PL65324B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Opublikowano: 29.IV.1972 65324 KI. 18 c, 7/02 MKP C 21 d 7/02 CZYTELNIA I UKD t rt Twórca wynalazku: Aleksander Zawada Wlasciciel patentu: Instytut Metalurgii Zelaza im. Stanislawa Staszica, Gliwice (Polska) Sposób wytwarzania cienkich tasm ze stali krzemowej o teksturze krawedziowej lub kostkowej i Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia cienkich tasm ze stali krzemowej o teksturze krawedziowej o wskaznikach (110) [001] lub kost¬ kowej o wskaznikach (100) [001].Tasmy ze stali krzemowej o orientacji krawe¬ dziowej charakteryzuja sie tym, ze posiadaja tyl¬ ko jeden kierunek latwego magnesowania [001], pokrywajacy sie z kierunkiem walcowania a w kierunku prostopadlym do niego magnesuja sie trudniej. Przy teksturze kostkowej kierunek [001] jest równolegly nie tylko do kierunku walcowa¬ nia lecz równiez do kierunku prostopadlego do niego w plaszczyznie tasmy.Bardzo korzystne wlasnosci magnetyczne mozna uzyskac w cienkich tasmach ze stali krzemowej tylko dzieki wytworzeniu w nich tekstury kra¬ wedziowej lub kostkowej. Na jakosc tekstury ma wplyw zarówno sklad chemiczny stali wyjsciowej jak równiez warunki przeróbki plastycznej na zimno i obróbki cieplnej.Sposobów wytwarzania tekstury krawedziowej wzglednie kostkowej w walcowanych na zimno tasmach ze stali krzemowej jest wiele. Wymagaja one stosowania juz w fazie wyjsciowej, wysokiej czystosci stali, która uzyskuje sie przez odpowied¬ ni dobór wsadu i stosowanie róznych procesów rafinacji stali w czasie wytapiania. I tak naj¬ czesciej wymaga sie, by stal po wytopieniu za¬ wierala C < 0,04%, Mn = 0,03—0,15%, S < 0,005°/o, 20 02 < 0,010%, N2 < 0,010%, wtracen niemetalicz¬ nych <0,01%.Zaleta niniejszego wynalazku jest prosty i tani sposób wytwarzania tasm ze stali krzemowej o grubosciach od 0,20 do 0,020 mm, o orientacji kra¬ wedziowej i kostkowej, odznaczajacych sie wy¬ sokimi wlasnosciami magnetycznymi. Jedna z bar¬ dzo istotnych zalet niniejszego wynalazku jest mozliwosc uzycia jako materialu wyjsciowego sta¬ li z wytopów przemyslowej czystosci, przeznacza¬ nych na blachy transformatorowe 0,35 mm, wy¬ tapianej zwyklymi metodami, w otwartych piecach, bez rafinacji prózniowej. Stal moze zawierac od 2 do 3,5°/o krzemu, do 0,07% wegla, do 0,25% man¬ ganu, do 0,030% siarki, do 0,015% tlenu, do 0,015% azotu i do 0,05% wtracen niemetalicznych.Wedlug wynalazku, stal do momentu walcowania na zimno przerabia sie podobnie jak na blachy transformatorowe grubosci 0,35 mm. Pierwsze wal¬ cowanie na zimno przeprowadza sie duzymi zgnio¬ tami do wymaganych grubosci posrednich, które sa rózne w zaleznosci od tego, jaka grubosc ma posiadac gotowy wyrób. Przy posredniej grubosci, dobranej jako grubosc optymalna dla danego wy¬ miaru koncowego, przeprowadza sie wysokotem¬ peraturowe wyzarzanie miedzyoperacyjne, w celu wytworzenia w tasmie mozliwie duzego udzialu orientacji krawedziowej. Inne wyzarzania miedzy¬ operacyjne dokonuje sie przy temperaturach niz¬ szych (np. 800°C), przy czym im ciensza ma byc $532465324 tasma gotowa, tym wiecej stosuje sie wyzarzan miedzyoperacyjnyeh. Polaczenie procesu odwegla- nia z zabiegiem rekrystalizacji tasmy w atmosfe¬ rze wodoru i przeprowadzanie tego zabiegu po kazdym etapie walcowania na zimno, a wiec juz przy malej grubosci tasmy i przy wystepowaniu zjawiska rekrystalizacji, uzyskuje sie duze efekty rafinacji materialu.Wytworzenie tekstury krawedziowej (110) [001] przy grubosciach posrednich walcowanej na zim¬ no tasmy, po pierwszym etapie walcowania przy grubosciach 0,1—0,4 mm lub po drugim etapie walcowania przy grubosciach 0,35 do 0,15 mm wiaze sie z przekrystalizowaniem stali i selektyw¬ nym rozrostem orientowanych ziarn wtórnych, co stwarza dalsze mozliwosci rafinacji tasmy, a uzys¬ kana uprzywilejowana tekstura przy odpowiednio przeprowadzanych dalszych procesach walcowania i wyzarzania jest zachowana do grubosci konco¬ wej.Dalszym istotnym czynnikiem jest wielkosc stop¬ nia zgniotu, który musi byc dotrzymany we wszy¬ stkich etapach przerobu stali a który miesci sie w przedziale od 30 do 85%.Tasmy wyzarzane w kregach przy temperatu¬ rach powyzej 1000°C- trzeba zabezpieczac przed zgrzewaniem sie poszczególnych zwoi, stosujac cienka warstewke zaroodpornego materialu roz¬ dzielajacego. Do tasm grubosci 0,35 mm dla za¬ bezpieczenia przed zgrzewaniem sie zwoi tasmy i w celu wytworzenia izolacji ceramicznej stosuje sie tlenek magnezu. W przypadku wysokotempe¬ raturowego wyzarzania miedzyoperacyjnego przy wytwarzaniu tasm cienkich taka izolacja nie na¬ daje sie, poniewaz po wyzarzeniu szkliwo powstale z MgO praktycznie nie daje sie usunac. Warstew¬ ka ceramiczna w czasie walcowania pogarsza lub wrecz uniemozliwia przeróbke plastyczna, niszczy walce, zanieczyszcza oleje walcownicze, a co naj¬ wazniejsze psuje teksture w gotowej tasmie. Za¬ stosowana wedlug wynalazku metoda pokrywania tasm tlenkiem glinu, pozwala uniknac wyzej wspomnianych klopotów, gdyz tlenek glinu daje sie po zarzeniu bardzo latwo zmyc z tasmy. War¬ stewka tlenku glinu rozdziela poszczególne war¬ stwy tasmy, przez co pozwala na latwe wnikanie atmosfery pieca miedzy zwoje tasmy.Rafinacja wstepna i wielokrotne odweglanie pod¬ czas wyzarzania miedzyoperacyjnego pozwala uproscic obróbke cieplna koncowa, umozliwiajac stosowanie prózni przemyslowej rzedu 10-1 do 10~2 mm Hg lub wodoru technicznego.Chcac uzyskac zgodnie z patentem, glównie teksture krawedziowa, wystarczy material odwal- cowany na gotowo, wyzarzyc przelotowo w krótkim czasie, przy temperaturze np. 950°C. Dla uzyska¬ nia, pelnej rekrystalizacji wtórnej z przewaga 5 tekstury kostkowej lub wylacznie teksture kostko¬ wa, tasme nalezy zarzyc stacjonarnie przy tem¬ peraturach niezbyt wysokich, np. 1050°C i dluz¬ szym czasie. 10 PL PL

Claims (3)

1. Zastrzezenie patentowe 1. Sposób wytwarzania cienkich tasm ze stali krzemowej o teksturze krawedziowej lub kostko¬ wej, który obejmuje walcowanie tasmy na zimno do grubosci koncowej, wyzarzanie miedzyopera- :5 cyjne, a nastepnie wyzarzanie koncowe, znamien¬ ny tym, ze stosuje sie stal zawierajaca od 2 do 3,5% Si, do 0,25'°/o Mn, i do 0,030% S, o dopusz¬ czalnej zawartosci wtracen niemetalicznych do 0,05%, wegla do 0,07%, tlenu do 0,015% i azotu 20 do 0,015%, która poddaje sie odweglaniu w wo¬ dorze lub mieszaninie wodoru z azotem po kaz¬ dym etapie walcowania na zimno w polaczeniu z wyzarzaniem rekrystalizujacym; przy czym po pierwszym etapie walcowania na zimno przy gru- 25 bosci 1,0—0,4 mm lub po drugim przy grubosci 0,35—0,15 mm, stal wyzarza sie w temperaturach od 1000 do 1250°C w celu dalszej rafinacji tasmy i uzyskania duzego udzialu tekstury krawedziowej podczas rekrystalizacji wtórnej, a nastepnie tak 30 wyzarzona tasme walcuje sie na grubosc koncowa zgniotem 30 do 85% bez wyzarzania miedzyopera¬ cyjnego lub zgniotem 30 do 70% z wyzarzaniem miedzyoperacyjnym w temperaturach rzedu 600 do 900°C. 35

2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze tasme przed wyzarzaniem przy temperaturach od 1000 do 2500°C, pokrywa sie drobnoziarnistym tlenkiem glinu, który zabezpiecza poszczególne zwoje tasmy przed zgrzewaniem sie, umozliwia latwe 40 JeSo usuwanie po zarzeniu, a jednoczesnie two¬ rzac szczeline miedzywarstwowa umozliwia staly kontakt atmosfery. pieca z powierzchnia tasmy.

3. Sposób wedlug zastrz. 1, 2, znamienny tym, ze koncowe wyzarzanie przeprowadza sie w próz- 45 ni 10_1 do 10~3 mm Hg, zawierajacej niewielkie ilosci tlenu, azotu i par molibdenu; w wodorze technicznym lub w mieszaninie wodoru z azotem; z tym ze dla uzyskania orientacji krawedziowej, wyzarzanie przeprowadza sie przelotowo przy 50 temperaturze od 600 do 1200°C z predkoscia na¬ grzewania 300 do 1000°C/s, a dla uzyskania orien¬ tacji kostkowej stacjonarnie przy temperaturze od 100 do 1300°C. PZG w Pab., zam. 235-72, nakl. 195 egz. Cena zl 10,— PL PL