Przedze o cieniowanem zabarwieniu z odcieniami od jasnego do ciemnego bar¬ wiono dotad przez stopniowe zwiekszenie koncentracji kapieli od jasnej do ciemnej i stosowne doprowadzenie swiezej przedzy lub tez odwrotnie przez rozcienczenie silnie skoncentrowanej kapieli, Zwiekszajac stop¬ niowo koncentracje, otrzymuje sie wkon- cu silna kapiel, której nie mozna nalezycie wykorzystac. Chcac ja zuzytkowac dla bar¬ wienia innych przedmiotów, napotyka sie trudnosci w dokladnem ustaleniu koncen¬ tracji, a tern samem otrzymaniu scisle okre¬ slonego tonu bez posilkowania sie próbami.Z tego powodu zwykle spuszczano pozosta¬ jaca kapiel bez wyzyskania, narazajac sie na znaczne straty. Przy stopniowem roz¬ cienczeniu silnie skoncentrowanej kapieli znaczna czesc jej odcieka z woda bezuzy¬ tecznie. Przytern jezeli np. glebokosc pier¬ wotnej kapieli przy 5% koncentracji dla 0,1%-owego barwienia wynosi 5 cm, to przy 50-krotnem rozcienczeniu glebokosc kapieli dochodzi do 250 cm, co wymaga na¬ czyn znacznych rozmiarów. W tych wa¬ runkach zadawalniano sie cieniowaniem w pewnych dosc waskich granicach lub tez wypuszczano czesc kapieli, azeby przez do¬ danie wody osiagnac nalezyte rozciencze¬ nie.Dla unikniecia powyzszych strat, bar¬ wienie rozpoczyna sie wedlug wynalazku w odcieniach ciemnych zapomoca skoncentro¬ wanej kapieli, doprowadzajac niebarwiona przedze tylko w ilosci, która wyczerpuje kapiel. W takich warunkach mozna zuzyt-kowac kapiel prawic ze calkowicie, a tern sameni zaoszczedzic na barwniku i osiagnac tansza produkcje, w stosunku do sposobów dotad stosowanych.Poniewaz wycienczenie jest zalezne od stosunku kapieli do barwnika, od dlugosci drogi, jaka przebywa przedza w kapieli, od szybkosci przesuwania sie przedzy przez kapiel oraz od temperatury kapieli, nalezy w urzadzeniu do barwienia uwzglednic po¬ wyzsze czynniki w granicach mozliwych.Przejscie od jednej barwy do drugiej mozna osiagnac przez kolejne barwienie, przyczem barwy pokrywaja sie wzajemnie, lub tez przez barwienie bez przerwy, przy¬ czem przy wycienczeniu jednej barwy na¬ lezy doprowadzac powoli druga az do o- trzymania najwyzszej koncentracji drugiej barwy. Nastepnie mozna zakonczyc bar¬ wienie lub tez barwic dalej, otrzymujac przez wycienczenie kapieli drugi odcien ja¬ sniejszy.Przy barwieniu pasma osnowy nalezy tez uwzglednic stopien jego wilgoci Wyso¬ kosc kapieli w naczyniu nie zmienia sie, je¬ zeli wraz z pasmem dochodzi wilgoc w ta¬ kiej samej ilosci, jaka odchodzi razem z pasmem przy wyjsciu z naczynia; kapiel zmniejsza sie przy wprowadzeniu bardzo suchej przedzy, a zwieksza sie, jezeli prze¬ dza jest bardzo mokra, Zjawiska te zwykle nie sa pozadane i dlatego farbiarka musi byc zaopatrzona w urzadzenia, utrzymuja¬ ce poziom kapieli na tej samej wysokosci.Nadmiar moze np. odciekac przez przelew, obnizeniu natomiast kapieli ponizej normy mozna zapdbiec przez doplyw wody z odpo- wiedniemi dodatkami.Na rysunku przedstawiony jest przy¬ klad wykonania wynalazku. Fig, 1 wyobra¬ za urzadzenie do barwienia pasma przedzy przeznaczonej na osnowe w przekroju, fig, 2 przedstawia zasuwe w zbiorniku dla ka¬ pieli.Przedza przechodzi po rolkach wodza- cydi a przez naczynie b z kapiela i zostaje wycisnieta przez walki c. Kapiel ogrzewa sie para zapomoca wezownicy, do której para dochodzi przewodem d.Celem utrzymania poziomu kapieli na tej samej wysokosci umieszczono w naczy¬ niu obracajaca sie wokolo punktu e prze¬ stawiana rure /, przez która odplywa nad¬ miar kipieli. Kapiel w innym odcieniu lub tez woda z odpowiedniemi dodatkami do¬ plywa ze zbiornika g. Dla nalezytego regu¬ lowania doplywu zastosowano male naczy¬ nie m z plywakiem n (fig, 2). Plywak n jest polaczony z zaworem stozkowym o, który w razie podniesienia sie plywaka do pew¬ nej wysokosci zamyka doplyw cieczy ze zbiornika g. Skutkiem tego poziom kapieli w naczyniu m pozostaje stale ten sam, Z naczynia m plyn scieka poprzez zasuwe miarkownicza p do naczynia 6. Zasuwa p ma katowy wykrój q, który wypuszcza plyn wpierw bardzo malym strumieniem, a nastepnie w miare podnoszenia sie zasuwy coraz silniejszym. Poniewaz juz male ilosci barwnika zmieniaja odcien barwy, mozna zapomoca tego urzadzenia otrzymac bardzo delikatne odcienie. Przez zmiane ksztaltu wykroju w zasuwie q mozna tez dowolnie miarkowac ilosc doplywajacego plynu pod¬ czas barwienia.Celem zmiany dlugosci drogi wlókna w kapieli urzadzono górne walki a do prze¬ stawiania. Dla zmiany szybkosci przesuwa¬ nia sie wlókna h przez kapiel wlaczono pa¬ re stozkowych kól pasowych i miedzy wal¬ ki tloczace i wyciagajace c. Temperature kapieli podczas barwienia mozna regulowac przez przestawienie zaworu parowego k w przewodzie d zapomoca raczki /.Przestawienie poszczególnych czesci miarkowniczych mozna uskuteczniac z jed¬ nego miejsca. Do tego sluzy ramie u, prze¬ suwane za posrednictwem nasrubka t przez wrzeciono s, poruszane zapomoca slimaka r. Ruch ramienia u przenosi sie za posred¬ nictwem róznej dlugosci drazków na po¬ szczególne czesci miarkownicze. Drazek v — 2 —np. przesuwa pas na stozkowych kolach r, drazek V1 sluzy do rozrzadzania zaworu parowego k zapomoca dzwigni /, drazek v2 porusza zasuwe p w zbiorniku m dla regu¬ lowania doplywu barwnika,, W podobny sposób, wprawdzie zapomo¬ ca innych przyrzadów, mozna barwic po¬ dluzne i poprzeczne zwitki watku oraz cew¬ ki krzyzowe. Cewki zabarwia sie w kierun¬ ku osi w odcieniach od jasnego do ciemne¬ go lub w kolorze przechodzacym powoli w drugi przez ulozenie ich w dziurkowanem naczyniu równolegle do siebie w pozycji stojacej. Naczynie zanurza sie w kapieli.Podczas barwienia cewek mozna z poczat¬ ku zanurzyc je czubkiem lub bokiem, aze¬ by zabarwily sie powoli na ciemno. W mia¬ re oslabienia kapieli nalezy naczynie po¬ woli zanurzac glebiej, az do calkowitego pokrycia barwnikiem.Celem otrzymania odcieni az do najja¬ sniejszych nalezy zwykle w miare postepu barwienia dodawac wody, skutkiem tego na poczatku barwienia znajduje sie w naczy¬ niu tylko tyle barwników, ile wymaga za¬ barwienie krawedzi cewek.Azeby zabarwienie wszystkich warstw cewki bylo równomierne, nalezy stale poru¬ szac ja do góry i nadól, plyn zabarwiajacy moze bowiem sciekac przy wyjmowaniu cewki i wsiakac w nia przy zanurzaniu.Chcac zabarwic cewke kolorem prze¬ chodzacym stopniowo w inna barwe mozna plyn o innem zabarwieniu doprowadzac stopniowo do naczynia, lub tez po zabar¬ wieniu w jednym kolorze odwrócic cale naczynie wraz z cewkami i zanurzyc z dru¬ giej strony w kapieli o innem zabarwieniu.Fig. 3 uwidocznia urzadzenie do bar¬ wienia cewek w odcieniach, fig. 4 i 5—wy¬ glad cieniowanych cewek krzyzowych i ni¬ tek watkowych podluznych. Kapiel znaj¬ duje sie w naczyniu 1, w którem porusza sie do góry i nadól naczynie z cewkami 2.Kapiel ogrzewa sie para z przewodu 3 i u- zupelnia zapomoca przewodu 4. Naczynie 2 posuwa sie zapomoca linki 6, przelozonej przez rolke 5. Koniec linki 6 jest przymo¬ cowany do korby 7, poruszanej zapomoca slimaka 8 i slimacznicy 9. Naczynie 2 poza zwyklym ruchem wahadlowym do góry i nadól moze sie przesuwac ku do dolowi lub tez ruch wahadlowy moze powiekszac sie w razie podniesienia sie poziomu kapieli.W tym celu rolka 5 jest osadzona na dwu- ramiennej dzwigni 11, obracajacej sie wo¬ kolo punktu 10. Linka 12 przyczepiona do drugiego ramienia tej. dzwigni nawija sie powoli na beben 13, obracany zapomoca kola zebatego 15 i zapadki 14. Poniewaz linka 6 przy rozpoczeciu barwienia jest dosc luzna, naczynie 2 podnosi sie niewiele przy kazdym obrocie korby 7. Przez nawi¬ niecie sie linki 12 na beben 13 rolka 5 prze¬ suwa sie do góry, napreza tern samem linke 6 i skutkiem tego ruch naczynia 2 zwiek¬ sza sie odpowiednio.Dotychczas nie otrzymano odcieniowa- nego zabarwienia krzyzowych zwitek wat¬ kowych podluznych i poprzecznych i po¬ dobnych zwojów wlóknistych. W zalezno¬ sci od rodzaju zwoju dlugosc grupy odcie- niowej jest rózna. W cewkach krzyzo¬ wych dlugosc grupy odcieniowej, obejmu¬ jacej odcienie od jasnego do ciemnego, równa sie dlugosci nici nawijajacej sie na cewke podczas posuwu w jedna i druga strone. W cewkach watkowych podluznych i poprzecznych dlugosc grupy odcieni rów¬ na sie calej dlugosci nitki na tych cewkach.Poniewaz przy zabarwieniu cewek watko¬ wych podluznych i poprzecznych nitki pra¬ wie nigdy nie sa równo zabarwione, pozo¬ staja jeszcze dodatkowe odcienie i skut¬ kiem tego nitka poza normalnemi odcienia¬ mi od jasnego, az do ciemnego wykazuje jeszcze odcienie inne, przez co otrzymuje sie oryginalne efekty barwne.Powyzej opisane sposoby cieniowanego barwienia przez wyczerpanie kapieli bar¬ wiacej mozna stosowac odpowiednio takze do barwienia innych wyrobów tkackich, — 3 —tkanych i dzianych towarów konfekcyjnych i tym podobnych towarów.W patencie niemieckim Nr 173160 o- ptsano sposób cieniowanego barwienia sze¬ rokich materialów, przewaznie tkanin.Stosunek kapieli do materjaht jest przytem • tak wielki, ze nie moze byc mowy o czerpa¬ niu kapieK w sensie wyzej opisanym. Ja¬ sniejsze odcienie mozna wiec wedlug tego sposobu otrzymac jedynie przez rozcien¬ czenie kapieli Podczas gdy w podanym patencie ruch wahadlowy w jedna i druga strone ulega wyrównaniu, cewki wedlug ni¬ niejszego wynalazku wyciaga sie wielokrot¬ nie z kapieli, azeby barwnik sciekal dosta¬ tecznie i przy nastepnem zanurzaniu tern silniej wsiakal w tubki, powodujac wyczer¬ panie kapieK. PL