PL68662B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: 18.VII.1968 Austria Opublikowano: 25.06.1974 68662 KI. 39a3,23/00 MKP B29d 23/00 Wspóltwórcy wynalazku: Johann Gutlhuber, Robert Heitzer, Ludwig Neueder Wlasciciel patentu: Kunststoffwerk Gebruder Anger G.m.b.H. u. Co, Monachium (Niemiecka Republika Federalna) Sposób wytwarzania rur z tworzywa termoplastycznego i urzadzenie do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania r z tworzywa termoplastycznego i urzadzenie do stosowa¬ nia tego sposobu, przy czyni rury te sa zaopatrzone na jednym ich koncu w kielich ze zlobkiem.W celu uzyskania trwalych szczelnych polaczen po¬ miedzy poszczególnymi rurami, wlozonymi jedna w druga niezbedne jest, aby kielichy, a zwlaszcza zlobek zawierajacy jeden pierscien uszczelniajacy, wykazywa¬ ly mozliwie niewielkie tolerancje pod wzgledem ich ksztaltu geometrycznego.W znanym sposobie ksztaltowania kielicha ze zlob¬ kiem na rurze z tworzywa sztucznego doprowadzone zostaje powietrze sprezone do jej podgrzanego i uszczelnionego odcinka kielichowego, które dociska two¬ rzywo do matrycy zewnetrznej. Zmniejszenie grubosci scianki polaczone z takim rozszerzeniem moze byc wy¬ równane dzieki temu, ze odcinek kielichowy wykony¬ wany jest z pogrubiona scianka. Istotna wada tego sposobu polega na tym, ze wewnetrzne wymiary kieli¬ cha ze zlobkiem podlegaja znacznym wahaniom, gdyz tolerancja zwlaszcza grubosci scianki oddzialuje nieko¬ rzystnie na dokladnosc srednic wewnetrznych.Aby temu zapobiec, dalszy znany sposób przewiduje wprowadzenie do wnetrza rury trzpienia rozpierajacego.W znanej odmianie wykonania trzpien rozpierajacy uksztaltowany jest na swojej calej dlugosci walcowo i posiada korpus z pierscienia gumowego, który przez osiowe sciskanie ksztaltuje w kielichu zgrubienie, two¬ rzace zlobek. W innym znanym sposobie trzpien roz¬ pierajacy ma juz przy wprowadzaniu do rury z tworzy¬ lo 15 20 25 30 wa sztucznego zgrubienie, odpowiadajace ksztaltowi zlobka, tak ze przy wyjmowaniu musi byc zmniejszo¬ na srednica trzpienia. Równiez takimi mechanicznymi narzedziami do obróbki plastycznej mozna jedynie czesciowo przezwyciezyc wskazane braki.Zdolnosc tworzywa sztucznego do scislego przylega¬ nia do walcowego korpusu trzpienia rozpierajacego jest jednak ograniczona, dzieki zwezeniu w obrebie zgru¬ bienia jest ograniczona. Dlatego tez konieczne sa czesto zewnetrzne narzedzia kalibrujace. W obrebie zlobka nastepuje szczególnie duze zmniejszenie grubosci scian¬ ki, które wymaga zwiekszonej grubosci scianki w obre¬ bie kielicha. Mozliwe do urzeczywistnienia sa jednak tylko takie przekroje zlobka, które zezwalaja na latwe usuniecie trzpienia. Zachodzenie krawedzi jednej za druga jest niemozliwe.W rurach wytwarzanych sposobem wtryskiwania kie¬ lich wykonywany jest razem. Dla nastepujacego potem formowania zlobka za pomoca sprezonego powietrza lub innego narzedzia mechanicznego do obróbki pla¬ stycznej wywody powyzsze zachowuja swoja waznosc.Zmniejszenie grubosci w obrebie zlobka nakazuje wzmocnienie scianki kielicha, poniewaz tolerancje gru¬ bosci scianki powoduja odpowiednie odchylki srednicy wewnetrznej zlobka, a zwlaszcza w obszarze przejscia miedzy kielichem a zlobkiem trudne jest scisle nadanie zadanego ksztaltu.Zadaniem wynalazku jest przeto zagwarantowanie bardzo dokladnego i równomiernego uksztaltowania przy formowaniu zlobka w rurze z kielichem i uzyska- 6866268662 nie optymalnego ksztaltu zlobka dla kazdorazowego przypadku zastosowania.Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze naj¬ pierw wykonuje sie pólfabrykat metoda wyciskania, w którym z walcowym odcinkiem kielicha laczy sie wal¬ cowy odcinek glowicy o zwiekszonej srednicy, a na¬ stepnie odcinek glowicy podgrzewa sie az do sprezy¬ stosci cieplnej i ksztaltuje sie plastycznie na swoim koncu po stronie czolowej przez zwezenie. Dzieki temu uzyskuje sie zgodnosc wewnetrznej i zewnetrznej sred¬ nicy walcowego odcinka glowicy ze srednicami goto¬ wego zlobka. Srednice te mozna dlatego wykonac z bardzo waskimi tolerancjami. W przypadku zlobków o stromych bokach, a zwlaszcza z podcieciem, moze nastepowac dodatkowo przy ksztaltowaniu przez zwe¬ zenie konca od strony czola jeszcze osiowe speczanie, przy czym bez zmianay grubosci scianki w krytycznych odcinkach moga byc wykonywane nawet bardzo stro¬ me przejscia miedzy kielichem a zlobkiem.Wynalazek zaleca sie do wykonywania sposobu na¬ rzedzie wyciskajace, w którym w dzielona forme zew¬ netrzna wlozony jest rdzen, tak ze tworzy sie prze¬ strzen pusta, obejmujaca rurowa wypraske, której wal¬ cowy odcinek kielichowy laczy sie z walcowym odcin¬ kiem glowicowym o wiekszej srednicy.Narzedzie wyciskajace moze byc uksztaltowane w rózny sposób. Tylna strona zlobka uksztaltowana zo¬ staje juz podczas wyciskania. Jako przejscie pomiedzy odcinkiem kielicha a odcinkiem glowicy forma zew¬ netrzna i rdzen powinny miec dlatego osadzenie w ksztalcie stopnia, które zezwala na uzyskanie na uksztaltowanym na gotowo zlobku precyzyjnego ufor¬ mowania górnej i tylnej powierzchni oporowej piers¬ cienia uszczelniajacego i polozonych miedzy nimi przejsc.Osadzeniu w ksztalcie stopnia moze byc nadany la¬ godny przebieg tak, aby osadzenie to zawieralo z sa¬ siednimi odcinkami walcowymi kat równy okolo 135°.Osadzenie to moze jednak przebiegac równiez stromo, pod katem równym w przyblizeniu 90° do przyleglych odcinków walcowych. W celu zapobiezenia wycisnieciu pierscienia uszczelniajacego ze zlobka, zaleca sie takie ksztaltowanie stopniowego osadzenia, tak aby prze¬ chodzilo ono w walcowy odcinek kielicha z niewiel¬ kim promieniem krzywizny, ewentualnie nawet tylko zaokraglona krawedzia.Do dalszego ksztaltowanaia zlobka dokonywanego po podgrzaniu odcinka glowicy wypraski wynalazek zale¬ ca stosowanie narzedzi do obróbki plastycznej, w któ¬ rym panewka trzymajaca obejmuje wypraske na jej od¬ cinku kielichowym i podtrzymuje stopniowe osadzenie.Pierscien ksztaltowy, przesuwny osiowo, obejmuje pod¬ grzany, walcowy odcinek glowicowy wypraski po stro¬ nie zewnetrznej i zaciska go do srodka tak dlugo, do¬ póki jego strona czolowa nie spocznie na trzpieniu wewnetrznym, przesuwnym osiowo razem z pierscie¬ niem ksztaltowym. Pierscien ksztaltowy ma korzystnie skosna powierzchnie wewnetrzna.W zlobkach o skosnym boku przednim ten odcinek zlobka moze, przylegac do pierscienia ksztaltowego. Ten sam pierscien ksztaltowy o skosnej powierzchni wew¬ netrznej moze byc jednak uzyty równiez do formowa¬ nia zlobków o prostopadlym boku przednim oraz zlob¬ ków z zacieciem, jezeli maksymalna glebokosc pogra¬ zania trzpienia wewnetrznego daje sie nastawiac za pomoca sworznia zderzakowego. Odcinek glowicowy wypraski, przylegajacy przy tym od strony czola do wystepu trzpienia, odrywa sie czesciowo od pierscienia ksztaltowego i ulega speczeniu, odpowiadajacemu gle- 5 bokosci wprowadzenia trzpienia, formujacego ksztalt rowka.Wynalazek jest wyjasniony blizej na przykladach wy¬ konania, uwidocznionych na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia narzedzie wyciskajace, a fig. 2—4 narze- 10 dzie do ksztaltowania plastycznego róznych zlobków na kielichu w ksztalcie rury. W narzedziu wyciskaja¬ cym wedlug fig. 1 do dzielonej formy zewnetrznej 1 wlozony jest rdzen 2, których obramowanie tworzy wspólna przestrzen pusta, mieszczaca wypraske ru- 15 rowa.Z walcowym odcinkiem kielichowym 4 wypraski la¬ czy sie walcowy odcinek glowicowy 5, którego sred¬ nica wewnetrzna jest wieksza o wielkosc wysokosci zlobka w swietle od wewnetrznej srednicy kielicha. 20 Forma zewnetrzna 1 i rdzen 2 maja stopniowe odsadze¬ nie 6, które przechodzi zaokraglona krawedzia w wal¬ cowy odcinek kielichowy 4. Stopniowe odsadzenie 6 przebiega prostopadle do osi wzdluznej i zawiera za¬ razem z kazdym sasiednim odcinkiem 4, 5 kat równy 25 90°. Rozwiazanie to zalecane jest dla zlobków o stro¬ mym boku tylnym. Jezeli maja byc wykonane zlobki ze skosnym bokiem tylnym, to wówczas odsadzenie stopniowe 6 jest tak uksztaltowane, ze zawiera ono na przyklad z kazdym z sasiadujacych z nim odcinków 4, 30 5 kat równy okolo 135°. Do dalszego uksztaltowania zlobka stosuje sie narzedzie wedlug fig. 2—4, w któ¬ rym panewka trzymajaca 7 obejmuje wypraske na jej odcinku kielichowym 4 i podpiera stopniowe odsadze¬ nie 6. 35 Przesuwny osiowo pierscien ksztaltowy 8 obejmuje podgrzany odcinek glowicowy 5 wypraski i zaciska go do wewnatrz, dopóty, dopóki jego koniec od strony czola nie bedzie przylegal do trzpienia wewnetrzne¬ go 9, przesuwnego osiowo razem z pierscieniem ksztal- 40 towym 8. Pierscien ksztaltowy 8 ma skos 10, który za¬ poczatkuje zaciskanie i który moze sluzyc jako przylgnia dla tworzywa w przypadku zlobków o skos¬ nym boku przednim. Pierscien ksztaltowy 8 daje sie nastawiac wzgledem chlodzonego trzpienia wewnetrz- nego 9 i jest ulozyskowany przesuwnie i sprezyscie.Sprezyny dociskowe 13 utrzymywane przez sworznie prowadzace 15 sa tak zwymiarowane, ze nacisk dziala¬ jacy na pierscien ksztaltowy 8 jest wiekszy niz tego wymaga odksztalcenie odcinka glowicowego 5. Maksy¬ malna glebokosc wprowadzenia trzpienia wewnetrzne¬ go 9, zespawanego z plyta dociskowa 14, daje sie zmie¬ niac za pomoca sworznia zderzakowego 11.Odcinek glowicowy 5 wypraski, przylegajacy od stro- 55 ny czola do wystepu 12 trzpienia, moze tym samym ulegac speczeniu odpowiadajacemu glebokosci wprowa¬ dzenia trzpienia 9. Dzieki temu daja sie wykonac zlob¬ ki w ksztalcie prostokatnym jak równiez zlobki z za¬ cieciem, posiadajace zachodzace jedna za druga kra- 60 wedzie.Zlobki i kielichy wykonywane wedlug tego sposobu posiadaja waskie tolerancje, co jest zwlaszcza korzyst¬ ne przy kielichach wtykowo4dejonych, gdyz wymiary szczeliny wymaganej dla klejenia moga byc utrzymy- 65 wane bardzo dokladnie. 5069662 Precyzyjne utrzymanie wymiarów zlobka i jego ksztaltu zapobiega równiez zgnieceniom gumowego elementu uszczelniajacego i wycisnieciu elementów uszczelniajacych podczas montazu rur ze zlobka. PL PL

Claims (9)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania rur z tworzywa termopla¬ stycznego, zaopatrzonych na jednym ich koncu w kie¬ lich ze zlobkiem, znamienny tym, ze wytwarza sie wy- praske w której z walcowym odcinkiem kielichowym laczy sie walcowy odcinek glowicowy o zwiekszonej srednicy, a nastepnie podgrzewa sie odcinek glowico¬ wy do stanu jego sprezystosci cieplnej i zweza sie go na koncu po stronie czolowej.

2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zlo¬ bek ksztaltuje sie przez zawezenie konca po stronie czolowej i przez osiowe jego speczenie.

3. Urzadzenie do stosowania sposobu wedlug zastrz. 1 i 2, znamienne tym, ze stanowi je narzedzie wyciskajace, wyposazone w dzielona forme zewnetrz¬ na (1) z wlozonym w nia rdzeniem (2), które tworza razem przestrzen pusta z umieszczona w niej wypraska rurowa (3), której walcowy odcinek kielichowy (4) jest polaczony z walcowym odcinkiem glowicowym (5) o wiekszej srednicy,

4. Urzadzenie wedlug zastrz. 3, znamienne tym, ze forma zewnetrzna (1) i rdzen (2) tworza stopniowe od¬ sadzenie (6) stanowiace przejscie miedzy odcinkiem kielichowym (4) a odcinkiem glowicowym (5). 10

5. Urzadzenie wedlug zastrz. 4, znamienne tym, ze stopniowe odsadzenie (6) i kazdy z sasiadujacych z nim odcinków walcowych (4, 5) zawiera kat wewnetrz¬ ny równy w przyblizeniu 135°.

6. Urzadzenie wedlug zastrz. 4, znamienne tym, ze stopniowe odsadzenie (6) i kazdy z sasiadujacych z nim odcinków walcowych (4, 5) zawiera kat wewnetrz¬ ny równy w przyblizeniu 90°.

7. Urzadzenie wedlug zastrz. 5 lub 6, znamienne tym, ze stopniowe odsadzenie (6) przechodzi w walco¬ wy odcinek kielichowy (4) o malym promieniu krzy¬ wizny.

8. Urzadzenie wedlug zastrz. 1 lub 2, znamienne 15 tym, ze panewka trzymajaca (7) obejmuje wypraske na jej odcinku kielichowym (4) i podpiera stopniowe od¬ sadzenie (6), a przesuwny osiowo pierscien ksztaltowy (8) obejmuje po stronie zewnetrznej i zaciska do wew¬ natrz podgrzany walcowy odcinek glowicowy (5) wy- 20 praski, dopóty, dopóki strona czolowa odcinka glowi¬ cowego (5) nie bedzie przylegala do trzpienia wew¬ netrznego (9), przesuwnego osiowo razem z pierscie¬ niem ksztaltowym (8). 25

9. Urzadzenie wedlug zastrz. 8, znamienne tym, ze maksymalna glebokosc wprowadzania trzpienia wew¬ netrznego (9) daje sie nastawiac za pomoca sworznia zderzakowego (11) tak, ze glowicowy odcinek (5) wy- praski, przylegajacy od strony czolowej do wystepu (12) 30 trzpienia (9) ulega speczeniu, odpowiadajacemu tej gle¬ bokosci wprowadzenia, formujacemu ksztalt zlobka.KI. 39a3,23/00 68662 MKP B29d 23/00 Fig.1 / WDA-l. Zam. 7528, naklad 115 egz. Cena 10 zt PL PL