Pierwszenstwo: 08.IV.1968 Austria Opublikowano: 31.XII.1973 67937 KI. 46c,45/00 MKP F02m 45/00 cT~ .;— Twórca wynalazku: Maximilian Haubenhotfer Wlasciciel patentu: Friedmann & Maier, Hallein k/Salzburga (Austria) Urzadzenie do przestawiania poczatku wtrysku pompy wtryskowej silnika spalinowego Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do prze¬ stawiania poczatku wtrysku pompy wtryskowej sil¬ nika spalinowego z wlaczona w naped pompy wtry¬ skowej tuleja przesuwna, uruchamiana za pomoca sily odsrodkowej, z której na wal pompy jest prze¬ kazywany wzgledny ruch obrotowy skierowany przeciwnie do ruchu wywolanego napedem.Znane tego rodzaju urzadzenia sa stosunkowo du¬ ze, ciezkie i skladaja sie z duzej liczby czesci.Z wielkosci konstrukcji urzadzenia wynika niedo¬ godnosc, polegajaca na tym, ze do napedu pompy wtryskowej potrzebne sa stosunkowo duze napedo¬ we kola zebate. Duzy ciezar obciaza posrednio lo¬ zyska toczne pompy wtryskowej na skutek wstrza¬ sów silnika wywolanych duzymi silami przyspie¬ szajacymi. Wieloczesciowosc konstrukcji oraz ma¬ sywna budowa poszczególnych czesci podwyzszaja koszty wykonania i materialów.Celem i zadaniem wynalazku jest usuniecie wad znanych rozwiazan przez opracowanie urzadzenia charakteryzujacego sie niewielkim zapotrzebowa¬ niem miejsca, znacznie zredukowanym ciezarem calkowitym i uproszczona konstrukcja.Istota rozwiazania wedlug wynalazku jest to, ze na tulei przesuwnej znajduje sie napedowe kolo zebate pompy wtryskowej, zazebiajace sie podczas calkowitego skoku tulei przesuwnej z kolem zeba¬ tym przekladni napedu pompy.Dalsza cecha charakterystyczna rozwiazania we¬ dlug wynalazku przesuwna tuleja jest ulozyskowana 10 15 20 25 30 rua koncu zaopatrzonym w wtieloklin walu pompy wtryskowej przymocowanej za pomoca kolnierza do kadluba silnika spalinowego w sposób obrotowo przesuwny i ustalajacy.W rozwiazaniu wedlug wynalazku napedowe kolo zebate i/lub zaopatrzony w wieloklin koniec walu posiadaja uzebienie srubowe o skoku i kierunku skoku odpowiadajacym wyznaczonemu wstepnie wzglednemu obrotowi walu pompy.Korzystnie wedlug wynalazku napedowe kolo ze¬ bate jest umocowane na tulei przesuwnej za po¬ moca nastawnego w kierunku obwodowym zlacza srubowego, zwlaszcza za pomoca srub zaciskowych przemieszczalnych w otworach podluznych.Dalsza cecha charakterystyczna wynalazku jest to, ze napedowe kolo zebate jest zazebione co naj¬ mniej w polozeniu granicznym tulei przesuwnej odpowiadajacym duzej liczbie obrotów, na calej szerokosci z kolem zebatym przekladni.Rozwiazanie wedlug wynalazku umozliwia wyko¬ nanie bardzo zwartej budowy calego urzadzenia przestawczego, przy jednoczesnym wyeliminowaniu skomplikowanego mechanicznego ukladu przeklad¬ niowego przeznaczonego do zmiany skoku tulei przesuwnej ma odpowiiedna wzgledny ruch obrotowy walu pompy, laczy sie to oczywiscie z odpowiednia oszczednoscia na ciezarze samego urzadzenia.Zaleta rozwiazania jest znaczne skrócenie dlugo¬ sci agregatu utworzonego z pompy wtryskowej i urzadzenia do przestawienia, gdyz z jednej strony 67 9373 67 937 4 odpada oddzielne osadzanie tulei przesuwnej a z dru¬ giej napedowe kolo zebate polaczone z tuleja prze- - suwna nie wymaga dodatkowego miejsca w sto¬ sunku do istniejacych elementów konstrukcyjnych urzadzenia do przestawiania.Osiowy przesuw przestawczy tulei przesuwnej jest w bardzo prosty sposób zamieniony na odpo¬ wiedni wzgledny ruch obrotowy walu pompy. Gdy stosuje sie uzebienie srubowe zarówno na napedo¬ wym kole zebatym jak i na wieloklinowym koncu walu pompy, to przy ustalonym wstepnie kacie przestawiania na wale pompy skok tulei przesuw¬ nej jest stosunkowo maly.Obciazenie obu kól zebatych przekladni miesci sie w dopuszczalnych granicach równiez w zakresie maksymalnych momentów obrotowych pompy.Urzadzenie wedlug wynalazku jest blizej wyja¬ snione w przykladowym wykonaniu rozwiazania przedstawionym na zalaczonym rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przestawiacz wtrysku wedlug wynalazku w przekroju I-I z fig. 2, fig. 2 — widok przestawiacza wtrysku w widoku w kierunku strzal¬ ki II, ia fig. 3 — przekrój wzdluz linii III-III z fig. 1.W przedstawionym tylko czesciowo kadlubie 1 pompy wtryskowej wal rozrzadu 2 jest osadzony za pomoca lozysk tocznych 3. Wnetrze pompy wtry¬ skowej jest zamkniete pokrywa 4, która posiada pierscien uszczelniajacy 5. Zaopatrzony w wieloklin koniec 6 walu rozrzadu 2 wchodzi do skrzyni prze¬ kladniowej 7 silnika spalinowego.Na wale rozrzadu 2 znajduje sie wspornik 8 prze¬ ciwciezaru, opierajacy sie na pierscieniu wewne¬ trznym lozyska tocznego 3 i zazebiajacy sie z dru¬ giej strony z wieloklinem konca walu 6. O wspor¬ nik przeciwciezaru 8 oparta jest odsadzona walco¬ wa tuleja przesuwna 9, osadzona na wieloklinowym koncu walu 6 i dociskana do wspornika przeciwcie¬ zaru 8 za pomoca sprezyny naciskowej 10. Zewne¬ trzny koniec sprezyny naciskowej 10 jest oparty o talerz sprezyny 12 umocowany na koncu walu 6 za pomoca sprezynowego pierscienia osadczego U.Na wsporniku przeciwciezaru 8, umocowanym na koncu wieloklinowego walu 6 w sposób zabezpie¬ czajacy przed obrotem, znajduja sie przeciwcieza¬ ry 15 i zaczepy 16 umocowane za pomoca trzpieni 13 zabezpieczanych kolkami 14. Sila odsrodkowa przeciwciezarów 15 jest przenoszona na tuleje prze¬ suwna 9 poprzez zaczepy 16. Tuleja przesuwna 9 przy wzroscie liczby obrotów walu rozrzadu 2 prze¬ suwa sie zatem w kierunku przeciwnym do dzia¬ lania sily sprezyny naciskowej 10, to znaczy w kie¬ runku konca walu.Na tulei przesuwnej 9 znajduje sie napedowe kolo zebate 17 przeznaczone do napedu pompy wtryskowej, umocowane do niej za pomoca znajdu¬ jacych sie na niej dwóch przeciwleglych promie¬ niowych segmentów 18, w których znajduja sie po dwa, umieszczone obwodowo otwory wzdluzne 19.Kolo zebate 17 jest umocowane do segmentów 18 tulei przesuwnej za pomoca srub 20 przecfibdzacych przez otwory podluzne 19 i skreconych nakretkami 21. Otwory podluzne 19 pozwalaja na wyjsciowe ustawienie napedowego kola zebatego 17 w stosun¬ ku do tulei przesuwnej 9.Napedowe kolo zebate 17 jest w zasadzie uksztal¬ towane w postaci wienca zebatego z uchami 22 do mocowania srub 20, obejmujacego wspornik prze¬ ciwciezarów 8 jak i czesc tulei przesuwnej 9, co 5 pozwala osiagnac bardzo zwarta konstrukcje z nie¬ wielkim wystepem w kierunku osi walu rozrzad dowego.Napedowe kolo zebate 17 zazebia sie z kolem ze¬ batym 23 przekladni napedu pompy, przestawione w plaszczyznie przekroju fig. 1, t0 jest w chwili, gdy w polozeniu granicznym tulei przesuwnej 9 odpowiadajacym duzym liczbom obrotów, napedowe kolo zebate 17 zazebia sie z kolem zebatym przeklad¬ ni 23 na calej szerokosci uzebienia.Dla zamiany ruchu osiowego tulei przesuwnej 9 na wzgledny obrót walu rozrzadu 2 koniec 6 walu rozrzadu zaopatrzony w wieloklin posiada uzebie¬ nie srubowe. W podobny sposób sa równiez zaopa¬ trzone w uzebienie srubowe napedowe kolo zebate 17 jak i kolo zebate przekladni 23. Skok i kierunek skoku uzebienia srubowego jest tak dobrany, iz przesuw tulei przesuwnej z jednego polozenia gra¬ nicznego do drugiego daje wstepnie ustalony ma¬ ksymalny obrót wzgledny walu 2 pompy.Dostep do urzadzenia do przestawiania jest za¬ pewniony od przedniej strony skrzynki przeklad¬ niowej 7 przez otwór zakryty odejmowalna pokry¬ wa 25, przymocowana srubami 24. Przez ten otwór w skrzyni przekladniowej 7 mozna równiez prze¬ prowadzac regulacje napedowego kola zebatego 17 w stosunku do tulei przesuwnej 9.Ustawienie wyjsciowe urzadzenia przeprowadza¬ ne jest równiez wtedy, gdy pompa wtryskowa jest umocowana do skrzyni przekladniowej 7 za pomo¬ ca kolnierza w sposób wychylny i ustalajacy do¬ okola osi walu rozrzadowego 2, przy czym do tego mocowania równiez stosuje sie zlacze srubowe za pomoca srub zaciskowych przestawialnych w otwo¬ rach podluznych. PL