PL61683B1 - - Google Patents

Description

24.VI.1967 Niemiecka Republika Federalna Opublikowano: 20.1.1971 61683 KI. 63 c, 8/41 MKP B 60 k, 17/24 • IBIIOTlRA U Per1**-****¦*«*- » Wspóltwórcy wynalazku: Hans Reich, Joerg Austen, Emil Kunz Wlasciciel patentu: Dr Ing. h. c. F. Porsche KG, Stuttgart — Zuffenhausen (Nie¬ miecka Republika Federalna Synchronizator do skrzynek biegów, zwlaszcza pojazdów mechanicznych Przedmiotem wynalazku jest synchronizator do skrzy¬ nek biegów, w szczególnosci pojazdów mechanicznych, z rozcietym, sprezynujacym pierscieniem synchroniza¬ cyjnym. Znane sa synchronizatory z rozcietym, sprezy¬ nujacym pierscieniem synchronizacyjnym, majacym po¬ wierzchnie srodkujaca osadzona z naprezeniem wstep¬ nym w korpusie sprzegla wlaczanego kola zebatego oraz powierzchnie cierna, która w celu wyrównania predkosci katowych sprzega sie ciernie z powierzchnia robocza pierscienia sprzegajacego, przy czym w stanie swobodnym pierscienia synchronizacyjnego powierzch¬ nia srodkujaca i cierna sa owalne i podczas wyrównania predkosci katowych (synchronizacji) przyjmuja ksztalt walcowy.Przy zastosowaniu wyzej wymienionego rodzaju syn¬ chronizatorów, dzieki opisanemu wyzej uksztaltowaniu pierscienia synchronizacyjnego uzyskuje sie zalete, po¬ legajaca na pelnym sprzezeniu ciernym pierscienia syn¬ chronizacyjnego i pierscienia sprzegajacego, przy czym w punkcie zakleszczenia i zakonczenia procesu wyrów¬ nywania predkosci katowych wspólpracujace powierzch¬ nie cierne wymienionych elementów przenosza moment na calym obwodzie. Okazalo sie jednak, ze ta pozada¬ na wlasnosc powoduje znaczne dzialanie rozprezne na koncach pierscienia synchronizacyjnego, w wyniku cze¬ go zakleszczenie, a zatem i sila przelaczania osiaga nie¬ pozadanie duza wartosc.Zadanie wynalazku polega wobec tego na tym, aby przy zachowaniu najkorzystniejszych wlasnosci pierscie¬ nia synchronizacyjnego, który w stanie nienaprezonym 10 15 20 25 30 jest owalny, stworzyc synchronizator, w którym dzia¬ lanie rozprezne pierscienia synchronizacyjnego mogloby byc dobrane w optymalnej wielkosci przy uwzglednie¬ niu z jednej strony pracy wyrównywania predkosci ka¬ towych z drugiej zas — oczekiwanej trwalosci elemen¬ tów synchronizatora.Wedlug wynalazku uzyskuje sie to dzieki temu, ze podczas wyrównywania predkosci katowych, szczegól¬ nie w punkcie zakleszczenia konce pierscienia synchro¬ nizacyjnego sa odgiete promieniowo do wewnatrz znaj¬ dujac sie w pewnej odleglosci od walcowej powierzchni roboczej pierscienia sprzegajacego.Dzieki temu pierscien synchronizacyjny nie moze wywierac najmniejszej sily docisku do powierzchni ro¬ boczej pierscienia sprzegajacego w strefie w poblizu konców pierscienia synchronizacyjnego, co powoduje zmniejszenie zakleszczenia i równoczesnie zuzycia w krytycznym obszarze pierscienia synchronizacyjnego.Jako szczególnie korzystne okazalo sie rozwiazanie, w którym konce pierscienia synchronizacyjnego, przebie¬ gajac zawsze z obu stron plaszczyzny srodkowej prze¬ chodzacej przez przeciecie pierscienia, sa odgiete do wewnatrz w taki sposób, ze powierzchnia srodkujaca i cierna przylega w punkcie zakleszczenia do po¬ wierzchni roboczej pierscienia sprzegajacego z katem opasania okolo 270°.Dzialanie zakleszczajace pierscienia synchronizacyj¬ nego mozna jeszcze dodatkowo zmniejszyc, umieszcza¬ jac miedzy sprezynujacym pierscieniem synchronizacyj¬ nym a korpusem sprzegla wlaczanego kola zebatego 6168361683 elementy do ich odkleszczenia, które dzialaja podczas wyrównywania predkosci katowych i sa wylaczane pod wplywem nacisku wzdluznego pierscienia sprzegajacego.Te rozwiazania sa szczególnie korzystne dla pierwszego biegu skrzynki biegów, kiedy to wlaczanie biegu musi nastepowac podczas postoju pojazdu.Elementy sluzace do odkleszczania pierscienia syn¬ chronizacyjnego maja korzystnie, stozkowo uksztalto¬ wana powierzchnie czolowa, ograniczajaca jego po¬ wierzchnie srodkujaca i odpowiadajaca jej powierzch¬ nie wspólpracujaca z korpusem sprzegla. Dzieki temu podczas przelaczania pierscienia sprzegajacego na pier¬ scien synchronizacyjny dziala skladowa, skierowana promieniowo do1 wewnatrz, co w polaczeniu z równiez promieniowo do wewnatrz skierowanymi koncami pier¬ scienia zapewnia lagodne przelaczanie.Elementami sluzacymi do odkleszczania pierscienia synchronizacyjnego moga byc równiez elementy spre¬ zyste, umieszczone pomiedzy powierzchnia czolowa pierscienia synchronizacyjnego a sasiednim korpusem sprzegla. Rozwiazania takie sa przydatne szczególnie do przekladni z duzymi synchronizowanymi masami.Wynalazek zostanie blizej omówiony na przykladzie wykonania przedstawionym na zalaczonych rysunkach, na których fig. 1 przedstawia czesciowy pionowy prze¬ krój przez os wzdluzna synchronizatora skrzynki bie¬ gów pojazdów mechanicznych z pierscieniami synchro¬ nizacyjnymi bedacymi przedmiotem wynalazku w po¬ lozeniu neutralnym, fig. 2 — przekrój w plaszczyznie II — II oznaczonej na fig. 1, fig. 3 — widok pierscie¬ nia synchronizacyjnego w polozeniu zakleszczonym podczas procesu wyrównania predkosci katowej oraz fig. 4 — przekrój rozwiniety w plaszczyznie IV — IV oznaczonej na fig. 1.Na czesciowym przekroju skrzynki biegów pojazdów mechanicznych, pokazanym na fig. 1 na wale napedza¬ nym 1 osadzone sa obrotowo, lecz bez przesuwu wzdluz¬ nego kola zebate 2 i 3, które zazebiaja sie stale z kolami zebatymi znajdujacymi sie na niepakazanym na rysunku wale napedowym. Na wale napedowym 1 jest zaklino¬ wana piasta 4 synchronizatora, na której znajduje sie przesuwny wzdluznie pierscien sprzegajacy 5.Z kolami zebatymi 2, 3 sa polaczone na stale, bez mozliwosci wzglednego obrotu, korpusy sprzegla 6, 7, których zeby 8 i 9 zazebiaja sie w koncu czynnosci wla¬ czania biegu z zebami 10 pierscienia sprzegajacego 5.Na piastach 11 i 12 korpusów sprzegiel 6, 7 znajduja sie przeciete, sprezynujace pierscienie synchronizacyjne 13 i 13', które sa zabezpieczone w kierunku wzdluznym pierscieniami rozpreznymi 14.Pomiedzy piastami 11, 12 korpusów sprzegiel 6, 7 a pierscieniami synchronizacyjnymi 13, 13' sa umie¬ szczone sprezynujace pólpierscienie zakleszczajace 15 i 16, opierajace sie o zderzaki 17 i 18. Zderzak 17 jest zamocowany przesuwnie i jest ustawiony swymi po¬ wierzchniami zderzakowymi pomiedzy koncami 19 i 20 pierscieni synchronizacyjnych 13 i 13' ma na obwodzie powierzchnie srodkujaca 21 i powierzchnie cierna 22, które sa wzgledem siebie rozmieszczone daszkowo. Pier¬ scien synchronizacyjny osadzony jest z naprezeniem wstepnym swa powierzchnia srodkujaca 21 w odpowied¬ niej powierzchni srodkujacej 23 korpusu sprzegla 6 i 7.Powierzchnia cierna 22 wspólpracuje z powierzch¬ niami roboczymi 24 na zebach 10 pierscienia sprzega¬ lo 15 20 25 30 40 45 50 55 60 65 jacego 5. Powierzchnia czolowa 25 pierscienia synchro¬ nizacyjnego 13, zwrócona ku korpusowi sprzegla 6 jest stozkowa i styka sie z uksztaltowana równiez stozkowo przeciwlegla powierzchnia 26 korpusu sprzegla. Na ob¬ wodzie korpusu sprzegla, pomiedzy odpowiednia po¬ wierzchnia czolowa 27 przeciwleglego pierscienia syn¬ chronizacyjnego 13' a korpusem sprzegla 7, znajduje sie pewna liczba kulek 28, które w polaczeniu ze sko¬ snymi powierzchniami 29 tworza elementy rozprezne do odkleszczania pierscienia synchronizacyjnego.Pierscienie synchronizacyjne 13, 13' w stanie rozpre¬ zonym wykonane sa, jak to podano na rysunku, owal¬ nie z wieksza srednica w plaszczyznie X — X, prze¬ biegajacej prostopadle do plaszczyzny y — y konców pierscieni 19 i 20.Pierscienie synchronizacyjne 13, 13' dzieki takiemu uksztaltowaniu przybieraja ksztalt walcowy, gdy po¬ wierzchnie cierne 22 i 24 sa calkowicie sprezone cier¬ nie, to jest, gdy znajduja sie w tak zwanym punkcie za¬ kleszczenia synchronizatora. Jezeli teraz pierscienie syn¬ chronizacyjne 13, 13' zamocuje sie przed montazem w odpowiednim przyrzadzie gietarskim w podanym punk¬ cie zakleszczenia (fig. 3) i konce ich 19 i 20, stale obra¬ cajac, odegnie promieniowo do wewnatrz na wymiar a, wówczas konce pierscieni podczas wyrównywania pred¬ kosci katowych nie wywieraja zadnego docisku na po¬ wierzchnie robocza 24 pierscienia sprzegajacego.Dla synchronizatora najczesciej spotykanej wielkosci sa korzystne takie wartosci, zeby pierscien synchroniza¬ cyjny, jak to pokazano na fig. 3, zapewnial pelne sprze¬ zenie cierne na obwodzie okolo 270°, przy czym wy¬ miar a wcisniecia konców pierscienia powinien wynosic okolo 0,5 — 1 mm.Po przesunieciu pierscienia sprzegajacego 5 w lewo w stosunku do polozenia przedstawionego na fig. 1 na¬ stepuje sprzezenie cierne powierzchni roboczej 24 pier¬ scienia sprzegajacego z powierzchnia cierna pierscienia synchronizacyjnego 13, w wyniku czego pierscien ten jest zabierany w kierunku obwodowym, az do rozpre¬ zenia za posrednictwem zderzaków 17 i 18, w zalezno¬ sci od kierunku obrotu, pólpierscienia 15 lub 16. Wsku¬ tek dalszego nacisku pierscienia sprzegajacego 5 na¬ stepuje calkowite sprzezenie cierne jego powierzchni roboczej 24 z powierzchnia cierna 22 pierscienia syn¬ chronizacyjnego.Równoczesnie nacisk wzdluzny wywierany na pier¬ scien synchronizacyjny powoduje docisniecie tego ostatniego jego stozkowa powierzchnia czolowa 25 do powierzchni stozkowej 26, wskutek czego nastepuje zmniejszenie srednicy pierscienia i w wyniku tego zmniejszenie momentu zakleszczenia. Po osiagnieciu w ten sposób wyrównania predkosci katowych pierscien sprzegajacy mozna przesuwac dalej, zazebiajac go z ze¬ bami 8 sprzegla. Na tym zmiana biegu zostaje zakon¬ czona. Po przesunieciu pierscienia przelaczajacego 5 w prawo pierscien synchronizacyjny 13' podlega podczas przebiegu wyrównywania predkosci katowych takiemu samemu odksztalceniu jak pierscien synchronizacyj¬ ny 13.Do rozprezenia pierscienia synchronizacyjnego pod¬ czas przebiegu wyrównywania predkosci katowych slu¬ za kulki 28, o które opiera sie powierzchnia czolowa 27 pierscienia synchronizacyjnego 13'. Kulki 28 i wspól¬ pracujaca z nimi powierzchnia skosna 29 sa dobrane i/61683 tak, ze pierscien synchronizacyjny, osadzony suwliwie, nie napotyka podczas swego odksztalcania na wzdluzny opór tarcia, dzieki czemu równie latwo daje sie z po¬ wrotem scisnac.Elementy rozprezne zapewniaja ponadto wzgledny obrót pierscienia sprzegajacego i pierscienia synchro¬ nizacyjnego z niewielkim tarciem po zakonczeniu syn¬ chronizacji, dzieki czemu moze nastepowac w prosty sposób zazebienie pierscienia sprzegajacego z korpusem sprzegla. PL PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Synchronizator do skrzynek biegów, zwlaszcza po¬ jazdów mechanicznych, z rozcietym, sprezynujacym pierscieniem synchronizacyjnym, majacym powierzch¬ nie srodkujaca osadzona z naprezeniem wstepnym w korpusie sprzegla wlaczanego kola zebatego oraz po¬ wierzchnie cierna, która w celu wyrównania predkosci katowych sprzega sie ciernie z powierzchnia robocza pierscienia sprzegajacego, przy czym w stanie swobod¬ nym pierscienia synchronizacyjnego powierzchnie srod¬ kujaca i cierna sa owalne i podczas wyrównywania predkosci katowych przyjmuja ksztalt walcowy, wypo¬ sazony w elementy do zakleszczania i odkleszczania pierscienia synchronizacyjnego, znamienny tym, ze kon¬ ce (19, 20) pierscienia synchronizacyjnego (13, 13') pod¬ czas wyrównywania predkosci katowych, szczególnie w punkcie zakleszczania, sa odgiete promieniowo do wewnatrz znajdujac sie w pewnej odleglosci (a) od wal¬ cowej powierzchni roboczej (24) pierscienia sprzega¬ jacego (5).

2. Synchronizator do skrzynek biegów wedlug za- strz. 1, znamienny tym, ze konce (19, 20) pierscienia synchronizacyjnego (13, 13') przebiegaja zawsze z obu stron plaszczyzny (y — y) przechodzacej przez przecie- 5 cie pierscienia, oraz sa cofniete do wewnatrz w taki sposób, ze powierzchnia srodkujaca i cierna (21, 22) przylega w punkcie zakleszczenia do powierzchni robo¬ czej (24) pierscienia sprzegajacego (5) z katem opasania okolo 270°. io 3. Synchronizator do skrzynek biegów wedlug za- strz. 1 i 2 znamienny tym, ze pomiedzy sprezynujacym pierscieniem synchronizacyjnym (13, 13') a korpusem sprzegla (6, 7) wlaczanego kola zebatego (2, 3) umie¬ szczone sa elementy (25, 26, 28, 29) do ich odkleszcze- 15 nia, które dzialaja podczas wyrównywania predkosci katowych i sa wylaczane pod wplywem nacisku wzdluz¬ nego pierscienia sprzegajacego (5) wywieranego na po¬ wierzchnie cierna (22) pierscienia synchronizacyjnego. 4. Synchronizator do skrzynek biegów wedlug za- strz. 3 znamienny tym, ze elementy sluzace do odkle¬ szczania pierscienia synchronizacyjnego skladaja sie ze stozkowej powierzchni czolowej (25), ograniczajacej je¬ go powierzchnie srodkujaca (21) i odpowiadajacej jej, powierzchni wspólpracujacej (26) korpusu sprzegla (6). 5. Synchronizator do skrzynek biegów wedlug za- strz. 3, znamienny tym, ze elementy sluzace do odkle¬ szczania pierscienia synchronizacyjnego stanowia ele¬ menty rozprezne (28, 29), które sa umieszczone pomie,- 30 dzy powierzchnie czolowa (27) pierscienia synchroniza¬ cyjnego (13') a sasiednim korpusem sprzegla (7). 20KI. 63 c, 8/41 61683 MKP B 60 k, 17/24 FigA 27 29 26 7 y^j-T^zr/z/z/c^^-i 13'- WDA-l. Zam. 6251. Naklad 240 eez. PL PL