PL67707B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Opublikowano: 10.VI.1973 67707 KI. 12o,10 MKP C07c 49/68 UKD Wspóltwórcy wynalazku: Tadeusz Urbanski, Zofia Kubajowa Wlasciciel patentu: Polska Akademia Nauk (Instytut Chemii Organicz¬ nej), Warszawa (Polska) Sposób wytwarzania antrachinonu Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania antrachinonu przez fotochemiczne utlenianie 9-nitro-antracenu. Antrachiinon jest produktem wyjsciowym w syntezie chemicznej, na przyklad w przemysle barwnikarskim i zapotrzebowanie na ten zwiazek jest bardzo duze. Dotychczas stoso¬ wane metody otrzymywania antrachinonu polegaja glównie na utlenianiu antracenu w obecnosci od¬ powiednich ukladów katalitycznych, latwo jednak ulegajacych dezaktywacji. Znane sposoby moga byc takze oparte na syntezie w reakcji Friedel-Craftsa.Wszystkie podane wyzej sposoby sa stosunkowo klopotliwe i nieekonomdczne ze wzgledu na wielo- etapowosc prowadzonego procesu, dlatego tez sze¬ roko poszukuje sie nowych rozwiazan do otrzymy¬ wania antrachinonu.Wiadome jest z literatury, ze 9-nitro-aintracen w rozpuszczalnikach organicznych talkach jak na przyklad aceton, etanol, dwusiarczek wegla ulega fotochemicznej reakcji rozklaldu, przy czym w za¬ leznosci od warunków reakcji i uzytego roz¬ puszczalnika otrzymuje sie mieszaniny produktów, z których z trudem mozna wydzielic antrachinon w stosunkowo niewielkich !i zmiennych wydajnos- ciach oraz niewysokiej czystosci.Znane sposoby otrzymywania anitrachiinonu na drodze fotochemicznego utleniania polegaja miedzy innymi na naswietlaniu swiatlem slonecznym 9-nitro-antracenu w roztworze etanolu i nastepnie wytrzasaniu roztworu poreakcyjnego z powietrzem 30 lub przy uzyciu dwusiarczku wegla jako rozpusz¬ czalnika, przy czym otrzymuje sie zywicowaty pro¬ dukt zawierajacy obok nitroantronu równiez antrachinon. W powyzszym celu stosuje sie tafcie swiatlo ultrafioletu w wyniku czego obok dwu- antronu, nitroantrionu i oksymu antrachinonu otrzy¬ muje sie antrachinon.Jednakze jak wspomniano wyzej sposoby te charakteryzuja sie nieduzymi wydajnosciaimi, które sa izmienne i zaleza od warunków prowadzenia procesu.Celem wynalazku bylo znalezienie takiego roz¬ wiazania, które pozwoliloby na wytwarzanie antra¬ chinonu sposobem imozliwie najbardziej uproszczo¬ nym, a jednoczesnie gwarantujacym wysoka czy¬ stosc produktu i najwyzsze wydajnosci.Stwierdzono, ze cen ten mozna osiagnac jezeli roztwór 9-nitro-antracenu poddaje siie fotochemicz¬ nej reakcji w srodowisku kwasu octowego lodowa¬ tego. Najlepsze wyniki uzyskuje sie, jezeli dziala sie swiatlem o dlugosciach fali lezacych w za¬ kresie od podczerwieni do ultrafioletu, zas reakcja przebiega najszybciej, jezeli prowadza sie ja w tem¬ peraturze wrzenia rozpuszczalnikai W warunkach wedlug wynalazku antrachinon wytraca sie z roztworu po 6—12 godzinach pro¬ wadzenia reakcji w postaci krystalicznej, 'bardzo czystej, z wydajnoscia bliska lOO^/o. Produkt ten jest calkowicie wolny od jakichkolwiek zanie- 67 7073 67 707 4 czyszczen i wobec tego nie wymaga dalszego oczyszczania.Dodatkowa zaleta wynalazku jest to, ze kwas octowy mozna regenerowac z roztworu poreakcyj¬ nego za pomoca destylacji, odzyskujac okolo 80% rozpuszczalnika.Przyklad I. Roztwór 9-nitro-antracenu (3 — 10%) w kwasie octowym lodowatym utrzymuje sie w temperaturze wrzenia rozpuszczaiindka przy jednoczesnym naswietlaniu zródlem swiatla ultra¬ fioletowego w czasie ponad 6 godzin. Po okolo 3 — 4 godzinach rozpoczyna sie rozklad zwiazku przy jednoczesnym wywiazywaniu sie tlenków azotu, przy czym z roztworu reakcyjnego wytraca sie antrachinon. Po zakonczeniu reakcji i oziebie¬ niu roztworu, osad odsacza sie, przemywa woda o temperaturze 70° — 80°C i suszy otrzymujac antrachinon o postaci krystalicznej, zabarwieniu slabo zóltym, temperaturze topnienia i286°C z wy¬ dajnoscia 98 — 99%.Widmo w podczerwieni nie wykazuje róznic w porównaniu z widmem zwiazlku wzorcowego.Przyklad II. Postepuje sie analogicznie jak w przykladzie I z tym, ze zamiast swiatla ultra¬ fioletowego stosuje sie swiatlo podczerwone. Otrzy¬ muje sie antrachinon o identycznych wlasci¬ wosciach jak w przykladzie I i tej samej wydaj¬ nosci tj. 98 — 99%.Przyklad III. Postepuje sie analogicznie jak w przykladzie I z tym, ze zamiast swiatla ultra¬ fioletowego stosuje sie swiatlo dzienne. Otrzymuje sie antrachinon o identycznych parametrach jak w przykladzie I i wydajnosc 98%. PL PL

Claims (4)

1. Zastrzezenie patentowe 1. Sposób wytwarzania antrachinoniu przez foto¬ chemiczna reakcje rozkladu 9-nitro-antracenu w rozpuszczalniku organicznym, znamienny tym, ze jako rozpuszczalnik organiczny stosuje sie kwas octowy.

2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako kwas octowy stosuje sie kwas octowy lodo¬ waty.

3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze reakcje foto-chemiczna prowadzi sie za pomoca swiatla o dlugosci fal w zakresie od podczerwieni do ultrafioletu.

4. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze reakcje foto-chemiczna prowadzi sie w tempera¬ turze wrzenia rozpuszczalnika. Cena zl 10,— RZG — 255/73 100 egz. A4 PL PL