Pierwszenstwo: Opublikowano: 20.VIII.1971 1 63589 KI. 35 c, 1/58 MKP B 66 d, 1/58 czytelnia! UrzW^atentowego l Wspóltwórcy wynalazku: Eugeniusz Konieczny, Witold Jasztal Wlasciciel patentu: Fabryka Samochodów Ciezarowych im. Feliksa Dzierzynskiego, Starachowice (Polska) Urzadzenie sygnalizujace moment przekroczenia dopuszczalnego obciazenia liny zwlaszcza do wciagarek pojazdów mechanicznych Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie sygna¬ lizujace moment przekroczenia dopuszczalnego ob¬ ciazenia liny nosnej, majace zastosowanie do urza¬ dzen dzwigowych z napedem mechanicznym, zwlasz¬ cza do wciagarek pojazdów samochodowych.W wyniku dotychczasowej dzialalnosci, problem zabezpieczenia lin nosnych urzadzen dzwigowych przed nadmiernym ich przeciazeniem, rozwiazany zostal nalezycie jedynie w odniesieniu do urzadzen, w których zródlem napedu jest bezposrednio ener¬ gia elektryczna, wzglednie doprowadzony do od¬ powiedniego cisnienia czynnik gazowy lub ciekly.Dzialanie urzadzen zabezpieczajacych dla tych przypadków oparte jest zawsze na stosowaniu ukla¬ dów ograniczajacych moc przekazywana przez zró¬ dlo napedu na zespól nawijajacy line, w postaci odpowiednich wylaczników elektrycznych, wzgled¬ nie róznego rodzaju zaworów, nie dopuszczajacych do przekroczenia cisnienia czynnika roboczego. Dla innego rodzaju napedu, na przyklad mechanicznego z zastopowaniem silnika spalinowego — pozosta¬ wanie przy zasadzie ograniczania momentu obro¬ towego zespolu nawijajacego line, mimo istnienia calego szeregu znanych sprzegiel przeciazeniowych — jak dotychczas nie pozwolilo uzyskac dogodne¬ go rozwiazania, które posiadaloby stala charakte¬ rystyke przez caly okres jego eksploatacji. Wyni¬ ka to zarówno z duzego rozrzutu sprawnosci prze¬ kladni, napedzajacej bezposrednio beben linowy, ze zmiennego promienia nawijania liny, oraz zmia- 80 ny wielkosci momentu przenoszonego przez sprzeglo przeciazeniowe, spowodowanej zuzywaniem sie je¬ go elementów.Powyzsze przyczyny w wyniku koncowym po¬ woduja brak stalej mozliwosci pelnego wykorzysta¬ nia sily udzwigu liny, przy równoczesnym zacho¬ waniu ustalonego dla urzadzenia dzwigowego — wspólczynnika bezpieczenstwa.Jest to dosc powazna wada, szczególnie w odnie¬ sieniu do wciagarek pojazdów mechanicznych, któ¬ rych zakres obciazenia jest bardzo szeroki, nato¬ miast wielkosc i ciezar sa znacznie ograniczone wzgledami konstrukcyjnymi pojazdu, uniemozli¬ wiajacymi pelne uwzglednienie przy ich projekto¬ waniu najniekorzystniejszych warunków obciaze¬ nia, zarówno dla liny, jak tez samego urzadzenia nawijajacego.Celem wynalazku jest usuniecie tych wad, przez zastosowanie bezposrednio na linie urzadzenia syg¬ nalizujacego moment przekroczenia bezpiecznego jej obciazenia, nie powodujacego jednak ograni¬ czenia mozliwosci jego przekroczenia az do pelne¬ go wykorzystania rezerw wytrzymalosciowych, w przypadkach koniecznych, zwiazanych z zacho¬ waniem bezpieczenstwa.Zgodnie z wynalazkiem, cel ten osiagniety zostal przez zastosowanie pomiedzy hakiem zaczepowym a lina — urzadzenia sygnalizujacego, w postaci zla¬ cza srubowego z niesamohamownym gwintem, ele¬ menty którego w polozeniu „skreconym" — usta- 635893 63589 4 l.one sa sygnalizatorem, wydajacym w momencie jego naruszenia, spowodowanego przeciazeniem li¬ ny, wyrazny sygnal akustyczny i optyczny, nie po¬ wodujac przy tym rozlaczenia liny od haka.Zaleta powyzszego rozwiazania jest przede wszyst¬ kim mozliwosc dokladnego utrzymania zalozonego wspólczynnika bezpieczenstwa dla liny, jak tez wszystkich pozostalych elementów wchodzacych w sklad zespolu wciagarki, eliminujac tym zbedne zapasy wytrzymalosciowe, bardzo niekorzystnie wplywajace na jego wymiary i ciezar, oraz — co jest szczególnie wazne dla wciagarek pojazdów me¬ chanicznych — umozliwienie w przypadkach ko¬ niecznych przekroczenia w sposób swiadomy wiel¬ kosci obciazenia bezpiecznego liny, dla pelnego wy¬ korzystania jej rezerw wytrzymalosciowych.Urzadzenie, bedace przedmiotem wynalazku w przykladzie wykonania, przedstawione zostalo na rysunku obrazujacym jego osiowy przekrój. Skla¬ da sie ono ze sruby 1 z niesamohamownym gwin¬ tem, na która nakrecona jest tuleja 2, oraz sygna¬ lizatora 3, zabezpieczajacego w czasie normalnej pracy urzadzenia katowe ustalenie polozenia, po¬ wyzszych elementów przed wzajemnym ich obro¬ tem, powodowanym przy tego rodzaju gwincie — sila osiowa, pochodzaca od obciazenia liny. W poda¬ nym przykladzie rozwiazania, sygnalizator wyko¬ nany jest w postaci tulejki o przekroju odpowia¬ dajacym wytrzymalosciowo momentowi, jaki po¬ wstaje w zlaczu srubowym pod wplywem sily na¬ ciagu liny, przy dokladnym zachowTaniu przyjetego wspólczynnika bezpieczenstwa. Wewnatrz tej tulei umieszczona jest substancja chemiczna, na przyklad proch dymny i kwas siarkowy, dajaca w przypad¬ ku naruszenia sygnalizatora wyrazny efekt optycz¬ ny i akustyczny.Dla zabezpieczenia zlacza przed calkowitym jego rozlaczeniem sie po zniszczeniu sygnalizatora, na koncowej czesci sruby 1, przewidziany jest ogra¬ nicznik w postaci pierscienia osadczego 4, uniemozli¬ wiajacy zupelne wykrecenie sie tej sruby z tulei 2.Celem wyeliminowania niepozadanego skrecania (rozkrecania) liny w stosunku do haka, na skutek obracania sie tulei po zniszczeniu sygnalizatora, jeden z elementów tego zlacza na przyklad tuleja z zaczepem 5, sluzacym w przykladzie wykonania urzadzenia do zamocowania liny, polaczona jest za posrednictwem lozyska osiowego 6.Dzialanie urzadzenia wedlug wynalazku jest na¬ stepujace: Przy normalnym obciazeniu liny, nie przekracza¬ jacym wielkosci ustalonej wspólczynnikiem bez¬ pieczenstwa, elementy urzadzenia sygnalizujacego, zajmuja polozenie pokazane na rysunku. Sila na¬ ciagu liny w zlaczu srubowym, rozklada sie na dwie skladowe — osiowa, która przenoszona jest przez gwint wykonany z duzym zapasem wytrzy¬ malosci, oraz obwodowa — wytwarzajaca moment obrotowy na tulei 2, równowazony do pewnych wartosci sygnalizatorem 3, wytrzymalosc którego jest dokladnie dobrana w oparciu o wspólczynnik bezpieczenstwa.W momencie przekroczenia obciazenia liny, po- 5 nad wielkosc ustalona w oparciu o ten wspólczyn¬ nik, na skutek równoczesnego zwiekszenia sie skla¬ dowej sily dzialajacej obwodowe, nastepuje wzrost mementu obrotowego tulei, doprowadzajacy do zniszczenia sygnalizatora 3. W wyniku czego tu- 10 leja w stosunku do sruby traci calkowicie zabezpie¬ czenie przed obrotem.Uwolniona w ten sposób tuleja pod wplywem obciazenia, odkreca sie ze sruby, az do oparcia sie swa wewnetrzna powierzchnia czolowa o pierscien 15 osadczy 4.Sygnal akustyczny i optyczny, jaki towarzyszy zniszczeniu sygnalizatora, jak równiez odczuwalne szarpniecie, spowodowane czasowym rozluznieniem polaczenia pod obciazeniem, w sposób wyrazny 20 sygnalizuja obsludze urzadzenia dzwigowego fakt przekroczenia bezpiecznego obciazenia liny.Powyzsze nie uniemozliwia jednak w przypadkach koniecznych, podyktowanych bezpieczenstwem, kon¬ tynuowania rozpoczetego procesu podnoszenia lub 25 przyciagania, który swiadomie realizowany moze byc dalej w zakresie rezerw wytrzymalosciowych liny, wynikajacych z zalozonego wspólczynnika bez¬ pieczenstwa. Ponowne przywrócenie sprawnosci urzadzenia sygnalizujacego sprowadza sie wylacznie 30 do wymiany sygnalizatora 3.Urzadzenie stanowiace przedmiot wynalazku mo¬ ze znalezc szerokie zastosowanie we wszystkich urzadzeniach dzwigowych, szczególnie we wciagar¬ kach pojazdów mechanicznych. 35 PL PL PL PL PL