Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 29.03.1975 73614 KI. 7h, 1/38 MKP B21k 1/38 Twórcy wynalazku: Piotr Gudra, Aleksander Habelok Uprawniony z patentu tymczasowego: Huta 1 Maja, Gliwice (Polska) Sposób prasowania odcinków wlewków przeznaczonych na krazki do produkcji obreczy zwlaszcza kolejowych Przedmiotem wynalazku jest sposób prasowania odcinków wlewków stalowych przeznaczonych na krazki do produkcji obreczy do zestawów kolo¬ wych, zwlaszcza kolejowych.Znany i dotychczas stosowany sposób prasowa¬ nia odcinków wlewków przeznaczonych do pro¬ dukcji obreczy ma przebieg nastepujacy: odcinek wlewka ustawiony na dolnym kowadle prasy, w matrycy o ksztalcie krazka z grzebieniem, praso¬ wany jest w pierwszej operacji górnym kowadlem plaskim; w nastepnych operacjach w uformowany krazek wprasowuje sie centrycznie górny przebijak stozkowy, na drugim dolnym kowadle z otworem centrycznym przebija sie otwór na wylot, a krazek kalibruje.Prasowanie jednorazowe w matrycy nie zapewnia odpowiedniego stopnia przerobu stali i na skutek tego otrzymane krazki oraz obrecze posiadaja strukture dendrytyczna, gruboziarnista a wlas¬ nosci wytrzymalosciowe zbyt niskie i niejednakowe we wszystkich miejscach obreczy.Typowe wady powierzchniowe wystepujace na powierzchni wlewków okraglych — zafaldowania, drobne pekniecia oraz pecherze podskórne — w trakcie przerobu znanym sposobem sa powiek¬ szane co w efekcie zwieksza ilosc produkcji wadli¬ wej. Stosowany dotychczas sposób prasowania po¬ woduje takze powstawanie wad wyrobów na skutek licznych wgniotów zgorzeliny na górnej czolowej powierzchni odcinka wlewka. Uzywanie przebijaka 10 15 20 25 30 dziurujacego krazek w jednym kierunku stwarza mozliwosc roztlaczania pozostalosci jamy skurczo¬ wej ze srodka wlewka poza obreb wybitki oraz powoduje deformacje dolnej czolowej powierzchni krazka. Poniewaz kowadla i matryce wykonane sa ze staliwa, to na skutek stosunkowo dlugotrwalego kontaktu z goracym krazkiem nastepuje szybkie ich niszczenie i powstaje koniecznosc czestej wy¬ miany kosztownych matryc.Celem wynalazku jest zmniejszenie ilosci wad materialowych wyrobów i otrzymywanie obreczy o lepszych i równomiernie rozlozonych wlasnosciach wytrzymalosciowych przy jednoczesnym zwieksze¬ niu trwalosci kowadel i oprzyrzadowania. Cel ten mozna osiagnac przez zastosowanie nowego sposobu prasowania odcinków wlewków wedlug wynalazku.Do otrzymywania krazków przeznaczonych do produkcji obreczy nowym sposobem mozna stoso¬ wac odcinki wlewków nie tylko o przekroju ko¬ lowym lecz takze o przekroju wielokatnym. Odci¬ nek wlewka ustawia sie na dolnym kowadle plas¬ kim i w pierwszej operacji prasuje sie go górnym kowadlem z wykrojem, o ksztalcie stozka scietego z kolnierzem przy podstawie, wykonanym w wklad¬ ce ze stali do pracy na goraco.Wstepnie zgnieciony i uformowany odcinek wlewka w drugiej operacji specza sie górnym ko¬ wadlem plaskim z znakownikiem. Nastepnie spe- czony krazek odwraca sie o 180° i ustawia na dol¬ nym kowadle plaskim z przebijakiem dolnym 73 6143 73 614 4 o ksztalcie stozka scietego i w trzeciej operacji wtlacza sie krazek na przebijak dolny przez docis¬ kanie górnym kowadlem z znakownikiem.W kolejnej czwartej operacji górnym kowadlem wciska sie w krazek górny przebijak na pewna glebokosc okreslona gruboscia wybitki z srodka krazka. Z kolei krazek z przebijakami przenosi sie na kowadlo plaskie z otworem centrycznym i w piatej operacji nastepuje przebijanie otworu na wylot i kalibrowanie wysokosci krazka. Wszystkie kowadla dolne i górne maja wykonane wkladki ze stali do pracy na goraco, z której takze wykonane sa przebijaki dolny i górny.Stosowanie sposobu prasowania odcinków wlew¬ ków wedlug wynalazku zapewnia produkowanie obreczy o lepszej jakosci i korzystniejszych wlas¬ nosciach wytrzymalosciowych. Zastosowanie górne¬ go kowadla z wykrojem o ksztalcie stozkowym stwarza dogodne warunki do gruntownego oddzie¬ lenia sie zgorzeliny i zapewnia calkowite rozbicie struktury dendrytycznej wlewka, a dwukrotny przerób odcinka wlewka w pierwszej i drugiej ope¬ racji daje korzystniejszy niz uzyskiwany dotych¬ czas, stopien przerobu materialu.Obrecze wyprodukowane z krazków o tak przy¬ gotowanej strukturze maja wlasnosci wytrzyma¬ losciowe wyzsze i równomiernie rozlozone w calym wyrobie.Wstepny przerób odcinka wlewka foremnikiem stozkowym nie powoduje rozwarstwiania materia¬ lu w miejscach wad wlewków (drobne pekniecia, zafaldowania, pecherze) lecz zmniejsza je przez sprasowanie.Wprowadzenie do nowego sposobu prasowania krazków, przebijania otworu czesciowo od dolu i czesciowo od góry powoduje, ze pozostalosci jamy skurczowej ze srodka wlewka nie sa przesuwane do masy krazka na obrecze lecz pozostaja calkowicie umiejscowione w wybitce i z nia usuwane. Ponadto dziurowanie krazka z dwóch stron daje korzystniej¬ szy rozklad naprezen w materiale i nie powoduje deformacji dolnej powierzchni czolowej krazka.Zastosowanie znakownika w górnym kowadle oraz przebijaka dolnego umieszczonego na dolnym kowadle gwarantuja calkowite wyeliminowanie wa¬ dy niecentrycznosci obreczy.Dzieki zastosowaniu sposobu prasowania odcin¬ ków wlewków wedlug wynalazku w procesie pra- 5 sowania uzywane beda tylko dwa dolne kowadla to jest o jedno mniej niz w procesie wedlug zna¬ nego sposobu.Przyklad sposobu prasowania odcinków wlew¬ ków przedstawiono na rysunku na którym fig. 1 przedstawia pierwsza operacje prasowania. Odcinek wlewka wielokatnego ustawiony centrycznie na dolnym kowadle plaskim 1 prasowany jest górnym kowadlem 2 z wkladka 3 wykonana ze stali do pracy na goraco z wykrojem w ksztalcie stozka scietego. Fig. 2 przedstawia druga operacje praso¬ wania w której wstepnie przerobiony odcinek wlew¬ ka zgniata sie górnym kowadlem plaskim 4 z zna¬ kownikiem 5. Tak sprasowany krazek podnosi sie, obraca o 180°, uklada na kowadle dolnym 1 z usta¬ wionym na nim przebijakiem dolnym 6 i dociska kowadlem górnym, jak to uwidoczniono na fig. 3.Fig. 4 przedstawia czwarta operacje w której górny przebijak 7 ustawiony na krazku wciska sie górnym kowadlem na okreslona glebokosc. W nastepnej ko¬ lejnosci krazek z przebijakami przenosi sie na ko¬ wadlo 8 z otworem 9 i górnym kowadlem górny przebijak przebija sie na wylot i kalibruje wyso¬ kosc krazka. PL PL