Pierwszenstwo: 09.09.1966 Luksemburg Opublikowano: 01.06.1974 69496 KI. 32b,27/08 MKP C03c 27/08 Wspóltwórcy wynalazku: Gustave Javaux, Jean-Pienre Vasseur Wlasciciel patentu: Glaverbel, Bruksela (Belgia) Urzadzenie do wytwarzania witrazy o wielu szybkach szklanych Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do wy¬ twarzania witrazy o wielu szybkach szklanych, polaczonych za pomoca co najmniej jednego me¬ talowego progu posredniego z, metalizowanymi obrzezami szybek szklanych, przez polaczenie lu- 5 towane.Znane jest reczne wykonywanie tych polaczen lutowanych za pomoca podgrzanej kolby lutow¬ niczej, przy czym próg posredni jest przytrzymy¬ wany przez profilowany klocek prowadnicy. 10 Z uwagi na konieczna dokladnosc i wymagana od wykonawców starannosc, przeprowadzenie tego rodzaju sposobu wykonania jest stosunkowo dlugo¬ trwale. Ponadto uzyskane lutowiny sa nieregularne i z uwagi na liczne wstawki powodujace nieszczel- 15 nosci, sa niezadowalajace.Po zlutowaniu, nawet jesli lutowina wykonana jest starannie, lutownik musi ja ponownie prze¬ ciagnac kolba lutownicza, co wskutek ponownego 20 topnienia lutu powoduje lepsze przyleganie laczo¬ nych plaszczyzn, lepsza ciaglosc metalu i w koncu regularniejszy wyglad i lepsza szczelnosc. Po doko¬ nanej próbie szczelnosci okreslona czesc witrazu musi byc jednakze ponownie wykanczana. Mozliwe 25 jest to tylko przy okreslonych typach witrazy, inne musza byc rozbierane i skladane ponownie.Ponadto skutki recznie wykonywanych operacji roboczych, skladania i lutowania wplywaja bardzo niekorzystnie na koszty wytwarzania, terminy wy- 30 konania i mozliwosc zbytu lub na ogólna jednoli¬ tosc produkcji.Celem wynalazku jest skonstruowanie urzadze¬ nia, za pomoca którego mozna byloby wykonywac lutowiny lepsze, regularniejsze, bardziej niezawod¬ ne i szczelne, w krótszym czasie i przy nizszych kosztach.Cen ten zostal osiagniety zgodnie z wynalazkiem, przez wykonanie urzadzenia, które posiada poziomy przenosnik, korzystnie przenosnik tasmowy z tas¬ ma o obwodzie zamknietym lub rolki, sluzacy do przesuwania zestawu szybek szklanych witrazu przeznaczonego do lutowania, wzgledem stalego stanowiska lutowania, skladajacego sie z umiesz¬ czonego w poblizu poziomego przenosnika korpusu, w którym na ramieniu umieszczona jest kolba lutownicza, wychylna na przegubach, zas ruch ra¬ mienia w kierunku lutowanych oibrzezy szybek szklanych i z powrotem jest sterowany przez zmia¬ ne polozenia jednej lub kilku tarcz krzywkowych, na których opieraja sie polaczone z ramieniem czujniki, przy czym tarcza krzywkowa oraz uru¬ chamiajaca ja przekladnia redukcyjna napedzana od silnika jest umieszczona w korpusie.Krzywka jest utrzymywana w kontakcie z czuj¬ nikiem za pomoca sprezyny srubowej, której konce sa umocowane w korpusie lub do ruchomej wzgle¬ dem korpusu czesci polaczenia przegubowego.Urzadzenie wedlug wynalazku umozliwia mecha¬ nizacje procesów roboczych przy lutowaniu i unika 69 49669 496 3 4 przy tym zlozonosci konstrukcji, w której urzadze¬ nie do podgrzewania polaczenia musialoby wyko¬ nywac skomplikowane ruchy, jakie maja miejsce przy lutowaniu recznym. W urzadzeniu wedlug wynalazku wyeliminowano szkodliwe dla regular¬ nosci i jakosci wyrobu ruchu skokowe. W procesie lutowania nie wystepuja tez wahania temperatury, poniewaz cieplo wytwarzane przez kolbe lutow¬ nicza jest oddawane w sposób staly, w regular¬ nych odstepach czasu na jednakowych odcinkach drogi przesuwu. Wskutek tego nie istnieje obawa, ze stopi sie próg posredni, zazwyczaj olowiany, a wiec latwo topliwy, jak to sie czesto zdarza w czasie zatrzymania operacji przy spawaniu recz¬ nym. Tak wiec mozna zwiekszyc temperature luto¬ wania, co powoduje glebsze przenikanie materialu do zlacza i lepsza przyczepnosc do powierzchni lutowanych. W wyniku tego osiaga sie poprawe jakosci lutowiny oraz zwiekszenie predkosci luto¬ wania.Zwiekszenie predkosci lutowania osiaga sie z jed¬ nej strony w wyniku uzyskania mozliwosci regu¬ lowania procesu, to jest przez wyeliminowanie nie¬ produktywnych zahamowan, a z drugiej strony dzieki temu, ze prednosc nie zalezy juz od wydaj¬ nosci odnosnego pracownika.Kolba spawalnicza moze byc trzymana w oddalo¬ nym polozeniu spoczynkowym w stosunku do luto¬ winy przed i po jej przesunieciu sie. Przez zmiane czasu trwania przestoju spoczynkowego powstaje mozliwosc lutowania nierównomiernie rozlozonych zestawów szklanych (witrazy) na przenosniku, a takze ulatwione jest zaladowanie przenosnika.W celu automatycznego sterowania urzadzeniem, do poruszania kolby lutowniczej w strone lutowego zlacza i z powrotem, przewidziany jest czujnik uruchamiajacy przerywacz, wzgledem którego czuj¬ nik przesuwa obrzeze przednie i tylne zestawu lub zestawów szklanych (witrazy),, a takze czujnik wspóldzialajacy z krzywka sterujaca, napedzana cd silnika napedowego,, który to czujnik urucha¬ mia przerywacz, przy czym zasilanie silnika nape¬ dowego w energie elektryczna sterowane jest przez przerywacze. Poniewaz kolba lutownicza moze byc automatycznie umieszczona w polozeniu roboczym, w momencie dotarcia przedniego obrzeza i cofnieta w chwili odsuniecia obrzeza tylnego bez wzgledu na to, jak dlugie sa nastepujace po sobie zlacza lutowane i odleglosci miedzy nimi na przenosniku, mozliwe jest lutowanie zestawów szklanych witra¬ zy o róznych wymiarach jednego po druSgim bez koniecznosci przesterowywania w czasie operacji.Przesuniecie obrzeza zestawu szklanego moze byc ustalane automatycznie takze za pomoca dzwigni mechanicznej, pneumatycznej lub hydraulicznej, albo komórki fotoelektrycznej. Przez zmiane po¬ lozenia lub profilu tarczy krzywkowej urzadzenie mozna latwo dostosowac do tego, aby koliba lutow¬ nicza znajdowala sie na metalizowanym obrzezu szybki szklanej, chociaz grubosci szybek róznia sie miedzy soba.Kolba lutownicza moze byc wyposazona w urza¬ dzenie zasilajace polaczone z zasobnikiem zawie¬ rajacym spoiwo, przy czym urzadzenie zasilajace siega do miejsca, które nie jest zajmowane przez kolbe lutownicza, jesli ona nie znajduje sie w po¬ lozeniu roboczym. Przykladowo stopiony metal wy¬ cieka kroplami przez otwór polozony w dolnej czesci ogrzanego zasobnika. Krople metalu spadaja 5 na kolibe lutownicza, kiedy ta znajduje sie w polo¬ zeniu roboczym, gdy jednak kolba lutownicza znaj¬ dzie sie w polozeniu spoczynkowym, krople metalu spadaja obok niej i trafiaja do naczynia zbiorczego, z którego metal moze byc odzyskiwany. Ta profcta instalacja nie wymaga zadnego dodatkowego urza¬ dzenia doprowadzajacego metal do kolby lutowni¬ czej .Wzdluz przenosnika umieszcza sie kilka, jedno za drugim, stalych stanowisk lutowania tak,, ze powstaje jednostka produkcyjna o duzej wydaj¬ nosci, na której moiga byc wykonywane operacje lutowania w systemie ciaglym.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie z przenosnikiem i stalym stanowiskiem lutowania, w widoku z przodu, fig. 2 — przenosnik w widoku z boku, fig. 3 — podwójna szybe szklana w widoku z boku, fig. 4 ;— stanowisko lutowania w widoku z boku, fig. 5 — stanowisko lutowania w widoku z góry, fig. 6 — schemat polaczen elektrycznych ukladu sterowania.Na przenosniku poziomym 1 (fig. 1 i 2) z lancu¬ chem bez konca lub rolkami zaladowany jest ze¬ staw 3 szybek szklanych witrazu przeznaczonego do lutowania. W zestawie 3 szybek szklanych witrazu próg posredni 4 (fig. 3) polaczony jest z metalizo¬ wanymi obrzezami 5 szybek szklanych 6 za pomoca stosunkowo zgrubnego lutowania. To lutowanie moze byc przeprowadzone recznie lub maszynowo za pomoca odrebnego urzadzenia. Wykonane w ten sposób lutowiny 7 obrabia sie ponownie za pomoca urzadzenia wedlug wynalazku. Lutowiny 8 pomie¬ dzy progiem posrednim 4 i metalizowanymi obrze¬ zami 9 szybki szklanej 10 wykonuje sie calkowicie za pomoca urzadzenia wedlug wynalazku. W celu nadania lutowinom 8 dobrej jakosci, pelnej szczel¬ nosci i dobrej równomiernosci, moga byc one wy¬ konywane w dwóch operacjach roboczych, przez co zwieksza sie znacznie predkosc robocza przy ogra¬ niczonych innych srodkach.Zestaw 3 szybek szklanych witrazu doprowadza sie do przenosnika 1 i umieszcza sie go na przenos¬ niku w sposób przedstawiony na fig. 3, to znaczy, ze niezlutowana szybe 10 uklada sie bezposrednio na przenosniku, a na niej element skladajacy sie z szyby 6 przylutowanej do progu posredniego 4.Zabierany przez przenosnik 1 zestaw 3 jest przy¬ ciskany w czasie przesuwu przez szereg rolek 12 ulozonych w kierunku wzdluznym jedna za druga w poblizu obrzeza lutowanego, aby uniemozliwic jakiekolwiek przesuniecie czesci lub calego zestawu szybek w czasie dzialania kolby lutowniczej lub z powodu wibracji. Rolki 12 moga byc pokryte materialem elastycznym, na przyklad gabka pla¬ styczna. Zestawy plytek w ten sposób poruszane, wyprostowane i wzaljemnie docisniete przesuwaja sie obok stalego stanowiska lutowania 13, które jest wyposazone w kolbe lutownicza 14 i zasob¬ nik 15 z roztopionym metalem. 15 20 25 30 35 40 45 50 55 605 69 496 6 Stale stanowisko lutownicze 13 (fig. 4 i 5) posiada pod oslona 16 urzadzenie do dosuwania kolby lu¬ towniczej 14 a takze naped tych urzadzen. Kolba lutownicza 14 jest umocowana za pomoca trzpienia gwintowanego 18 i nakrejtki ustalajacej 19 do wspornika 20, który moze byc przechylany wokól dwóch schematycznie na rysunkach przedstawio¬ nych przegubów 21 i 22, a tym samym ustawiony w pozadanym polozeniu. Przesuniecie kolby lutow¬ niczej 14 poprzecznie do kierunku ruchu zestawu plytek na przenosniku nastepuje z jednej strony za pomoca gwintowanego trzpienia 18 a z drugiej strony przez przesuniecie przewidywanego na sta¬ lym stojaku korpusu 23 na jego podstawie 24, do której ten korpus przymocowany jest za pomoca srub 25 osadzonych w otworach wzdluznych 26.¦ Kolba lutownicza 14 jest przymocowana poprzez trzpien gwintowany 18 i przeguby 21, 22 do ra¬ mienia 27, które jest ulozyskowane wychylnie na dwóch przegubach 28 i 29. W przeciwienstwie do przegubów 21 i 22, które blokuje sie po nastawie¬ niu, przeguby 28 i 29 pozostaja ruchome. Ramie 27 posiada trzpien gwintowany 30, który zostaje po kazdym nastawieniu zablokowany za pomoca prze- ciwnakretki 31. Trzpien gwintowany 30 przylega do dzwigni 32 korpusu 23 i ogranicza ruch ramie¬ nia 27 i kolby lutowniczej 14 w dól. W taki sam sposób ramie 27 jest wyposazone w trzpien gwin¬ towany 33, który po nastawieniu jest blokowany za pomoca przeciwnakretki 34 i przylega do kolnierza 35 korpusu 23 w celu ograniczenia posuwu koliby lutowniczej 14 poziomo i poprzecznie w kierunku zestawu plytek, przechodzacego obok stalego sto¬ jaka. Koliba lutownicza 14 porusza sie samoczyn¬ nie w dól wokól przegubów 28 i 29 pod wplywem ciezaru wlasnego oraz ciezaru ramienia 27 wraz z umocowanymi na nim detalami, a pod dziala¬ niem sprezyny srubowej 36 porusza sie poziomo w strone lutowanego zestawu. Sprezyna srubowa 36 jest osadzona na osi pionowej przegubu 28, a jej konce sa zamocowane odpowiednio w osi 37 do korpusu 23 lub w osi 38 za pomoca podkladki 39 polaczonej sztywno z osia przegubu 28 w taki spo¬ sób, aby na ramieniu 27 powstal moiment obrotowy skierowany zgodnie z kierunkiem strzalki a. Kolba lutownicza 14 nie osiaga na ogól polozenia dolnego i przedniego, które jest wyznaczone przez dwa trzpienie 30 i 33, poniewaz zostaje zatrzymana na swojej drodze do tego polozenia przez przechodzacy zestaw szybek. Najnizszym i najbardziej wysunie¬ tym do przodu polozeniem, jakie moze osiagnac kolba lutownicza, jest polozenie robocze, które jest okreslane przez zlacze lutowane.Opisane urzadzenie sluzy do przemieszczania kol¬ by lutowniczej 14 od zlacza lutowanego, z jednej strony poziomo w bok, a z drugiej strony ku górze.Napedzana od silnika przekladnia redukcyjna 40, umocowana na korpusie 23, utrzymuje na swoim wale odbiorczym 41 tarcze 42 i krzywke steruja- jaca 43. Na tarczy 42 umocowany jest sztywno pret 44 sluzacy jako os czujnika 45. Czujnik 45 sluzy do kontaktu z krzywka 46, umocowana na dzwigni 47 polaczonej sztywno z ramieniem 27.Umocowanie to moze byc regulowane dzieki otwo¬ rom wzdluznym 48, polozonym poprzecznie w sto¬ sunku do ruchu zestawu. Po^wprawieniu tarczy 42 w ruch obrotowy przez napedzana od silnika prze¬ kladnie redukcyjna 40 uruchamiana przez czu(jnik 45 tarcza krzywkowa 46 powoduje odsuniecie kolby 5 lutowniczej 14 od polozenia roboczego.Na tarczy 42 znajduje sie jeszcze tarcza krzyw¬ kowa 49, która jest polaczona z tarcza 42 poprzez podstawe 50 posiadajaca lukowe otwory wzdluzne 51. Kolba lutownicza 14 moze byc podnoszona za pomoca tarczy krzywkowej 49 i czujnika 52 w po¬ staci rolki. Czujnik porusza sie przy tym w widel¬ kach 53 umocowanych do ramienia 27 za pomoca trzpienia gwintowanego 54, które moga byc przed¬ stawione w kierunku pionowym za pomoca trzpie¬ nia gwintowanego i zablokowane dwiema przeciw- nakiretkami. Przestawienie poziome tarczy krzyw¬ kowej 46 w stosunku do dzwigni 47 umozliwia na¬ stawienie najbardziej oddalonego polozenia kolby lutowniczej. Równiez przesuniecie pionowe wide¬ lek 53 umozliwia nastawienie najwyzszego poloze¬ nia kolby lutowniczej 14. Przez zmiane profili tarcz krzywkowych 46 i 49 mozliwe jest oddzielne nasta¬ wienie poziomych i pionowych skladowych ruchu kolby 14. Przestawienie tarczy krzywkowej 49 na obwodzie tarczy 42 umozliwia nastawienie synchro¬ nizacji lub opóznienia czasowego miedzy tymi dwiema skladowymi ruchu.Krzywka sterujaca 43 uruchamia czujnik 56 ko¬ mutatora elektrycznego, umocowanego na korpu¬ sie 23. Krzywka sterujaca 43 posiada pólkolisty wycinek 58 o duzej srednicy, od!powiadajacej pra¬ wemu polozeniu czujnika 56 i w przyblizeniu pól¬ kolisty wycinek 59 o malej srednicy,, odpowiadaja¬ cy lewemu polozeniu czujnika 56. Obydwa wycinki sa oddzielone po jednej stronie sipocznikiem 60, po którym przesuwa sie czujnik 56, z prawej stro¬ ny na lewa zakladajac, ze tarcza 42 oraz krzywka sterujaca obracaja sie w kierunku zgodnym ze strzalka b, a po drulgiej stronie skosem 62, który umozliwia odsuniecie czujnika 56 w prawo prze¬ ciwko sile wywieranej przez sprezyne (nie przed¬ stawiona) komutatora 57, która przesuwa czujnik na lewo.Jak przedstawiono na fig. 4, na korpusie prze¬ nosnika umocoWany jest drugi komutator elek¬ tryczny 63, którego czujnik 64 przy kontakcie z krawedzia 65 lutowanego zestawu 3 szybek od¬ pychany jest w prawo, przez caly czas przesuwu zestawu 3 szybek utrzymywany jest w tym polo¬ zeniu i po uwolnieniu przez tylna krawedz 66 ze¬ stawu 3 szybek jest cofany .przez wewnetrzna spre- zyne nie uwidoczniona na rysunkach. Linie 6-7 i 68 ukazuje zewnetrzne konce krawejdzi G9 kolby lutowniczej, która nie jest przedstawiona na fig. 4.Jak uwidoczniono na fig. % silnik zaopatrzony w dwa zaciski polaczony jest ze zródlem pradu ele¬ ktrycznego 71. Do obwodu elektrycznego sa ponadto podlaczone styki komutatorów 57 i 63. Te obydwa komutatory 57 i 63 zaopatrzone sa w trzy zaciski i posiadaja dwa stale polozenia tak, ze w stanie spoczynku, zaciski glówne 72 i 73 sa zawsze po¬ laczone stykiem ruchomym z jednym z przewodów 74 i 75„ laczacych obydwa komultatory. Z tego wy¬ nika, ze uruchomienie jednego z dwóch komutato¬ rów powoduje zawsze przejscie silnika ze stanu 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6069 496 ruchu do stanu spoczynku i odwrotnie. Na sche¬ macie polaczen, polozenia styków oznaczone przez D i G odpowiadaja polozeniu prawemu lub lewe¬ mu komutatorów wedlug fig. 4 i 5.Gdy zestaw szybek nie przesuwa sie przed kolba lutownicza 14, komutator 63 znajduje sie w lewym polozeniu G, a komutator 57 takze w lewym polo¬ zeniu G, u podstawy spo.cznika 60 krzywki steruja¬ cej 43 w nastepstwie silnik sie wylacza. Czujniki 45 i 52 stykaja sie z tarczami krzywkowymi 46 i 49 w jednym punkcie, który odpowiada polozeniu spo¬ czynkowemu kolby lutowniczej, jak to jest przed¬ stawione na rysunku.Dosuniecie krawedzi przedniej 65 zestawu szybek powoduje przelaczenie komutatora 63 w prawe po¬ lozenie D i wlaczenie silnika 70, wskutek czego nastepuje szybkie odsuniecie sie czujników 45 i 52 cd ich odpowiednich krzywek i w konsekwencji ruch kolby lutowniczej 14 do przodu i w dól w kie¬ runku lutowania zlacza. Gdy tarcza 42 wykona pól obrotu, skos 62 krzywki sterujacej 43 odpycha czujnik komutatora 57 z powrotem do prawego po¬ lozenia D, co powoduje odlaczenie silnika. Gdy obrzeze tylne 66 zestawu 3 szybek odsuwa sie od czujnika 64, komutator 63 powraca do lewego po¬ lozenia G i ponownie wlacza silnik 70.Po dalszym pólobrocie, powodujacym ponowne umieszczenie kazdego z czujników 45 i 52 w punk¬ cie wyznaczonym przez tarcze krzywkowe 46 i 49, odpowiadajacym polozeniu spoczynkowemu kolby lutowniczej, spocznik 60 tarczy krzywkowej 43 za¬ trzymuje obrót i komutator wraca do lewego polo¬ zenia G.Z zasobnika 15 roztopione spoiwo jest dawko¬ wane kroplami i trafia przez otwór 76 (fig. 5) na kolbe lutownicza 14, kiedy ta znajdzie sie w polo¬ zeniu roboczym, przy czym spoiwo rozplywa sie na kolbie lutowniczej i wypelnia miejsce lutowane.Z chwila, gdy kolba lutownicza 14 osiagnie poloze¬ nie spoczynkowe, przedstawione na fig. 5, krople spoiwa omijajac ja, spadaja do naczynia zbiorcze¬ go 77 (fig. 1). 8 PL PL