PL 72 013 Y1 2 Opis wzoru Przedmiotem wzoru uzytkowego jest suwakowe zamkniecie nastawcze rozjazdu nawierzchni to- rowej, zwlaszcza kolejowej, charakteryzujace sie zwiekszona odpornoscia na pelzanie oraz na niedole- ganie iglicy do opornicy podczas eksploatacji rozjazdu. Dla zmiany polozenia iglic wzgledem opornic i stworzenia warunków bezpiecznego przejazdu taboru przez zwrotnice rozjazdu, stosowane sa w nawierzchniach torowych zamkniecia suwakowe, które skladaja sie z dwóch zespolów zamków, zwiazanych konstrukcyjnie z prawym i lewym tokiem szynowym oraz z laczacego je drazka suwakowego, sprzeganego z napedem zwrotnicowym. Kazdy z zamków zawiera wzajemnie oddzialywujace na siebie elementy konstrukcyjne, takie jak klamra, polaczona przegubowo jednym koncem z iglica rozjazdu za posrednictwem uchwytu i majaca na drugim koncu glowice. Glowica ta wspólpracuje jedna strona z opórka, przytwierdzona do opornicy rozjazdu, a druga strona z suwakiem, stanowiacym element drazka suwakowego. Z praktyki budownictwa nawierzchni torowych oraz z literatury patentowej znanych jest szereg rozwiazan dotyczacych suwakowych zamkniec nastawczych niewrazliwych na pelzanie toków szyno- wych wskutek wzajemnych podluznych przemieszczen iglicy i opornicy rozjazdu. Przykladowo, z opisu patentowego PL 112960 znane jest zamkniecie suwakowe rozjazdu kole- jowego zabezpieczone przed wplywem pelzania szyn, które ma prowadnice (opórke) tak uksztaltowana, ze klamra umieszczona jest obrotowo w plaszczyznie pionowej nad suwakiem z pozostawieniem w ok- nie tej prowadnicy wolnych przestrzeni po obu bocznych stronach glowicy klamry, znacznie szerszej od wspólpracujacego z nia suwaka. Klamra jest polaczona przegubowo z iglica za pomoca widelek unie- ruchomionych wzgledem iglicy, przy czym polaczenie ucha klamry z lozyskujacym ja sworzniem jest dokonane za posrednictwem dajacej sie przestawiac mimosrodowej tulei. Znane jest tez z opisu wzoru uzytkowego PL 65026(Y1) zamkniecie nastawcze rozjazdu na- wierzchni torowej majace zespól dwóch zamków polaczonych drazkiem suwakowym, z których kazdy ma opórke, klamre i suwak. Klamra i suwak kazdego z zamków umieszczone sa w oknie opórki, z po- zostawieniem wolnych przestrzeni po ich obu bocznych stronach, przy czym klamra jest ulozyskowana obrotowo w plaszczyznie pionowej, w uchwycie polaczonym z iglica. Wspomniany uchwyt klamry i iglicy ma u dolu pare pierwszych wystepów, pomiedzy którymi jest przesuwnie ulozyskowany suwak, zas suwak ma z kolei pare drugich wystepów, pomiedzy którymi jest przesuwnie ulozyskowana klamra. Pozwala to uzyskac konstrukcje zamkniecia nastawczego niewrazliwego na pelzanie, gdyz wzgledne przesuniecie iglicy wzgledem opornicy pozostaje bez ujemnego wplywu na funkcjonowanie zamka. Niestety okazalo sie, ze w przypadku stosowania tego znanego zamkniecia nastawczego w roz- jazdach duzych predkosci, które maja promienie krzywizny rzedu ponad 1000 m i w których iglice osia- gaja znaczne dlugosci, rzedu 40 m lub wiecej, nie wykazuje ono dostatecznej odpornosci na odrywanie sie iglicy od opornicy podczas przejazdu przez rozjazd z duza predkoscia kól taboru kolejowego, a po- nadto na podrywanie ku górze iglicy dolegajacej do opornicy. Powoduje to ryzyko nie tylko uszkodzenia ostrza iglicy przez kola, ale nawet uszkodzenia lub wykolejenia pojazdu. Przyczyna takiego stanu rzeczy jest, ze w pozycji zamkniecia zamka, miejsce podparcia opórki przez skos blokujacy klamry lezy w znanej konstrukcji ponizej miejsca dolegania (styku) iglicy do kra- wedzi szyny oporowej, przez co wskutek intensywnych drgan iglicy wywolywanych kolami przejezdza- jacego taboru powstaje moment skrecajacy iglice w jej osi wzdluznej, powodujacy odrywanie sie iglicy od opornicy oraz przekoszenie uchwytu, co przejawia sie odleganiem górnego obszaru iglicy od krawe- dzi opornicy i zmniejszeniem odleglosci miedzy dolna czescia uchwytu i dolna czescia opórki. Nawet wtedy, gdy zamek jest prawidlowo wyregulowany i klamra oraz suwak znajduja sie we wlasciwej pozycji zamkniecia blokujac opórke, taki skret iglicy prowadzi do odsuwania sie, wzglednie nie domykania ob- szaru dolegania górnej krawedzi iglicy do szyny oporowej. To niekorzystne zjawisko potegowac moga takze drobne zanieczyszczenia typu ziarna kruszywa, które podrywane z podtorza przez ped powietrza, wywolywany przez przejezdzajacy tabor, moga wpadac w szczeliny miedzy iglica a krawedzia opornicy, tworzace sie wskutek wzdluznych skretów iglicy. Z opisu patentowego CH 684939 znane jest rozwiazanie firmy Siemens AG, eliminujace opisane powyzej niedogodnosci. Rozwiazanie to dotyczy konstrukcji zamkniecia nastawczego iglic zwrotnic ko- lejowych, zawierajacego klamre uruchamiana drazkiem suwakowym oraz majacego opórke przytwier- dzona do szyny oporowej i iglice przymocowana do górnego konca uchwytu, w którym ponizej iglicy jest obrotowo ulozyskowany jeden koniec klamry, przy czym klamra jest ulozyskowana obrotowo w plasz- czyznie pionowej. Zamkniecie charakteryzuje sie tym, ze w pozycji zamkniecia zamka klamra ksztaltowo PL 72 013 Y1 3 przylega do opórki, a ponadto do stopy uchwytu jest przytwierdzona oporowa plytka, wystajaca w kie- runku opórki, której koniec w pozycji zamkniecia przylega do stopy opórki. Wprawdzie to rozwiazanie eliminuje opisana wyzej niedogodnosc zwiazana z nie doleganiem górnego obszaru iglicy do krawedzi opornicy, lecz jednak uzycie w zamknieciu oporowej plytki o stalej dlugosci uniemozliwia regulacje zamka, gdy wskutek eksploatacji powstana luzy miedzy jego elemen- tami. Dlatego tez firma Siemens AG w pózniejszych rozwiazaniach, np. EP 0885795, w miejsce stalej oporowej plytki zastosowala pretowy zderzak o nagwintowanym trzpieniu, wkreconym w otwór w dolnej czesci uchwytu. Zgodnie ze wzorem, zamkniecie nastawcze rozjazdu nawierzchni torowej ma zespól dwóch zam- ków polaczonych drazkiem suwakowym. Kazdy z zamków jest wyposazony w opórke, klamre i suwak, stanowiacy element drazka suwakowego. Klamra i suwak sa umieszczone w oknie opórki z pozostawie- niem wolnych przestrzeni po ich obu bocznych stronach, przy czym klamra jest ulozyskowana obrotowo w plaszczyznie pionowej na mimosrodowym sworzniu osadzonym w uchwycie, który jest polaczony z iglica rozjazdu oraz ma u dolu, ponizej mimosrodowego sworznia, pare pierwszych wystepów, pomie- dzy którymi jest przesuwnie ulozyskowany suwak. Suwak zawiera pare drugich wystepów, pomiedzy którymi jest przesuwnie ulozyskowana klamra. Ponadto uchwyt jest polaczony z elementem oporowym, utrzymujacym w pozycji zamkniecia zamka odleglosc dolnej czesci uchwytu od dolnej czesci opórki. Zamkniecie charakteryzuje sie tym, ze do pierwszych wystepów uchwytu przytwierdzony jest gwintowymi elementami ogranicznik przemieszczenia uchwytu, który ma widelki w ksztalcie litery „U” oraz odchodzacy od widelek zderzak, usytuowany ponizej suwaka, przy czym w obu ramionach widelek ogranicznika, uformowane sa fasolkowe otwory, dla wspomnianych gwintowych elementów. Ogranicznik jest tak przytwierdzony do uchwytu, ze w pozycji zamkniecia zamka, w pierwszej postaci wzoru koniec zderzaka opiera sie o element w postaci wkladki, sztywno zwiazanej z opórka, a w drugiej postaci wzoru opiera sie o opórke. Suwliwe zespolenie klamry i suwaka oraz umieszczenie ich w oknie opórki, majacym szerokosc pozwalajaca przemieszczac zespól klamry i suwaka w plaszczyznie równoleglej do osi opornicy, po- zwala uzyskac zamkniecie nastawcze o konstrukcji niewrazliwej na pelzanie, gdyz wzgledne przesunie- cie iglicy wzgledem opornicy pozostaje bez ujemnego wplywu na funkcjonowanie zamka. Ponadto, zamocowanie do uchwytu klamry i iglicy za pomoca elementów gwintowych ogranicz- nika, zawierajacego widelki z fasolkowymi otworami w ramionach, pozwolilo usunac opisana wyzej nie- dogodnosc zwiazana z nie doleganiem (odleganiem) górnego obszaru iglicy do krawedzi opornicy, umozliwiajac jednoczesnie plynna regulacje pracy zamka w przypadku powstania luzów miedzy jego elementami wskutek eksploatacji zamkniecia. Przedmiot wzoru w dwóch postaciach uwidoczniono na zalaczonym rysunku, na którym fig. 1 przedstawia jeden z dwóch jednakowych zamków zamkniecia nastawczego wedlug pierwszej postaci wzoru, w widoku glównym w pozycji odsuniecia iglicy do opornicy, fig. 2 przedstawia jeden z dwóch jednakowych zamków zamkniecia nastawczego wedlug pierwszej postaci wzoru, w widoku glównym w pozycji dosuniecia iglicy od opornicy, fig. 3 przedstawia przekrój A-A pokazany na fig. 1, fig. 4 przed- stawia w widoku glównym uchwyt z przytwierdzonym ogranicznikiem oraz fragmentem klamry i su- waka, fig. 5 przedstawia w widoku bocznym z czesciowym wyrwaniem uchwyt z przytwierdzonym ogra- nicznikiem oraz fragmentem klamry i suwaka, fig. 6 przedstawia ogranicznik w widoku bocznym, fig. 7 przedstawia ogranicznik w widoku glównym, a fig. 8 przedstawia jeden z dwóch jednakowych zamków zamkniecia nastawczego wedlug drugiej postaci wzoru, w widoku glównym w pozycji dosuniecia iglicy od opornicy. W obu postaciach wzoru kazdy z zamków suwakowego zamkniecia nastawczego ma opórke 1 przytwierdzona, na przyklad srubami, do opornicy 2 rozjazdu. W oknie opórki 1 umieszczony jest suwak 3, stanowiacy element drazka suwakowego oraz klamra 4, o szerokosci podobnej do suwaka 3. Klamra 4 ma z jednej strony glowice 5 o ksztalcie jaskólczego ogona, której umownie górna powierzchnia wspólpracuje z opórka 1, a umownie dolna powierzchnia z suwakiem 3, zaopatrzonym we wneke 6, do której wchodzi dolna czesc glowicy 5 klamry 4 podczas przestawiania szyn iglicowych rozjazdu. Przeciwlegly wzgledem glowicy 5 koniec klamry 4 ma ucho, ulozyskowane w uchwycie 7 obro- towo w plaszczyznie pionowej na mimosrodowym pierwszym sworzniu 8. Pozwala to na regulacje za- mkniecia nastawczego w plaszczyznie pionowej. PL 72 013 Y1 4 Uchwyt 7 ma ponizej pierwszego sworznia 8 pare pierwszych wystepów 9, pomiedzy którymi jest przesuwnie ulozyskowany suwak 3. Jednoczesnie, w obrebie pomiedzy opórka 1, a uchwytem 7 boki suwaka 3 sa zaopatrzone w pare drugich wystepów 10, pomiedzy którymi jest przesuwnie ulozysko- wana klamra 4. Uchwyt 7 jest swa górna czescia przymocowany do iglicy 11 rozjazdu za posrednictwem drugiego mimosrodowego sworznia 12, co pozwala na regulacje zamkniecia nastawczego w plaszczyznie toku. Aby ulatwic prace napedu przy przestawianiu rozjazdu z jednego polozenia w drugie, a takze umozliwic poprawne dzialanie zamkniecia nastawczego w rozjazdach z pochylonymi tokami, przewi- dziano, ze umownie dolna powierzchnia okna opórki 1, wspólpracujaca z suwakiem 3 jest wyposazona w slizgowa wkladke 13 o profilu ceowym, korzystnie z brazu, która jest sztywno przytwierdzona do opórki 1, a ponadto jej ramiona wystaja na zewnatrz opórki. Z kolei aby ograniczyc mozliwosc zablokowania zamka przez zanieczyszczenia z podsypki, mo- gace gromadzic sie we wnece 6 suwaka 3, wneke 6 suwaka 3 wyposazono w skosne powierzchnie 14, tworzace rodzaj dwuspadowego daszka. Poza tym do pary pierwszych wystepów 9 uchwytu 7 jest przytwierdzony srubami 15 ogranicz- nik 16, który zawiera widelki w ksztalcie litery „U” z fasolkowymi otworami 17 w ich ramionach 18 oraz odchodzacy od widelek zderzak 19, przy czym dluzsza os symetrii fasolkowych otworów 17 biegnie wzdluz zderzaka 19. W pierwszej postaci wzoru zderzak 19 ogranicznika 16 jest usytuowany ponizej suwaka 3, przy czym w pozycji zamkniecia zamka ogranicznik 16 jest tak przytwierdzony do uchwytu 7, ze koniec jego zderzaka 19 opiera sie o wystajaca z okna opórki 1 krawedz wkladki 13, sztywno zespolonej z opórka 1. W drugiej postaci wzoru, w którym konstrukcja opórki 1 nie wymaga zastosowania slizgowej wkladki 13, ogranicznik 16 jest tak przytwierdzony do uchwytu 7, ze w pozycji zamkniecia zamka koniec jego zderzaka 19 opiera sie bezposrednio o opórke 1. Zrozumiale jest przy tym dla znawcy, ze zamek jest wyposazony w szereg znanych kolków, pod- kladek, zawleczek i podobnego rodzaju wymaganych przepisami eksploatacyjnymi elementów, pozwa- lajacych na jego bezawaryjna eksploatacje, lecz nie zmieniajacych istoty rozwiazania. PL PL PL PL PL PL