PL72699B2 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: ' Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 15.11.1974 72699 KI. 12o, 25 MKP C07c 13/20 |~CZYf ELUAl Urzedu Patentowego 1 umi totnnit|,.i|i iiiM||.| Twórcywynalazku: Maria Wolinska, Miroslaw Olszanski, Stanislaw Lewandowski Uprawniony z patentu tymczasowego: Fabryka Syntetyków Zapachowych „Pollena- Aroma", Warszawa (Polska) Sposób wytwarzania mentenów na drodze uwodarniania mentadienów Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania mentenów na drodze uwodarniania mentadienów wobec mrówczanowego katalizatora niklowego.Znany jest sposób wytwarzania mentenów na drodze uwodarniania mentadienów. Ciekly mentadien, maja¬ cy jedno podwójne wiazanie w pierscieniu ijedno podwójne wiazanie poza pierscieniem, nasyca sie wodorem w ilosci 1 mol wodoru na 1 mol mentadienu, w umiarkowanie podwyzszonej temperaturze, wobec katalizatora niklowego, przy czym w przytoczonych w literaturze przykladach byl to nikiel Raney'a.Reakcja uwodarniania mentadienów wobec niklu Raney'a, w przypadku, gdy stosuje sie scisle limitowana ilosc wodoru przebiega glównie z przylaczeniem wodoru do podwójnego wiazania na zewnatrz pierscienia, ale nastepuje równiez przylaczanie wodoru do podwójnego wiazania w pierscieniu. Jest to niepozadana reakcja uboczna, która obniza znacznie wydajnosc procesu, spowodowana ograniczona selektywnoscia katalizatora. Kata¬ lizator ten posiada jeszcze inna wade, a mianowicie ulega dezaktywacji w przypadku, gdy zdarzy sie przerwa w mieszaniu w trakcie wysycania mentadienu wodorem. Ponowne uruchomienie mieszania i dalsze przepuszcza¬ nie wodoru nie powoduje tworzenia sie mentenów. W celu ponownego zapoczatkowania reakcji nalezy dodac do reaktora dodatkowa porcje swiezo wylugowanego niklu Raney'a. Jednakze przy dodatkowym dodawaniu katali¬ zatora nastepuje w wiekszym stopniu wysycanie obu podwójnych wiazan wodorem i tworzenie sie nawet do 30% mentanu w miejsce produktu glównego jakim jest menten.Celem wynalazku jest unikniecie powyzszych niedogodnosci: zwiekszenie wydajnosci reakcji oraz dobór calkowicie selektywnego katalizatora nie ulegajacego dezaktywacji w czasie trwania procesu, nawet w przypadku zdarzen nieprzewidzanych.Okazalo sie, ze katalizatorem calkowicie selektywnym, uwodarniajacym w mentadienie wylacznie podwój¬ ne wiazanie poza pierscieniem a przy tym nie tracacym swojej aktywnosci przez caly czas trwania procesu jest mrówczanowy katalizator niklowy w stanie zawiesiny w uwodornionym tluszczu. Katalizator ten w postaci sta¬ lej, lupie sie na drobne kawalki i dodaje do cieklego mentadienu, po czym zaczyna przepuszczac wodór.Nasycanie wodorem prowadzi sie w temperaturze lekko podwyzszonej az do calkowitego zaniku absorpcji wodoru. Katalizator jest calkowicie selektywny, wobec czego nie ma potrzeby ograniczac ilosci podawanego2 72 699 wodoru. Zblizone efekty uzyskuje sie z zastosowaniem mrówczanowego katalizatora niklowego w zawiesinie w innym obojetnym rozcienczalniku jak na przyklad alkohole, ksylen, tulen itp.Zaleta zastosowania sposobu wedlug wynalazku jest znaczne zwiekszenie wydajnosci procesu wytwarzania mentenów. Na dotychczas znanym katalizatorze niklowym, w postaci niklu Raney'a otrzymywano przy okreslo¬ nej ilosci wodoru 90% mentenów, natomianst 10% mentadienu uwodarnialo sie z przylaczeniem wodoru do obu podwójnych wiazan tworzac mentany. W przypadku zastosowania mrówczanowego katalizatora niklowego w za¬ wiesinie uwodornionego tluszczu tworza sie menteny z wydajnoscia powyzej 99%, przy calkowitym braku pro¬ duktów ubocznych, Oznacza to zwiekszenie o blisko 10% wydajnosci reakcji, co przy wysokiej cenie mentadie- nów pochodzacych glównie z olejków naturalnych, takich jak na przyklad olejek pomaranczy slodkiej, wplywa na znaczne obnizenie kosztów wytwarzania mentenów. Dodatkowa zaleta jest stala aktywnosc katalizatora w czasie procesu uwodarniania.Dla lepszczego zrozumienia istoty wynalazku przytaczamy ponizsze przyklady jego zastosowania.Przyklad I. Do autoklawu pojemnosci 1,5 litra zaladowano 500 g terpenów pomaranczy slodkiej i 50 g katalizatora niklowego w zawiesinie uwodornionego tluszczu zawierajacego 5 g niklu mrówczanowego. Po zamknieciu autoklawu wytworzono cisnienie wodoru okolo 40 atn i podgrzewano mieszajac do 55°C. Prowadzo¬ no proces uwodarniania przez 24 godziny utrzymujac cisnienie w zakresie 40 do 10 atn i temperature 50 do 60°C. Przez koncowe 8 godzin cisnienie w autoklawie nie ulegalo prawie zadnym zmianorh. Po rozlado¬ waniu autoklawu przeprowadzono analize chromatograficzna produktu uwodornienia, która wykazala stopien przereagowania mentadienów w karwomenten w okolo 99,9%.Przyklad II. Do autoklawu pojemnosci 1,5 litra zaladowano 500 g limonenu i katalizator zawierajacy 5 g niklu mrówczanowego zawieszonego w alkoholu. Prowadzac proces uwodornienia jak w przykladzie I uzyska¬ no produkt, którego analiza chromatograficzna wykazala prawie ilosciowa przemiane limonenu w karwomenten.Przyklad III. Do autoklawu pojemnosci 1,5 litra zaladowano 500 g sylwestrenu i katalizator zastoso¬ wany w przykladzie I. Po zamknieciu autoklawu wytworzono cisnienie wodoru okolo 50 atn i mieszajac pod¬ grzano do 50°C. Prowadzono proces 30 godzin utrzymujac cisnienie 50 do 6 atn i temperature 20 do 80°C. Przez koncowe 10 godzin nie obserwowano spadku cisnienia wodoru. Po rozladowaniu autoklawu przeprowadzono analize chromatograficzna produktu reakcji stwierdzajac ilosciowe przereagowanie w menten zawierajacy podwój¬ ne wiazanie w pierscieniu.Przyklad IV. Do autoklawu pojemnosci 1,5 litra zaladowono 500 g izolimonenu i 5 g katalizatora zawieszonego w ksylenie. Po zamknieciu autoklawu wytworzono cisnienie wodoru okolo 50 atn i mieszajac pod¬ grzano do temperatury okolo 50°C. Prowadzono proces 25 godzin, utrzymujac cisnienie 45—48 atn i tempera¬ ture 50—80°C. Przez ostatnie 5 godzin nie obserwowano spadku cisnienia wodoru. Po rozladowaniu przeprowa¬ dzono analize chromatograficzna produktu reakcji stwierdzajac ilosciowe przereagowanie izolimonenu do mentenu — 2. PL PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Sposób wytwarzania mentenów na drodze uwodarniania mentadienów wobec katalizatora niklowego, zna¬ mienny tym, ze proces uwodarniania prowadzi sie pod cisnieniem wodoru w obecnosci mrówczanowego kataliza¬ tora niklowego w postaci zawiesiny w uwodornionym tluszczu wzglednie innym rozpuszczalniku obojetnym. Prac. Poligraf. UPPRL. zam. 1009/74. naklad 120+18. Cena 10 zl. PL PL