Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 10:04.1973 Opis patentowy opublikowano: 09.12.1974 72879 KI. 2 MKP B6lir3/08 Twórcawynalazku: Wiktor Mól Uprawniony z patentu tymczasowego: Biuro Projektów Kolejowych, Kraków (Polska) Torowy wskaznik krancowy przeznaczony dla okreslenia zajetosci toru przez tabor kolejowy Przedmiotem wynalazku jest torowy wskaznik krancowy przeznaczony dla okreslenia zajetosci toru przez tabor kolejowy instalowany zwlaszcza na szlakach kolejowych.W istniejacym stanie techniki okreslanie zajetosci kontrolowanego odcinka toru przez tabor kolejowy nastepuje zazwyczaj przy pomocy róznego typu obwodów torowych realizowanych w oparciu o izolowane odcinki torowe. Kola taboru zwieraja toki szyn. zmieniaja sie wówczas parametry obwodu torowego i dziala, wzglednie zwalnia przekaznik torowy podajac kryterium zajetosci, wzglednie niezajetosci kontrolowanego odcinka toru. Rozwiazanie to wymaga stalych zabiegów konserwacyjnych dla utrzymania opornosci izolacji odcinka torowego w dopuszczalnych normatywem granicach. Ponadto przy silnym zabrudzeniu podtorza, jak równiez przy zmianach wilgotnosci zdarza ze obwody te pracuja nieprawidlowo co jest powodem, wadliwej pracy urzadzen zabezpieczenia ruchu kolejowego.W stosowanym równiez okreslaniu zajetosci przy pomocy liczników osi, na koncach, kontrolowanego odcinka toru instalowane sa liczniki osi, przy pomocy których liczone sa osie taboru wjezdzajace i wyjezdzajace na dany odcinek toru, przez co okreslane jest kryterium, czy dany odcinek toru jest zajety przez tabor kolejowy czywolny. ? Rozwiazanie techniczne okreslania zajetosci odcinka toru przez tabor przy pomocy liczników osi nie znalazlo szerokiego zapotrzebowania z uwagi na mala pewnosc w stosunku do wymagan dzialania urzadzen.Znane w literaturze rozwiazania techniczne okreslania zajetosci odcinków toru na przyklad z opisu patentowego polskiego nr 66495 ki 20 i 42/01 polegajace na zmianie parametrów ukladu rezonansowego przy wjezdzie taboru na kontrolowany odcinek toru nie znalazly praktycznego zastosowania.Opisane wyzej rozwiazania maja te wady, ze stosowanie ich jest eksploatacyjnie kosztowne i uciazliwe jak to ma miejsce przy stosowaniu obwodów torowych badz pewnosc dzialania jest zbyt mala w stosunku do stawianych wymagan przy pozostalych metodach.Zaproponowane rozwiazanie wedlug wynalazku eliminuje przedstawione wady, a wiec dla okreslania zajetosci kontrolowanego odcinka toru nie ma potrzeby stosowania odcinków izolowanych, a ponadto urzadze¬ nie zbudowane na prostych elementach i zespolach powinno spelniac wymagana pewnosc dzialania.2 72 879 Istota rozwiazania torowego wskaznika krancowego jest to, ze stanowi on uklad elektryczny wspólpracuja¬ cy z osiami taboru kolejowego poprzez zainstalowanie przy torze kolejowym czujniki torowe, oraz z sygnaliza¬ torem konca pociagu umieszczanym na koncowym wagonie, który w zaleznosci od wykonania moze emitowac fale radiowa badz wiazke promieni swietlnych lub podczerwonych.• Uklad elektryczny torowego wskaznika krancowego sklada sie z dwu zespolów zainstalowanych na koncach kontrolowanego odcinka toru powiazanych pomiedzy soba przewodami dla uzaleznienia pracy poszczególnych przekazników w tych zespolach oraz przekaznika zwieranego okresowo, którego zestyki podaja kryterium zajetosci wzglednie niezajetosci kontrolowanego odcinka toru.W sklad kazdego zespolu wchodzi czujnik torowy z odpowiednimi zestykami zwierajacymi sie pod wplywem osi taboru kolejowego, odbiornik odbierajacy sygnal emitowany przez sygnalizator konca pociagu, na którego wyjsciu wlaczony jest przekaznik ujawniajacy, oraz przekaznik pomocniczy zalaczany do obwodu zasilania przy pomocy zestyków czujnika torowego. Zestyki przekaznika pomocniczego zalaczaja obwód podtrzymujacy swoje dzialanie, zalaczaja obwód przekaznika ujawniajacego przy odbiorniku sygnalu na koncu pociagu, oraz odlaczaja obwód zasilajacy przekaznika pomocniczego, który wchodzi w sklad zespolu zainstalo¬ wanego na przeciwleglym koncu badanego odcinka toru.Przy jednym z wymienionych zespolów zainstalowany jest przekaznik, którego zestyki poprzez swoje polozenie podaja kryterium zajetosci wzglednie niezajetosci kontrolowanego odcinka toru. Uzwojenie tego przekaznika ma obwód zwierany okresowo przy pomocy zestyków przekaznika pomocniczego, i zestyków przekaznika ujawniajacego, przy czym zwieranie obwodu tego przekaznika nastepuje wówczas, kiedy dziala przekaznik pomocniczy wchodzacy w sklad zespolu na poczatku odcinka toru i kiedy nie dziala przekaznik ujawniajacy wchodzacy w sklad zespolu na koncu odcinka toru.Torowy wskaznik krancowy przedstawiony jest w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia ideowy schemat elektryczny jednego zespolu torowego wskaznika krancowego instalowanego na poczatku kontrolowanego odcinka toru. Fig. 2 przedstawia ideowy schemat drugiego zespolu torowego wskaznika krancowego instalowanego na koncu kontrolowanego odcinka toru.Torowy wskaznik krancowy wspólpracuje z osiami taboru kolejowego poprzez zainstalowane przy torze kolejowym czujniki torowe, oraz z sygnalizatorem konca pociagu umieszczanym zawsze na ostatnim wagonie pociagu. Czujniki torowe moga byc zastosowane dowolnego typu, które beda reagowaly na przejazd osi taboru.Sygnalizator konca pociagu moze byc zastosowany równiez w róznym wykonaniu, a wiec moze byc wykonany jako nadajnik radiowy emitujacy fale radiowa niemodulowana lub modulowana o malym zasiegu rzedu 10 m do 20 m, moze byc wykonany jako nadajnik promieni podczerwonych lub swietlnych.W zaleznosci od zastosowanego sygnalizatora konca pociagu musi byc dostosowany odbiornik do odbioru okreslonej fali emitowanej przez sygnalizator konca pociagu. Z praktycznego punktu widzenia najprosciej bedzie wprowadzenie sygnalizatora konca pociagu, emitujacego, fale radiowa, zwany radiowym sygnalizatorem konca pociagu.Niezaleznie od rodzaju stosowanego sygnalizatora konca pociagu uklad elektryczny torowego wskaznika krancowego pozostaje bez zmiany, jedynie odbiorniki wchodzace w sklad zespolów musza byc dopasowane do danego rodzaju sygnalizatora konca pociagu.Torowy wskaznik krancowy jest ukladem elektrycznym skladajacym sie z dwu zespolów 1 i 2 powiaza¬ nych ze soba przewodami dla uzaleznienia pracy poszczególnych przekazników wchodzacych w sklad tych zespolów. W sklad zespolu 1 wchodzi czujnik torowy 3, przekaznik pomocniczy 4 wlaczany do obwodu zasilania przy pomocy zestyków 5 czujnika torowego 3, odbiornik 6 odbierajacy sygnal emitowany przez sygnalizator konca pociagu, oraz przekaznik ujawniajacy 7 wlaczony na wyjsciu odbiornika 6. W sklad zespolu 2 wchodzi czujnik torowy 8 przekaznik pomocniczy 9 wlaczany do obwodu zasilania przy pomocy zestyków 10 przekaznika torowego 8, odbiornik 11 odbierajacy sygnal emitowany przez sygnalizator konca pociagu, oraz przekaznik ujawniajacy 12 wlaczony na wyjsciu odbiornika 11. Zespól 1 zasilany jest ze zródla zasilania 13, a zespól 2 zasilany ze zródla zasilania 14. Zasilanie przekaznika pomocniczego 4 odbywa sie poprzez zestyki 15 przekaznika ujawniajacego 12, zestyki 16 przekaznika pomocniczego" 9 oraz prze^y/Usne zestyk 179 badz równolegle przez zestyki 5 czujnika torowego 3. Obwód przekaznika ujawniajacego 7 zamyka sie poprzez zestyki 18 przekaznika pomocniczego 9. Zasilanie przekaznika pomocniczego 9 odbywa sie poprzez zestyki 19 przekaznika ujawniajacego 7, zestyki 20 przekaznika pomocniczego 4 oraz przez wlasne zestyki 21, badz równolegle przez zestyki 10 czujnika torowego 8. Obwód przekaznika ujawniajacego 12 zamyka sie poprzez zestyki 22 przekaznika pomocniczego 4.Z zespolem 1 polaczony jest przekaznik 23, którego zestyki 24 poprzez swoje polozenie okreslaja kryterium zajetosci wzglednie niezajetosci odcinka toru. Uzwojenie przekaznika 23 ma obwód zwierajacy poprzez zestyki 25 przekaznika ujawniajacego 7 i zestyki 26 przekaznika pomocniczego 9 oraz równolegle przez3 72879 zestyki 27 przekaznika ujawniajacego 12 i zestyki 28 przekaznika pomocniczego 4. Uzwojenie przekaznika 23 jest zwierane okresowo w tych momentach kiedy przekaznik pomocniczy 4 dziala a przekaznik ujawniajacy 12 nie dziala, wzglednie kiedy przekaznik pomocniczy 9 dziala a przekaznik ujawniajacy 7 nie dziala. Przekaznik 23 wlaczonyjest w obwód zasilania przez opornik 29 ograniczajacy prad.Zespól 1 instalowany jest na poczatku kontrolowanego odcinka toru a zespól 2 na koncu, przy czym czujniki torowe 3 i 8 instalowane sa przy tokach szyn a odbiorniki 6 i 11 na slupach przy czujnikach torowych obok toru, pozostale elementy zespolów 1 i 2 moga byc konstrukcyjnie umieszczone w tej samej obudowie co odbiorniki 6 i 11.Dzialanie torowego wskaznika krancowego jest nastepujace: Jezeli pociag jedzie w kierunku od zespolu 1 do zespolu 2 to osie taboru wjezdzaja na poczatek kontrolowanego odcinka toru i zadziala czujnik torowy 3, zewrze swoje zestyki 5 co spowoduje zadzialanie przekaznika pomocniczego 4, który swoim zestykiem 17 podtrzyma swoje dzialanie, zestyki 22 przekaznika pomocniczego 4 zalacza obwód dla przekaznika ujawniajace¬ go 12, a zestyki 20 rozlaczaja obwód przekaznika pomocniczego 9 na okres od momentu wjechania pierwszej osi pociagu na kontrolowany odcinek toru do momentu opuszczenia ostatniej osi pociagu z kontrolowanego odcinki toru. W tym okresie zwarte sa zestyki 28 przekaznika 4 oraz zestyki 27 przekaznika ujawniajacego 12, a wiec przekaznik 23 jest zwarty, zestyki 24 tego przekaznika zmieniaja swoje polozenie podajac kryterium, jfct kontrolowany odcinek toru jest zajety.Kiedy ostatni wagon pociagu z sygnalizatorem konca pociagu znajduje sie w miejscu zainstalowania zespolu 2 wówczas zadziala przekaznik ujawniajacy 12 i przy pomocy jego zestyków 27 zostanie rozwarte uzwojenie przekaznika 23, zestyki 24 tego przekaznika powróca do pierwotnego polozenia podajac kryterium, ze kontrolowany odcinek toru jest wolny, zestyki 15 przekaznika ujawniajacego 12 rozwieraja sie na moment i przekaznik 4 zwalnia.Kiedy pociag jedzie w kierunku od zespolu 2 do zespolu 1 zadziala czujnik torowy 8 zewrze swoje zestyki 10 i zadziala przekaznik pomocniczy 9, który zestykiem 21 podtrzyma swoje dzialanie, zestyki 18 przekazniki pomocniczego 9 zalacza obwód dla przekaznika ujawniajacego 7, zestyki 16 przekaznika pomocniczego 9 rozlaczaja obwód dla przekaznika pomocniczego 4 na okres wjechania pierwszej osi pociagu na kontrolowany odcinek toru do momentu opuszczenia ostatniej osi pociagu z kontrolowanego odcinka toru. W tym okresie zwarte sa zestyki 26 przekaznika pomocniczego 9 oraz zestyki 25 przekaznika ujawniajacego 7, a wiec przekaznik 23 jest zwarty, zestyki 24 zmieniaja swoje polozenie podajac kryterium, ze kontrolowany odcinek toru jest zajety. Kiedy ostatni wagon pociagu z sygnalizatorem konca pociagu znajdzie sie w miejscu zainstalowa¬ nia zespolu 1, wówczas zadziala przekaznik ujawniajacy 7 i przy pomocy jego zestyków 25 zostanie rozwarte uzwojenie przekaznika 23, przekaznik ten zadziala i jego zestyki 24 wróca do pierwotnego polozenia podajac kryterium, ze kontrolowany odcinek toru jest wolny. PL PL