Pierwszenstwo: 03.01.1972 (P. 152716) Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 28.04.1975 74574 KI. 42t1,31/06 MKP Gllb 31/00 "czytelnia' Urzedu Patenl^no Twórca wynalazku: Jerzy Kurjaniuk Uprawniony z patentu tymczasowego: Ministerstwo Oswiaty i Szkolnic¬ twa Wyzszego, Warszawa (Polska) Sposób nagrywania na tasme magnetyczna glosu wedlug charakterystyki samoslyszenia oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób naigrywania na tasme magnetyczna glosu wedlug charaktery¬ styki samoslyszenia oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu. Dotychczasowe techniki zapisu na tasmie magnetycznej umozliwiaja dokonywanie za¬ pisu w barwie obiektywnej to znaczy w takiej bar¬ wie w jakiej osobnik mówiacy slyszany jest przez drugiego lOsobnika. Barwa ta jest rózna od barwy glosu odbieranej przez mówiacego na skutek znie¬ ksztalcen wprowadzanych przez charakterystyke sa¬ moslyszenia. Uniemozliwia to na ogól poznanie wlasnego glosu odtwarzanego z nagrania.Proponowania zmiana ma na celu wprowadzenie warunków korygujacych nagrania w sposób przy¬ blizajacy jego charakterystyke do charakterystyki dzwieków samoslyszenia. Zglaszana nowa technika zapisu ma istotne znaczenie miedzy innymi dla na¬ uczania jezyków obcych otwierajac nowy obszar eksperymentowania, zwlaszcza w zakresie metod komparatywnych gdzie uczacy sie musi porówny¬ wac wlasny glos (brzmiacy dotychczas obco) z wzor¬ cem.W odróznieniu od stosowanych dotychczas zesta¬ wów mikrofon-sluchawki, gdzie mikrofon umiesz¬ czony byl z reguly na osi glównej ust, w 'ukladzie korygujacym mikrofon nalezy umiescic w poblizu ucha mówiacego, a wiec umocowac go przy jednej ze sluchawek. Nalezy wybrac mikrofon malych roz¬ miarów tak aby ekranujace dzialanie glowy przy wyzszych czestotliwosciach bylo równie skuteczne 20 25 30 przy nagrywaniu jak przy naturalnym samoslysze- niu. Dalsze niezbedne upodobnienie charakterystyki nagrywania do charakterystyki isamioslyszenia moz¬ na osiagnac przez uwzglednienie wplywu przewo¬ dzenia wewnetrznego poprzez cialo i kosci mówia¬ cego.Realizacja ukladowa moze tu polegac: po pierw¬ sze — na zasitosiowaniu osteofoniu, chwytajacego dzwieki z wybranego punktu przylozenia ido kosci glowy i na sumowaniu tych dzwieków w odpowied¬ nim stosunku z dzwiekami pochodzacymi z mikro¬ fonu oraz po drugie — na wykorzystaniu imecha- nicznego sprzezenia dodatniego pomiedzy sluchaw¬ ka, wlaczona w obwód audioaktywny a zamocowa¬ nym na niej mikrofonem. Stopien sprzezenia slu- chawka-milkrofon moze byc odpowiednio dobrany przez zastosowanie odpowiednio podatnego zawie¬ szenia mechanicznego. Oczywiscie obie mozliwosci moga byc wykorzystane jednoczesnie przy zacho¬ waniu pozadanego stosunku udzialu kazdej z nich.Urzadzenie wedlug wynalazku jest przedstawio¬ ne schematycznie na zalaczonym rysunku. Urzadze¬ nie moze byc latwo przystosowane równiez do pra¬ cy z glosnikiem. Urzadzenie wedlug wynalazku sklada sie z kompletu naglówkowego oraz zespolu regulacyjnego. Komplet naglówkowy sklada sie z paru sluchawek 4 i 5 mikrofonu 2 oraz osteofo- nu 3. Natomiast zespól regulacyjny stanowi wzmac¬ niacz 6 polaczony przewodem 19 z tlumikiem i pffze- ciwsprzezonym tlumikiem 8 oraz wzmacniacz 9 po- 7457474574 3 4 laczony z tlumikiem 10 i przeciwsprzezonyim tlumi¬ kiem 8. Obydwa te wzmacniacze 6 i 9 poprzez tlumiki 7, 8, 10 polaczone sa z wzmacniaczem 11 kftóry z koled polaczony jest przewodem 19 z tlumi¬ kami 12 i 13. Tlumik 13 polaczony jest z wzmacnia¬ czem 14 który polaczony jest tiumikiem 15.Komplet naigówkowy jest polaczony gietkim przewodem 18 z zespolem regulacyjnym w ten spo^ s6b, ze sluchawki 4 i 5 polaczone sa z tlumikiem 15, a osteofon z wzmacniaczem 9 zas mikrofon 2 z wzmacniaczem 6. Zespól regulacyjny polaczony jesit przewodami 20 z glowicami nagrywajaca 16 i odtwarzajaca 17 przy czym przewody 20 lacza bezposrednio wzmacniacz 14 z glowica 17 i tlumik 12 z glowica 16.Nagrywanie i ewentualne jednoczesne sluchanie realizuje sie poprzez zalozenie na glowe 1 osoby której glos nagrywa sie kompletu naglownego skla¬ dajacego sie z mikrofonu 2 malych wymiarów umo¬ cowanego w poblizu ucha mówiacego przy jednej ze sluchawek. Drugim zródlem dzwieku jest osteo- fon 3 odbierajacy dzwieki z wybranego punktu przylozenia (za uchem) na kosci glowy. Sluchawki 4 i 5 zapewniaja samoslyszenie jak tez odsluchiwa¬ nie nagranego uprzednio wlasnego glosu na tasmie magnetofonowej..Zasadnicza czescia urzadzenia jesit zespól regu¬ lacyjny, który moze byc umieszczony wraz z mag¬ netofonem w kabinie sluchacza, lub tez moze byc wykonany jako przystawka do magnetofonu. Zespól regulacyjny jest polaczony z zestawem naglownym przy pomocy sznura giejtkiego 18. Rola zestawu re¬ gulacyjnego polega na odpowiednim wzmacnianiu i tlumieniu dzwieków pochodzacych z mikrofonu i osteofonu oraz ich sumowaniu. Wzmacnianie aku¬ stycznych dzwieków odbieranych przez mikrofon dokonuje sie przy pomocy wzmacniacza 6 a poziom tego wzmocnienia ustala tlumik 7.Analogicznie wzmacnianie akustycznych dzwie¬ ków odbieranych przez osteofon dokonuje sie przy pomocy wzmacniacza 9 a poziom tego wzmocnienia ustala tlumik 10. Stosunek wzmocnienia w torach mikrofonu i osteofonu dokonuje sie poprzez prze- ciwsprzeZDny tlumik regulacyjny 8 dostepny dla slu¬ chacza który ma przez to mozliwosc dopasowania warunków pracy zestawu do indywidualnej barwy glosu sluchacza Tak zsumowane i wyregulowane dzwieki z mikrofonu i osteofonu kierowane sa po¬ przez wzmacniacz 11 i tlumik 12 do glowicy nagry¬ wajacej 16 typowego (czy lingwistycznego) magne¬ tofonu i jednoczesnie poprzez tlumik 13 wzmac¬ niacz 14 i tlumik 15 do sluchawek 4 i 5 nagrywa¬ jacego który ma mozliwosc sluchania wlasnego na¬ grywanego glosu wedlug charakterystyki samosly- szenia.Po dokonaniu nagrania, nagrywajacy ma mozli¬ wosc odtworzenia wlasnego glosu poprzez glowice odtwarzajaca 17 magnetofonu, wzmacniacz 14 i tlu¬ mik 15. Elementy (od 6 do 15) w zespole regulacyj¬ nym polaczone sa przy pomocy polaczen 19. Zespól regulacyjny polaczony jest z magnetofonem przy pomocy polaczen 20 sztywnych, lub gietkich z mag¬ netofonem.Okreslenie wzmocnien poszczególnych torów ukladu musi byc poprzedzone badaniami praktycz¬ nymi, przeprowadzonymi z wieloma osobami meto¬ da ocen subiektywnych tak by nie tylko okreslic pozadane wartosci srednie ale równiez wartosci eks¬ tremalne wzmocnien, które badani uznaja za naj¬ bardziej odpowiednie dla odtwarzania brzmien wlasnych glosów. Na podstawie tych badan wstep¬ nych nalezy ustawic srednie wzmocnienie wzmac¬ niaczy 6, 9, 14 tlumików stalych 7, 10, 12, 13, 15 przy odpowiednio wybranym punkcie przylozenia osteofonu 3 oraz dobranym sprzezeniu miedzy slu¬ chawka 4 i mikrofonem 2. Ustawienie to nalezy przeprowadzic przy srodkowym polozeniu przeciw- sprzezonego tlumika skokowego 8, który bedac do¬ stepnym dla sluchacza pozwoli dopasowac warunki pracy zestawu do indywidualnej barwy glosu ucza¬ cego sie.Niewatpliwie pracochlonne pomiary musza byc przeprowadzone jednorazowo dla danego zestawu przetworników i aparatury. Pozwala to wiec na produkcje seryjna zestawów, nadajacych sie do za- stosoiwamia miedzy innymi w laboratoriach jezyko¬ wych, stwarzajac nowe mozliwosci eksperymentom wania zwlaszcza metodami audio-aktywno^koimpa- ratywnymi. Zastosowanie urzadzenia wedlug wyna¬ lazku zastepujacego dotychczasowe zestawy mikro- fon-sluchawki, lub w analogiczny sposób przy nie¬ wielkiej modyfikacji, zastepujacego zestawy mikro- fon-glosnik, rozwiazac moze poza tym wszystkie te problemy, w którym istotne znaczenie ma odsluchi¬ wanie wlasnego glosu z tasmy magnetycznej w ta¬ kiej barwie w jakiej mówiacy slyszy siebie w nor¬ malnych warunkach. PL PL