PL68519B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: 02.yiII.1969 (P. 135 191) 02.VIII.1968 Niemiecka Republika Federalna Opublikowano: 15.XII.1973 68519 KI. 451,9/20 MKP AOln 9/20 UKD Wspóltwórcy wynalazku: Wolfgang Rohr, Adolf Fischer Wlasciciel patentu: Badische Anilin- u. Soda-Fabrik A.G., Ludwigsha- fen (Niemiecka Republika Federalna) Srodek chwastobójczy 2 Przedmiotem wynalazku jest srodek chwasto¬ bójczy zawierajacy podstawione anilidy kwasowe.Wiadomo, ze dotychczas jako substancje aktyw¬ ne w srodkach chwastobójczych stosuje sie anilid N-izopropylowy kwasu chlorooctowego albo ani- 5 lid N-izobutynylowy kwasu chlorooctowego opi¬ sane we francuskich opisach patentowych nr nr 1339002 i 1507401. Ich dzialanie - jest jednak nie¬ wystarczajace.Stwierdzono, ze dobre dzialanie chwastobójcze io wykazuja podstawione anilidy kwasowe o wzorze ogólnym 1, w którym X oznacza grupe tiocyjano¬ wa, chlorowiec (chlor, brom, fluor), grupe nitrowa lub rodnik trójfluorometylowy albo alkilowy o 1— —3 atomach wegla (metylowy, etylowy, propylo- 15 wy) lub rodnik alkoksylowy (metoksylowy, eto- ksylowy), R oznacza ewentualnie podstawiony chlorowcem (chlorem, bromem, fluorem), albo gru¬ pa cyjanowa rodnik alifatyczny o 1—4 atomach wegla (metylowy, etylowy, propylowy, izopropylo- 20 wy, butylowy, drugorzedowy butylowy, III-rzed. -butylowy, allilowy, propenylowy, metylopropeny- lowy, chlorometylowy, dwuchlorometylowy, trój- chlorometylowy, aa-dwuchloroetylowy, a-chloro- etylowy, (3-chloroetylowy, aa-dwuchlorobutylowy, 25 a,ordwubromobutylowy, a,ordwumetylo-|3-bromo- etylowy, cyklopropylowy/ i Rj oznacza ewentual¬ nie podstawiony przez chlorowiec [/3-metylo-bu- tyn-l-yl-/-3, /l-bromo-3-metylo-butyn-l-yl/-3], gru¬ pe hydroksylowa lub grupe cyjanowa rodnik alki- 30 nylowy o 5 atomach wegla, a n oznacza 0, 1, 2 albo 3.Anilidy stanowiace substancje czynna srodka we¬ dlug wynalazku mozna wytwarzac zwyklym spo¬ sobem, na przyklad przez reakcje ewentualnie pod¬ stawionym N-/3-metylo-butyn-l-ylo-/-3-anilin z ha¬ logenkami kwasowymi.N-/3-metylo-butyn-l-ylo-3-aniliny mozna na przyklad otrzymac z 3-chloro-3-metylo-butynu-l i aniliny.Jako aniliny mozna na przyklad stosowac mie¬ dzy innymi: aniline, o-, m- i p-chloroaniline, p- -fluoroaniline, p-bromoaniline, m-nitroaniline, m- i p-toluidyne, 2,4-dwumetyloaniline, 3,5-dwumetylo- aniline, p-izopropyloaniline, m-trójfluorometyloani- line, p-etoksyaniline, 2,4,5-trójchloroaniline, 2,5- -dwuchloroaniline, 3,4-dwuchloroaniline, N-meto- ksymetylo-2,6-dwuetyloaniline, N-butoksymetylo- -2,6-dwumetyloaniline.Jako halogenki kwasowe mozna stosowac na przyklad chlorek kwasu octowego, kwasu propio- nowego, kwasu maslowego, kwasu izomaslowego i ich chloro- i bromopochodne.Sposób wytwarzania zwiazków wedlug wynalaz¬ ku objasniono ponizej na przykladzie N-/3-metylo- -butyn-l-ylo/-3-anilidu kwasu chlorowooctowego.Roztwór 60 czesci wagowych chlorku chloroace- tylu w 520 czesciach wagowych toluenu miesza sie powoli w temperaturze —10°C z 79,5 czesciami wa¬ gowymi N-/3-metylobutyn-l-ylo/-3-aniliny. Po 30 68 51968519 3 minutach dodaje sie powoli 64 czesci wagowych N,N-dwumetyloaniliny nastepnie ogrzewa sie ca¬ losc do temperatury 20—25°C i miesza sie jeszcze w ciagu godziny. Nastepnie dodaje sie rozcienczo¬ nego kwasu solnego, rozdziela sie obie warstwy i przemywa sie faze organiczna za pomoca rozcien¬ czonego kwasu solnego i roztworu dwuweglanu so¬ dowego. Przez zageszczenie wysuszonego tolueno- wego roztworu pod zmniejszonym cisnieniem i przekrystalizowanie pozostalosci z mieszaniny ete¬ ru, naftowego i benzenu (3 : 1) otrzymuje sie 75 czesci wagowych N-/3-metylobutyn-l-ylo/-3-anilidu kwasu chlorooctowego o temperaturze topnienia 85—87°C i strukturalnym wzorze 2.Jako substancje czynna srodka wedlug wyna¬ lazku mozna równiez wymienic na przyklad: N-/-3- -metylo-butyn-l-ylo/-3-m-chloroanilid kwasu chlo¬ rooctowego, N-/3-metylo-butyn-l-ylo/-3-p-chloro- anilid kwasu chloromrówkowego o temperaturze topnienia 81—84°C, N-/3-metylo-butyn-l-ylo/-3-p-' -bromoanilid kwasu chlorooctowego, N-/3-metylo- -butyn-l-ylo/-3-m-trójfluorometyloanilid kwasu chlorooctowego, N-3-metylo-butyn-l-ylo/-3-m-me- tyloanilid kwasu chlorooctowego o temperaturze topnienia 46—49°C, N-/3-metylo-butyn-l-ylo/3-3,- 5'-ksylenid kwasu chlorooctowego, N-/3-metylo- -butyn-l-ylo/-3-p-fluoroanilid kwasu chlorooctowe¬ go, N-/3-metylo-butyn-l-ylo/-3-2'-chloro^3'-metylo- anilid kwasu chlorooctowego, N-/3-metylo-butyn- -l-ylo/-3-p-izopropyloanilid kwasu chlorooctowe¬ go, N-/3-metylo-butyn-l-ylo/-3-2,,4,5'-trójchloroani- lid kwasu chlorooctowego, N-/3-metylo-butyn-l-ylo /-3-anilid kwasu dwuchlorooctowego o temperatu¬ rze topnienia 87—88°C, N-/3-metylo-butyn-l-ylo/- -3-m-chloroanilid kwasu dwuchlorooctowegogo, N- -/3-metylo-butyn-l-ylo/3-m-metyloanilid kwasu dwuchlorooctowego o temperaturze topnienia 59— 61°C, N-/3-metylo-butyn-l-ylo/-3-p-chloroanilid kwasu dwuchlorooctowego, N-/3-metylo-butyn-l- -ylo/3-2', 4', S^trójchloroanilid kwasu dwuchloro¬ octowego, N-/3-metylo-butyn-l-ylo/-3-anilid kwasu a,a-dwuchloropropionowego, N-/3-metylo-butyn-lT -ylo/-3-anilid kwasu a-chloropropionowego, N-/3- -metylo-butyn-l-ylo/-3-anilid kwasu trójchloroocto- wego, N-/3-metylo-butyn-l-ylo/-3-p-chloroanilid kwasu trójchloroóctowego, N-/3-metylo-butyn-l- -ylo/-3-m-metyloanilid kwasu trójchloroóctowego, N-/3-metylo-butyn-l-ylo/-3-p-metyloanilid kwasu chlorooctowego o temperaturze topnienia 89—91°C, N-/l-bromo-3-metylo-butyn-l-ylo/-3-anilid kwasu chlorooctowego.Analiza: Obliczono: N=4,45; Cl=ll,3; Br=25,45 Stwierdzono: N=4,l; CL=11,1; Br=26,9.N-/l-bromo-3-metylo-butyn-l-ylo/-3-m-metyloani- lid kwasu chlorooctowego.Srodki chwastobójcze wedlug wynalazku mozna stosowac w postaci roztworów, emulsji, zawiesin, srodków do rozpraszania i rozpylania. Forma uzyt¬ kowa uzalezniona jest calkowicie od celu, w jakim zastosowano srodek chwastobójczy, powinna ona jednak w kazdym razie zapewniac dokladny roz¬ dzial silnie rozdrobnionej substancji czynnej.Do wytwarzania roztworów, nadajacych sie do bezposredniego rozpylania, mozna stosowac frak¬ cje olejów mineralnych o sredniej lub wysokiej temperaturze wrzenia, na przyklad nafta swietlna albo olej do silników wysokopreznych, dalej oleje 5 ze smoly weglowej oraz oleje pochodzenia roslin¬ nego lub zwierzecego, poza tym weglowodory pierscieniowe, na przyklad czterowodoronaftalen i alkilowane naftaleny.Wodne preparaty mozna sporzadzac jako kon- io centraty emulsji, pasty albo zwilzalne proszki do spryskiwania) przez dodanie wody. Do wytwa¬ rzania emulsji mozna same substancje, lub po roz¬ puszczeniu ich w rozpuszczalniku, homogenizowac w wodzie za pomoca srodków zwilzajacych albo 15 dyspergujacych, na przyklad produktów addycji tlenku polietylenu. Mozna jednak wytwarzac kon¬ centraty skladajace sie z substancji czynnej, srod¬ ków emulgujacych lub dyspergujacych i ewentual¬ nie rozpuszczalnika, które nadaja sie do rozcien- 20 czania woda. Zwiazki, które wykazuja wystarcza¬ jaca zasadowosc, mozna po utworzeniu soli z kwa¬ sami stosowac w roztworze wodnym.Srodki do spryskiwania lub rozpylania mozna wytwarzac przez zmieszanie lub zmielenie razem 25 substancji czynnych ze stalym nosnikiem,- na przyklad z glina, talkiem, ziemia okrzemkowa lub z nawozem.Ponizsze przyklady wykazuja przewage nowych substancji czynnych srodka wedlug wynalazku w 30 porównaniu ze znanymi substancjami czynnymi.Przyklad I. Glebe piaszczysta umieszczono w szklarni w doniczkach z tworzywa sztucznego o srednicy 8 cm i wysiano w niej nasiona kapusty warzywnej (Brassica oleracea var. capitala), bura- 35 ków (Beta vulgaris), kukurydzy (Zea mays), owsa (Avena sativa) owsa gluchego (Avena fatua), wy- czynca polnego (Alopecurus myosuroides), jedno¬ rocznej wiechliny (Poa annua), wietrznej trawy (Apera spica venti), kupkówki pospolitej (Dactylis 40 glomerata) i prosa japonskiego (Echinochloa crus- galii) i bezposrednio potem potraktowano N-3-me- tylo-butyn-/l/--yl-/3/-anilidem kwasu chlorooctowe¬ go (I), N-3-metylo-butyn-/l/-yl-/3/-m-metyloanili- dem kwasu chlorooctowego (II) i porównawczo N- 45 -izopropylo-anilidem kwasu chlorooctowego (III), N-izobutynylo-anilidem kwasu chlorooctowego (IV) i N-propargilo-anilidem kwasu chlorooctowego (V) kazdorazowo w ilosci 3 kg substancji czynnej na hektar zdyspergowanej w 500 1 wody na hektar. 50 Wyniki badan, otrzymane po uplywie 5 tygodni, podano w tablicy 1.Przyklad II. Sadzonki kapusty warzywnej (Brassica oleracea var. capitata), komosy bialej (Chenopodium album), szarlatu (Amarantus retro- 55 flexus), rumianku pospolitego (Matricaria chamo- milla), kapusty francuskiej (Galinsoga parviflora), pokrzywy zegawki (Urtica urens), gwiazdnicy po¬ spolitej (Stellaria media) traktuje sie przy wyso¬ kosci wzrostu 3—8 cm N-3-metylo-butyn-/l/-yl-/3/- 60 -anilidem kwasu chlorooctowego (I), N-3-metylo- -butyn-/l/-yl-/3/-m-metyloanilidem kwasu chloro¬ octowego (II) i porównawczo N-izopropylo-anili- dem kwasu chlorooctowego. Stosowano kazdorazo¬ wo ilosci 5 kg substancji czynnej, zdyspergowanej 65 w 500 1 wody na hektar. Po kilku dniach stwier-68 519 5 « Tablica 1 Rosliny uzyteczne: Ryz Kapusta warzywna Buraki Kukurydza Owies Chwasty: Owies gluchy Wyczyniec polny Jednoroczna wiechlina Wietrzna trawa Kupkówka pospolita Proso japonskie Substancja czynna 1 I 10 0 0 0 0 I 90 90—100 100 100 90—100 100 II 10—20 0 0—10 0 0 II 90—100 90—100 100 90—100 80—90 100 III 50—60 0 30—40 0 10 III 50—60 50 60—70 50—60 50 50—60 IV 20—30 0 20 0 50 IV 80 80 90 90 70—80 90 V 0—10 0 | 0—10 0 10 V 40 40—50 50 50 50 60 - | 0 = brak uszkodzenia, 100 = calkowite zniszczenie. dzono, ze chwasty potraktowane zwiazkami (I) i (II) wykazywaly juz silniejsze uszkodzenia, niz rosliny potraktowane zwiazkiem III.W tablicy 2 podano wyniki, uzyskane po uply¬ wie 4 tygodni.Tablica 2 Kapusta warzywna Komosa biala Szarlat Rumianek pospolity Kapusta francuska Pokrzywa zegawka Gwiazdnica pospolita Substancja czynna 1 I o 90 90 70—80 80—90 80—90 80 II 90—100 90—100 70—80 70—80 80—90 80 III 0 50 40—50 1 40 30 50 40 0 = brak uszkodzen, 100 = calkowite zniszczenie.Zastrzenie patentowe 15 Srodek chwastobójczy, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera 0,1—99°/o wagowych podstawionego anilidu kwasowego o wzorze ogól¬ nym 1, w którym X oznacza grupe tiocyjanowa, grupe nitrowa, chlorowiec albo rodnik trójfluoro- .50 metylowy lub alkilowy o 1—3 atomach wegla albo rodnik alkoksylowy, R oznacza ewentualnie pod¬ stawiony chlorowcem albo grupa cyjanowa rodnik alifatyczny o 1—4 atomach wegla, Rj oznacza ewentualnie podstawiony przez chlorowiec, grupe 55 hydroksylowa lub cyjanowa rodnik alkinylowy o 5 atomach wegla i n oznacza 0, 1, 2 albo 3, oraz staly albo ciekly nosnik.KI. 451,9/20 68 519 MKP AOln 9/20 N—CO—R WZÓR 1 C CH2 CL ' II O rs-N C—C^CH WZÓR -2 W.D.Kart. C/887/73, 100+ 15, A4 Cena 10 zl PL