Wynalazek dotyczy sciagadla preta trzymajacego krazek kontaktowy wozów elektrycznych. Stosownie do wynalazku pret cofa sie samoczynnie, gdy krazek stra¬ ci styk z przewodem jezdnym, W tem ob- nizonem polozeniu pozostaje pret tak dlu¬ go, az go sie recznie z tego polozenia zwol¬ ni, poczem pret pod dzialaniem sprezyny wraca do normalnego polozenia. To opada¬ nie preta wywoluje sie zluznieniem sprezyn, które utrzymuja gietko pret w polozeniu wzniesionem. Cale urzadzenie mozna latwo umocowac lub zdjac z wozu elektrycznego.Fig, 1 przedstawia urzadzenie do scia¬ gania po zdjeciu górnej nakrywy, fig, 2 — widok zgóry, fig, ,&.¦— widok boczny, przy- czem pret odbieraka zajmuje górne polo* zenie, a krazek styka sie z przewodem jezdnym. fig. 4 — podobny widok jak na fig, 3, przyczem pret odbieraka jest przytrzyma¬ ny w dolnem polozeniu, fig. 5 — podobny widok jak fig, 4 z przeciwnej strony, fig, 6 — srodkowy przekrój podluzny w polozeniu jak na fig, 5, przyczem niektó¬ re czesci sa uwidocznione w widoku zboku, fig, 7 — widok zgóry na sciagacz preta, przyczem pewne czesci sa w przekroju, in¬ ne sa odgiete, fig, 8 — przekrój podluzny, przyczem niektóre czesci uwidocznione sa w widoku zgóry, innych zas brak, fig, 9 —¦ widok zgóry jednego z rucho¬ mych ramion, które sluza do umocowania sprezyn, fig, 10 — przekrój poprzeczny, czescio¬ wo w widoku zgóry, przedstawiajacy za-mkniecie ido przytrzymywania urzadzenia przeciw ruchowi wgóre, fig. 11 — widok pomocniczy czesci do utrzymywania napiecia sprezyn.Plyta podstawowa 10 ma ksztalt mi- seczkowaty i posiada ponad dolna czescia kryze 11. W plycie podstawowej lub lozy¬ skowej 10 jest osadzona obrotowo oslona 12, posiadajaca cokól 13, jako oparcie dla miseczkowatej plyty lozyskowej, wewnatrz której umieszczony jest koncentrycznie trzon 14 oslony. Trzon ten spoczywa na dnie plyty podstawowej, a miedzy trzonem 14 a plyta znajduja sie pochwy 15, oddzie¬ lone od siebie krazkami 16. Górny koniec miseczkowatej plyty 10 jest zamkniety pierscieniem 17, który jest przymocowany do plyty 10, rozciaga sie ponad pochwami 15 i krazkami 16, i szczelnie obejmuje trzon 14. W ten sposób krazki sa chronione od brudu i kurzu, a pochwy 15 i krazki 16 utrzymywane sa w swem polozeniu tak, ze trzon 14 moze byc wyjety i znowu wlozo¬ ny bez szkody dla pochew i krazków. To ulatwia ogromnie wymiane calego urza¬ dzenia 'z przeniesieniem go z jednego wo¬ zu na drugi. Trzon 14 ma wewnatrz otwór 18 dla stosownego smaru. Otwór ten prze¬ chodzi od jednego konca trzonu do drugie¬ go tak, ze smar dochodzi do dna plyty 10 i do krazków, Górny koniec otworu 18 jest zamkniety korkiem 19, przytrzymywanym petla druciana 20, która jest umocowana na haku 21.Sciany 22 cokolu 13 biegna skosnie wdól, a na dolnym koncu rozciagaja sie promieniowo nasady 23, lezace po przeciw¬ nych stronach. Nasady te podchodza pod kryze 24, znajdujaca sie na plycie lozy¬ skowej ponad kryza 11. Kryza 24 posiada wykroje przejsciowe 25 dla nasad 23. Oslo¬ ne naklada sie na plyte lozyskowa, przy- czem nasady 23 przechodza przez odpo¬ wiednie wykroje 25, wtedy oslonie nadaje sie cwierc obrotu w jednym kierunku tak, ze nasady wchodza pod kryze 24, To umo¬ zliwia bezpieczne odchylanie oslony w po¬ lozeniu poziomem. Poniewaz oslona dzwi¬ ga pret odbierajacy prad, wiec krazek kon¬ taktowy moze szybko podazac za skretami drutu, co zmniejsza niebezpieczenstwo wy¬ skakiwania krazków z drutu. Latwa ruchli¬ wosc oslony zmniejsza takze tarcie miedzy przewodem jezdnym a krazkiem kontakto¬ wym preta. To zmniejsza zuzycie samego krazka, bo jego cisnienie na przewód jeza- ny moze byc stosunkowo male* Od cokolu 13 odchodzi nazewnatrz na¬ sada 26, zaopatrzona w otwór 27, w któ¬ rym znajduje sie sworzen 28, sluzacy jako osada dla ramion 29 jarzma 30. Zewnetrz¬ ny koniec jarzma 30 dzwiga klamre 31, której jedna czesc jest wykonana z jedne¬ go kawalka z jarzmem, podczas -gdy prze¬ ciwlegla czesc jest polaczona w 32 obroto¬ wo z dolna czescia 31, tak ze pret odbiera- ka 33 moze byc tu wcisniety w srodek.Czesc 32 utrzymuje w jej polozeniu swo¬ rzen 34. Górny koniec preta 33 trzyma zwykly krazek kontaktowy 35, toczacy sie po przewodzie jezdnym 36. Pret 33 moze W pionowej plaszczyznie wahac sie wgóre i wdól, idac w ten sposób za nierównoscia¬ mi przewodu jezdnego, podczas gdy pozio¬ ma ruchliwosc oslony w plycie lozyskowe; umozliwia boczne nastawienie krazka kon¬ taktowego. Na ramionach 29 jarzma 30 u- mocowane sa ramiona 37, rozchodzace sie w przeciwnych kierunkach. Wewnetrzne konce tych ramion posiadaja sworznie 38, które przechodza przez otwory 39 ramion 29. Zewnetrzne konce sworzni 38 sa gwin¬ towane i polaczone z ramionami 29 zapo- moca nakretek tak, ze ramiona 37 moga sie swobodnie poruszac.W druga strone odchodza od cokolu 13 równolegle ramiona 40, posiadajace na ze¬ wnetrznych koncach tulejke prowadnicza 41, zaopatrzona w pochwe 42. Tulejka pro¬ wadnicza 41 posiada na zewnetrznym kon¬ cu zlobek 43, który przechodzi prawie wo¬ kolo calej tulejki, a W nim znajduje sie — 2 —zgniotliwy pasek 44, którego krawedzie wystaja nieco ponad koniec tulejki 4i, tworzac podatny odbój.W pochwie 42 pracuje tlok 45, którego zewnetrzny koniec posiada kryze 46, za- chodzaca na podatny pasek 44, ogranicza¬ jacy dosroclkowy ruch tloka 45. Tlok 45 posiada na zewnetrznym koncu osiowo skierowana nasade 47 o przekroju prze¬ waznie prostokatnym, wchodzaca do tak samo uksztaltowanej pochwy 48, która jest czescia jarzma 49. Jarzmo to przebiega poprzecznie do oslony 12, a jego konce przeciwlegle leza naprzeciw ramion 37, które sa polaczone z koncami jarzma 49 spiralnemi sprezynami 50, których prze¬ ciwlegle konce chwytaja tarcze 51, osadzo¬ ne obrotowo na sworzniach 52, dzwiganych przez ramiona 37 i jarzmo 49. Poniewaz polaczenie ramion 37 z ramionami 29 lezy zewnatrz polaczenia tych ramion z czescia 26 oslony, wiec sprezyny 50 gdy sa napie¬ te ciagna pret odbieraka 33 wgóre ku prze¬ wodowi jezdnemu 36.Napiecie sprezyn 50 zalezy od wzgled¬ nego polozenia jarzma 49 i ramion 37. Do nastawiania jarzma wzgledem ramion slu¬ zy wal 53, osadzony w równoleglych do siebie ramionach 40. Wal trzyma dzwignie 54, której jeden'koniec jest rozwidlony, wskutek czego powstaja ramiona 55, mie¬ dzy któremi znajduje sie drag tlokowy 57 polaczony sworzniem 56 z ramionami.Przeciwny koniec draga jest polaczony sworzniem 58 obrotowo z tlokiem 45.Otwór, zwykle zamkniety kolkiem 59, slu¬ zy do zakladania konca ramienia 57 na sworzen 58. Przeciwlegly koniec dzwigni 54 posiada zeby 60, ulozone kolisto i zaze¬ biajace sie z drazkiem 61, polaczonym za- pomoca plyt 62. Te plyty, jak widac w 63, sa polaczone obrotowo z nasadami 64 oslo¬ ny, które wychodza od pochwy 41 wgóre.Urzadzenie to daje zapadke, która wstrzy¬ muje dzwignie 54 a tern samem wal 53 od ruchu w jednym kierunku. Plyty 62 sa da¬ lej polaczone sworzniem 65, który jest oto* czony pochwa 66, a pod te pochwe siega koniec 67 drazka 68, który jest przesuwa 1- ny w nasadach 69 oslony. Nasady te sie¬ gaja od cokolu 13 wgóre. Pomiedzy niemi znajduje sie sprezyna 70, otaczajaca dra¬ zek. Jeden koniec tej sprezyny opiera sie na podkladce spoczywajacej na jednej z nasad 69, a drugi koniec opiera sie na pier¬ scieniu 71 osadzonym stale na drazku 68.W ten sposób drazek jest odciagany od po¬ chwy 66. Ruch ten ogranicza pierscien 71, uderzajacy w jedna z nasad 69. Ruch draz¬ ka 68 w druga strone jest ograniczony glówka 72.Jarzmo 30 posiada nastawna srube u- stalajaca 73, która przytrzymuje przeciw- nakretka 74. Przy dobrem nastawieniu glówka sruby 73 styka sie z glówka 72 drazka 68, gdy krazek kontaktowy 35 spad¬ nie z przewodu jezdnego. Wskutek tego drazek doznaje nacisku ku wewnatrz wbrew sprezynie 70, aby w ten sposób dra¬ zek zapadkowy 61 wysunac z uchwytu z zebami do dzwigni 54.Na wale 53 jest osadzona dzwignia 75, skladajaca sie z dwóch równoleglych plyt, pomiedzy któremi w 76 jest umocowany obrotowo drazek 77. Dlugosc drazka, jak wskazano w 78, moze byc zmieniana, a przeciwlegly koniec w 79 opiera sie na kon¬ cu dzwigni 80 (fig. 3). Przeciwny koniec dzwigni 80 lezy w drodze nasady 81, znaj¬ dujacej sie na ramionach 29 jarzma 30.Miedzy równoleglemi czesciami dzwigni 75 znajduje sie hak lacznikowy 83, polaczony sworzniem 82 obrotowo z dzwignia 75. Je¬ den koniec haka sluzy do wchwytywania wycinka zebatego 84 osadzonego na wale 53. Zab 85 tego wycinka jest wiekszy od innych. Przeciwlegly koniec haka 83 chwy¬ ta nastawna srube 86, która sluzy do u- trzymywania haka poza obrebem zebów wycinka 84, z wyjatkiem zeba 85. Do re¬ gulowania napiecia sprezyn 50 sluza sruby 88, przechodzace przez boczne nasady 87 — 3 —jarzma 30. Jeden koniec tej sruby zahacza nasade 89 ramion 37, a poniewaz poloze¬ nie tych ramion wzgledem sworzni 52 jest ekscentryczne, wiec wskutek ruchu ramion dokola sworzni 38 odleglosc konców spre¬ zyny wzgledem sworznia 28 zmniejsza sie lub wzrasta.Dzwignia 80 jest umocowana na jed¬ nym koncu sworznia 28 (fig. 3). Na drugim koncu sworznia znajduje sie zapadka 90, pracujaca z ramieniem 91, ksztaltu L, osa- dzonem obrotowo na sworzniu 92\ osadzo¬ nym na ramieniu 93 oslony (fig, 4, 5, 7), Ruch ramienia 91 jest ograniczony w jed¬ nym kierunku kciukiem 94 umocowanym na ramieniu 93. Z ramieniem 93 ksztaltu L polaczony jest obrotowo w 95 drazek 96.Drugi koniec tego drazka posiada podluz¬ na szpare 97, w która wchodzi sworzeri 98 osadzony w widlastej dzwigni 99, która jest stale osadzona na wale 53. Od nasady 26 wchodzi czesc trzymakowa 100, pracujaca z nasada 101, która znajduje sie na ramie¬ niu 29 i sluzy do ograniczenia ruchu wdól preta odbiorczego 33.Napiecie sprezyn 50 moze byc jeszcze regulowane sruba nastawna 102, fig. 1, 2, 4, która jest wkrecona w koniec pochwy 48 i cisnie nasade 47 tloka 45. Przez obrót tej sruby moze byc zmieniona odleglosc mie¬ dzy jarzmem 49 a ramionami 37, a tern sa¬ mem napiecie sprezyn 50. Srube utrzymuje w polozeniu nakretka 103. W 104 opiera sie na oslonie dzwignia 105 z nasada 106 prze¬ chodzaca przez otwór w scianie 22 cokolu 13 i naciskajaca na obwód plyty lozysko¬ wej 10 tak, ze zapobiega poziomemu obro¬ towi oslony. Nasada 106 chwyta sciane plyty lozyskowej 10 tylko wtedy, gdy pret odbierakowy 33 znajduje sie w polozeniu odciagnietem. Tlok 107 jest wlasnie prze¬ widziany w tym celu (fig. 3, 4, 7), a jego wewnetrzny koniec lezy w drodze rozwi¬ dlonej dzwigni 54, która uzyskuje ruch wskutek ruchu wdól preta 33. Dzwignia 54 jest w 108 (fig. 3) skosnie scieta, aby mo¬ gla wejsc w uchwyt z wewnetrznym kon¬ cem tloka 107, a zewnetrzny koniec tloka posiada glówke, która znajduje sie w uchwycie z sruba nastawna 109, osadzona na dzwigni 105. Nasada 106 znajduje sie zwykle w pewnej odleglosci od sciany ply¬ ty podstawowej 10 i w tern polozeniu u- trzymuje ja sprezyna 110, wskutek czego tlok 104 jest naciskany ku polozeniu we¬ wnetrznemu.Urzadzenie jest nakryte czapa 111, fig. 3, 4, 5, 6, która jest umocowana zdejmo- walnie zapomoca srub skrzydelkowych 112.Dajaca sie zdejmowac pochwa 113 zacho¬ dzi na tulejke prowadnicza 41 z tlokiem.Sposób dzialania urzadzenia jest naste¬ pujacy.Sprezyny 50 napina sie stosownie za¬ pomoca sruby 102 i srub 88. Srube 73 na¬ stawia sie tak, aby sie stykala z drazkiem 68, gdy tylko krazek kontaktowy preta ze¬ skoczy z przewodu jezdnego 36. W tym wypadku drazek 68 doznaje nacisku ku wewnatrz tak, ze koniec 67 chwyta pochwe 66 i podnosi drazek zaworowy 61A wsku¬ tek czego ten ostatni nie zazebia sie z ze¬ bami 60 dzwigni 54. W ten sposób dzwi¬ gnia 54 uzyskuje swobode ruchu, a tlok 45 porusza sie ku wewnatrz w strone zgnia- talnego paska 44, który ogranicza ruch tloka. Wskutek tego sprezyny 50 traca na¬ piecie i moga sie poruszac w kierunku pi e- ta 33 tak, ze ten ostatni z polozenia poka¬ zanego na fig. 3 przechodzi w polozenie dolne, jak na fig. 4. W czasie tego ruchu, albo mniej wiecej w tym czasie gdy pret odbieraka 33 osiagnal najnizsze polozenie, wychyla sie ramie 91 ksztaltu L tak, ze kladzie sie przed zapadka 90. Ruch ten wy¬ woluje wal 53, który uzyskuje czesciowy obrót od tloka 45. Ruch dzwigni 99 i laczni¬ ka 96 nie pozwala pretowi 33 podniesc sie znowu wgóre. Rozwidlony koniec 55 dzwi¬ gni 54 porusza tlok 107 nazewnatrz tak, ze nasada 106 naciska sciane plyty lozysko¬ wej 10, a pret odbieraka 33 wskutek tarcia — 4 —jest zabezpieczony przeciw poziomym od¬ chyleniom. Poniewaz dzwignia 54 pozosta¬ je w swem polozeniu az mechanizm odsta¬ wi sie recznie, wiec pret odbierakowy jest ubezpieczony przeciw odchyleniom zarówno w kierunku pionowym, jak i pozidtaiym, W dolnem polozeniu, pret 33 chwyta sie z wolnym koncem dzwigni 80, a przez pociaganie uzywanej zwykle linki, umoco¬ wanej do preta 33, mozna go jeszcze wie¬ cej obnizyc, az wejdzie w uchwyt z nieru- chomem ramieniem 100. Wskutek tego dzwignia 80 obraca sie na sworzniu 28, a lacznik 77 obraca dzwignie 75 na wale 53 tak, ze zapadka 83 wchodzi w zetkniecie z zebem 85 wycinka 84. Wskutek tego za¬ padka opiera sie na srubie 86 powyzej obu pierwszych zebów wycinka. Czesc trzyma- kowa 75a ogranicza ruch dzwigni 75 w jednym kierunku. Wskutek zaczepienia za¬ padki 83 z zebem 85, wal 53 obraca sie o dlugosc jednego 60, co powoduje, ze dra¬ zek zebaty 61 chwyta pierwszy zab dzwi¬ gni 54 i zatrzymuje wal w tern polozeniu.Ten ruch dzwigni 54 powoduje ruch tloka 45 nazewnatrz, wskutek czego sprezyny czesciowo sie napinaja. Napiecie to wy¬ starcza, aby pret odbieraka 33 podniesc wgóre, gdy sie linka zluzni, a wtedy za¬ padka 38 odchyla sie wstecz i chwyta drugi zab wycinka 84, tak ze przy nastep- nem pociagnieciu wdól preta 33 dzwignia 54 obróci sie dalej, a drazek zebaty 61 chwyta drugi zab 60 dzwigni 54. Wskutek tego tlok przesuwa sie dalej nazewnatrz, a napiecie sprezyn 50 wzrasta. Czynnosc te powtarza sie tak, ze trzeci zab 60 dzwigni 54 zazebia, sie z drazkiem zebatym 61, a tlok 45 przesuwa sie dalej nazewnatrz, wskutek czego sprezyny uzyskuja wlasci¬ we napiecie.W czasie powrotnego napinania spre¬ zyn, przy pierwszem pociagnieciu wdól preta 33, sworzen 98 dzwigni 99 porusza sie swobodnie nazewnatrz w szczelinie 79 tak, ze ruch nie przenosi sie na drazek 96.Przy drugiem pociagnieciu wdól preta 33 ruch drazka 96 jest wystarczajacy, aby ra¬ mie 91 ksztaltu L poruszyc nieco ku kon¬ cowi ramienia 90, a przy trzeciem pocia¬ gnieciu preta odbierakowego, ramiona 91, 90 uwalniaja sie od siebie i zezwalaja na swobodny powrót preta 33 w polozenie górne, tak ze krazek kontaktowy styka sie z drutem 36. Wskutek opisanego ulozenia konców sprezyn, ruchliwosci jarzma 30 i ramion 37, unika sie nadmiernego tarcia, Sprezyny 50 sluza nietylko do utrzymywa¬ nia preta 33 w górnem polozeniu, lecz przyczyniaja sie takze do odciagania preta od przewodu jezdnego wdól. Wskutek na¬ glego odciagniecia drazka 61 od zebów 60 dzwigni 54 powoduje sie nagle zluznienie sprezyn 50, co powoduje, ze sprezyny po¬ ruszaja sie w tym samym kierunku co tlok 45 i wspieraja w ten sposób opadanie pre¬ ta odbierakowego.Przewidziano tez srodki pomocnicze do napinania sprezyn. Polegaja one na zasto¬ sowaniu ramienia 114 z otworem 115. Ra¬ mie to jest obrotowo osadzone w jednem z ramion 40 i tak trzymane, ze obrót umozli¬ wia sie zapomoca sruby 116. Przez otwór 115 ramienia przechodzi sworzen 117 z oczkiem, a sworzen 118, osadzony na dzwi¬ gni 99, przechodzi przez to oczko. Drugi koniec sworznia 117 jest zaopatrzony w nakretke 119, opierajaca sie na ramieniu 114, tak ze przez przestawienie nakretki sworzen 117 przesuwa sie w otworze ra¬ mienia, wskutek czego dzwignie 94 i wal 53 przestawia sie tak, zeby sprezyny uzy¬ skaly inne napiecie. Zwykle sworzen 117 nie jest polaczony z mechanizmem i gdy taki wypadek zachodzi, to polaczenie dzwi¬ gni 99 z drazkiem 96 moze byc zniesione przez przyjecie sworznia 98. PL