwodach. Prog¬ ramy sterowania wykonane sa na arkuszach die¬ lektryka i maja nalozone na fragmenty powierzch¬ ni prQgrajpj£$* substancje przewodzaca prad lub maja wyciete^iragmenty powierzchni programów w arkuszu dielektryka.Zmiana w szerokim zakresie wartosci opornosci sciezki przewodzacej na jednostke dlugosci nie ma wplywu na zmniejszenie pewnosci dzialania urzadzenia. Urzadzenie odznacza sie prosta kon¬ strukcja i duza niezawodnoscia dzialania. Sporza¬ dzony program sterujacy i zalozony do sterow¬ nika moze byc czesciowo zmieniony nawet w cza¬ sie pracy urzadzenia.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym po¬ kazano schemat wieloprogramowego sterownika.Wieloprogramowy sterownik sklada sie z pro¬ wadzacego walca 1 którego boczna powierzchnia wykonana jest z materialu przewodzacego prad.Na prowadzacy walec 1 zaklada sie arkusz papie¬ ru 2 tak, aby opasywal boczna powierzchnie pro¬ wadzacego walca. Na arkuszu papieru 2 utrwalo¬ ne sa programy 3, 4, 5. Liczba programów 3, 4, 5 jest zgodna z liczba sterowanych obwodów.Kazdy program 3, 4, 5 utrwalony na arkuszu pa¬ pieru 2 sklada sie z fragmentów powierzchni 6, 7, 8 przewodzacych prad oraz fragmentów po¬ wierzchni nie przewodzacych pradu. Fragmenty powierzchni 6, 7, 8 programów 3, 4, 5 przewodza¬ ce prad uzyskuje sie przez nalozenie na papier 2 w tych miejscach substancji przewodzacej prad lub przez wyciecie tych fragmentów powierzchni 6, 7, 8 arkusza papieru 2. Tak wiec tylko okres¬ lone fragmenty bocznej powierzchni 6, 7, 8 pro¬ wadzacego walca 1\ z nalozonym arkuszem papie¬ ru 2 przewodza prad. Prowadzacy walec 1 wraz z arkuszem papieru 2 jest napedzany ze stala ka¬ towa predkoscia co. Nad prowadzacym walcem 1 umieszczony jest nieruchomy wspornik 9, do któ¬ rego przymocowane sa elektryczne styki 10, 11, 12, 13, 14, 15 tworzace pary styków 10, 11; 12, 13; 14, 15, Styki 10, 11, 12, 13, 14, 15 maja stala stycz¬ nosc z arkuszem papieru 2 nalozonym na boczna powierzchnie prowadzacego walca 1. Kazda para styków wspólpracuje z osobnym programem i tak: program 3 wspólpracuje z para styków 10, 11; 5 program 4 wspólpracuje z para styków 12, 13; pro¬ gram 5 wspólpracuje z para styków 14, 15. Pro¬ gram 3 i wspólpracujaca z nim para styków 10, 11 stanowia czasowy wylacznik w wejsciowym ob¬ wodzie elektronicznego wzmacniacza 16, Do wyj¬ scia wzmacniacza 16 podlaczony jest elektromag¬ netyczny przekaznik 17 przelaczajacy sterowany obwód nie pokazany na rysunku. Analogicznie pro¬ gram 4 oraz styki 12, 13 stanowia czasowy wy¬ lacznik w wejsciowym obwodzie elektronicznego wzmacniacza 18, do którego podlaczono przekaz¬ nik 19 a program 5 oraz styki 14, 15 stanowia czasowy wylacznik w wejsciowym obwodzie elek¬ tronicznego wzmacniacza 20, do którego podlaczo¬ no przekaznik 21.Jezeli para styków 10, 11 styka sie z powierzch¬ nia 6 przewodzaca prad programu 3, to wejscio¬ wy obwód wzmacniacza 16 jest zamkniety i prze¬ kaznik 17 zalacza sterowany obwód. Jezeli para styków 10, 11 styka sie z powierzchnia nie prze¬ wodzaca pradu programu 3, to wejsciowy obwód wzmacniacza 16 jest otwarty i przekaznik 17 wy¬ lacza sterowany obwód. Analogicznie odbywa sie sterowanie dwóch pozostalych obwodów wedlug programów 4, 5.W przykladzie wykonania wynalazku przedsta¬ wiono sterownik z trzema programowymi torami i trzema sterowanymi obwodami. Podany przyklad wykonania nie ogranicza mozliwosci stosowania wynalazku. Istnieje oczywiscie mozliwosc wyko¬ nania programowego sterownika z wieksza liczba programowych torów, w zaleznosci od potrzeb. PL PL