Pierwszenstwo: 72348 KI. 5c, 7/00 MKP E21d 7/00 Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 09.12.1974 C2YTELNIA Urzedu Patentowego Polskiej lzi«?r=s«'-'' *i L- * Twórcawynalazku! Aleksander Wierzbicki Uprawniony z patentu tymczasowego: Kombinat Górniczo-Hutniczy Miedzi Zaklady Badawcze i Projektowe Miedzi „CUPRUM", Wroclaw (Polska) Sposób sygnalizacji zagrozenia wodnego w szybie kopalnianym oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób sygnalizacji zagrozenia wodnego w szybie kopalnianym oraz urza¬ dzenie do stosowania tego sposobu. Sposób i urzadzenie wedlug wynalazku moze takze sluzyc do ciaglej kont¬ ro!: opadów oraz doplywów wód przemyslowych i naturalnych do innych niz szyby otworów pionowych.Ilosc wód doplywajacych do szybu kopalnianego jest jedna z wielkosci, która nalezy ciagle kontrolowac.NiJmiar wyplywu wody, szczególnie w rejonie zalegania utworów trzeciorzedowych, wplywa niekorzystnie na :itan obudowy betonowo-tubingowej, mogac doprowadzic do awarii szybu. Ponadto stwarza niebezpieczenstwo shi obslugi a szczególnie dla ludzi pracujacych w rzapiu szybu.Stosowane obecnie sposoby pomiaru ilosci doplywajacej wody do szybu opieraja sie na pomiarze recznym, odbywaja sie okresowo i wymagaja przerwy pracy urzadzen szybowych. Przeprowadzane tak pomiary sa niedo¬ kladne a przede wszystkim nie informuja natychmiast o zwiekszonym doplywie ilosci wody.Celem wynalazku jest zabezpieczenie szybu kopalnianego i pracujacej obslugi przed skutkami awaryjnego nalania woda a wytyczonym zadaniem opracowanie skutecznej sygnalizacji zwiekszonego wyplywu wody przez , ludowe.Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze przechwytuje sie czesc opadajacej w obszarze scian szybu v ?c',* i przeprowadzaja sie przez komore pomiarowa oraz przez regulowany otwór wyplywowy.Urzadzenie do stosowania tego sposobu stanowia rynna umieszczona wokól scian szybu polaczona z usy¬ tuowana ponizej jej dna komora pomiarowa, w której skokowy lub ciagly uklad pomiarowy stanu poziomu i o fy w zbiorniku jest umieszczony powyzej regulowanego otworu wyplywowego. Otwór ten jest wycechowany na wielkosc uznana za normalna pod wzgledem wyplywajacej przez obudowe ilosci wody dla danego szybu.Skokowy uklad pomiarowy stanowi zespól metalowych i odslonietych na calej swej dlugosci w komorze pomiarowej, znanych elektrod ustawionych wzgledem siebie tak, ze dla wyznaczonej dla danego szybu wielkosciv normalnej jedna z nich sygnalizuje ten stan, druga stan zagrozenia a trzecia stan alarmowy. Ciagly uklad pomia¬ rowy' stanowi znany indukcyjny miernikprzesuwu. / Sposób wedlug wynalazku opiera sie na fakcie, ze w kazdym szybie zachodza dopuszczalne wyplywy, niegrozne dla stanu obudowy. Sposób ten usrednia pomiar i pozwala natychmiast zasygnalizowac zwiekszony opaii, w stosunku do stanu pozwalajacego na normalna prace szybu.2 72 348 Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przed¬ stawia widok w przekroju urzadzenia wedlug wynalazku, fig. 2 alternatywne rozwiazanie ukladu pomiarowego.Jak pokazano na rysunku, wokól scian szybu jest zainstalowana rynna 1, której wymiary ustalone sa dla danego szybu na podstawie analizy ilosci opadów wody w tym szybie. Rynna ta, ma niewielki spad dna a od góry zabezpieczona jest przed uszkodzeniem od spadajacych rud lub kamieni krata ochronna 2. Wbudowana w rynne komora pomiarowa 3 jest zaopatrzona w otwór wyplywowy 4 usytuowany tak aby doplyw okreslony jako normalny, ustalil zwierciadlo wody w komorze pomiarowej 3 na pewnym poziomie.W komorze pomiarowej sa zainstalowane cztery pomiarowe elektrody 5,6# 7,8 wykonane z nierdzewnych pretów stalowych i osadzone suwliwie w izolowanym pierscieniu 9, co umozliwia dowolne ustalenie sygnali¬ zowanych wielkosci. Elektroda 6 jest ustawiona dla poziomu zwierciadla wody przyjetego za normalny, elek¬ troda 7 sygnalizuje stan zagrozenia a elektroda 8 stan alarmowy. Elektroda 5 zamyka zawsze obwód pradu z po¬ zostalymi elektrodami.Przy doplywie ilosci wody uznanej za ilosc normalna, zwarte sa elektrody 5 i 6 co powoduje przeplyw pradu w obwodzie stanu normalnego. Zwiekszony doplyw powoduje podnoszenie sie zwierciadla wody w ko¬ morze pomiarowej 3 i po okreslonym czasie zamkniecie poprzez elektrody 5 i 7 obwodu elektrycznego stanu zagrozenia. Dalszy przyrost doplywu wody spowoduje przeplyw pradu poprzez elektrody 5 i 8 w obwodzie stanualarmowego. . ? Stany - normalny, zagrozenia i alarmowy sa sygnalizowane w odbiorniku pomiaru miejscowego 10 oraz odbiorniku pomiaru wtórnego 11, zainstalowanego np. w glównej dyspozytorni kopalnianej.Zasilanie ukladu pradem zmiennym o napieciu bezpiecznym odbywa sie z zasilacza 12.W przypadku gdy w szybie zachodzi duza ilosc przepadów kopaliny wynalazek przewiduje stosowanie ciaglego ukladu pomiarowego, pokazanego na fig. 2. W miejsce elektrod, umieszczony jest w komorze pomiaro¬ wej 3 indukcyjny miernik przesuwu 13, 14, osloniety falistym mieszkiem sprezystym 15, który mierzy cisnienie slupa wody nagromadzonej w rynnie i komorze pomiarowej 3. W rozwiazaniu tym otwór wyplywowy 4 jest równiez wycechowany na przeplyw normalny. Sygnal elektryczny z indukcyjnego miernika przesuwu 13,14 jest wzmacniany we wzmacniaczu 16.Aby zapobiec turbulentnemu ruchowi cieczy w komorze pomiarowej 3 zastosowano oslone 17, która za¬ pewnia spokojny ruch zwierciadla wody.Urzadzenie wedlug wynalazku moze wspólpracowac z urzadzeniami odwadniajacymi zainstalowanymi na podszybiach kopalni to jest w systemie sterowania tymi odwadniajacymi urzadzeniami. Wspólpraca w tym sy¬ stemie gwarantuje uzyskiwanie informacji o zwiekszeniu sie doplywu ilosci wody w szybie nawet w czasie pracy uizadzen odwadniajacych, to jest w przypadku gdy poziom wody w rzapiu wskutek wypompowywania jej obniza sie.Urzadzenie wedlug wynalazku jest szczególnie przydatne do pracy w szybach gdzie górotwór jest nieod- wodniony i wystepuje duze zagrozenie wodne, w szybach rozmrazanych lub tam gdzie rezim wentylacyjny a wiec cieplny jest zachwiany. PL