Opublikowano: 31.X.1970 61306 KI. 81 e, 11 MKP B 65 g, 41/00 UKD Wspóltwórcy wynalazku: Wladyslaw Hadaczek, Stanislaw Kupa Wlasciciel patentu: Kopalnia Wegla Brunatnego ,,Adamów", Turek (Polska) Elastyczny czlon nadawowy dla przenosników tasmowych Przedmiotem wynalazku jest elastyczny czlon nadawowy dla przenosników tasmowych, zwlasz¬ cza przenosników duzych wydajnosci.Elementy konstrukcji przenosników tasmowych w miejscu nadawy przenosza znaczne obciazenia dynamiczne, spowodowane spadaniem duzych ilos¬ ci nosiwa oraz bryl urobku.Dotychczas w miejscu nadawy stosowano kozly z zestawami krazników, osadzone sztywno na kon¬ strukcji nosnej przenosnika. Plaszcze krazników zaopatrzone byly w gumowe krazki, których za¬ daniem bylo zmniejszenie obciazen dynamicznych, powstajacych zwlaszcza przy spadaniu i transpor¬ cie bryl urobku. Wada powyzszego ukladu bylo sztywne zamocowanie zestawu.Same krazki gumowe wskutek swojej malej ela¬ stycznosci (strzalka ugiecia f — do 10 mm) nie zabezpieczaly ani przed znieksztalceniami kons¬ trukcji, przenoszacej zbyt duze obciazenia dyna¬ miczne, ani przed mechanicznymi uszkodzeniami tasmy przenosnika. Uszkodzenia te powodowane byly spadaniem na tasme kamieni i bryl. Zwiek¬ szenie elastycznosci konstrukcji w miejscu nada¬ wy próbowano uzyskac przez stosowanie sprezy¬ stego zawieszenia zestawów kraznikowych na kon¬ strukcji sztywnej; stosowano elastyczne zestawy krazników — z oslonami gumowymi na plaszczach — mocowane bezposrednio na konstrukcji nosnej przenosnika za pomoca amortyzatorów. Sprezyste podwieszenie zestawów kraznikowych na amorty- 10 15 20 25 80 zatorach znacznie obnizalo sily dynamiczne i zwie¬ kszalo zdolnosc przejmowania przez nadawe ener¬ gii spadku, jednakze wytrzymalosc samych amor¬ tyzatorów byla niedostateczna. Elastycznosc takie¬ go zestawu, która byla jego zaleta, gdyz zmniej¬ szala ilosc mechanicznych uszkodzen tasm prze¬ nosników nie równowazyla jego wad, z których zasadnicza byla koniecznosc dokonywania stalych wymian i napraw krazników i amortyzatorów.W przenosnikach linowych, w których zestawy krazników zawieszone sa na linach, uzyskano du¬ za elastycznosc calej konstrukcji, przy czym w miejscu nadawy osiagnieto znaczne obnizenie ob¬ ciazen dynamicznych, a zwlaszcza skuteczne tlu¬ mienie drgan, oraz mozliwosc szybkiej wymiany zestawów kraznikowych, jednak trudnosci zwiaza¬ ne z uzyskaniem malych i jednakowych dla wszy¬ stkich krazników oporów toczenia praktycznie uniemozliwialy stosowanie tych przenosników, zwlaszcza dla duzych wydajnosci, przy szerokos¬ ciach tasm ponad 1200 mm.Celem wynalazku jest usuniecie podanych niedo¬ godnosci, czyli obnizenie ilosci awarii, zdarzajacych sie obecnie czesto w miejscach nadawy. Aby osiag¬ nac ten cel wytyczono sobie zadanie opracowania elastycznych czlonów nadawy o konstrukcji zabez¬ pieczajacej odpowiednia zywotnosc elementów prze¬ nosnika niezaleznie od warunków pracy i rodzaju przenoszonego urobku.Zgodnie z wytyczonym zadaniem elastycznosc 6130661306 czlonów nadawowych umozliwiajaca tlumienie drgan, zmniejszenie obciazen dynamicznych oraz zmniejszenie uszkodzen tasmy przenosnika uzys- kano wedlug wynalazku przez zawieszenie szere¬ gu kozlów nadawowych na dwóch ciegnach nos¬ nych, zaczepionych w uchwytach, zamocowanych w górnej czesci konstrukcji nosnej przenosnika.Zastosowanie do zawieszenia czlonu nadawy cie¬ gien z regulacja ich naprezenia zabezpiecza kozly przed nadmiernymi wychyleniami liniowymi w kie¬ runku ruchu tasmy. Kazdy z kozlów opiera sie na czterech amortyzatorach, przymocowanych do kon¬ strukcji nosnej przenosnika.Odmiana elastycznego czlonu nadawowego we¬ dlug wynalazku charakteryzuje sie tym, ze kozly laczone sa parami w zestawy nosne. Zestawy takie oparte sa na czterech amortyzatorach, umocowa¬ nych na konstrukcji nosnej przenosnika i laczone wspólnymi ciegnami.Czlony nadawowe oparte sa na amortyzatorach, zaopatrzonych w sprezyny, które osadzone sa w gniazdach, przy czym do scianek gniazd przymoco¬ wane sa elastyczne oslony, chroniace sprezyny przed zniszczeniem i umozliwiajace napelnienie gniazd sprezyn pólplynnym smarem, co wydatnie zmniejsza tarcie tych elementów o siebie i zapo¬ biega korozji. Gniazda sprezyn mocowane sa do plyt wsporczych, zaopatrzonych w gumowe wklad¬ ki amortyzujace, umiejscowione miedzy konstruk¬ cja nosna przenosnika a dolna plyta wsporcza oraz miedzy górna plyta wsporcza a kozlem.W niektórych przypadkach korzystnie jest stoso¬ wac amortyzator, zaopatrzony w trzpien, na który w jednakowych odleglosciach od siebie nasadzone sa tarcze dystansowe. Miedzy tarczami dystansowy¬ mi znajduja sie profilowe pierscienie gumowe, któ¬ rych plaskie zgrubienia o zaokraglonych krawe¬ dziach osadzone sa w odpowiednio wyprofilowa¬ nych rowkach, wykonanych na powierzchniach czolowych tarcz dystansowych.Skrajne tarcze dystansowe, osadzone na trzpie¬ niu, oparte sa o plyty wsporcze, zamocowane z jednej strony do konstrukcji nosnej przenosnika, a z drugiej do kozla. Na górna czesc trzpienia na¬ sadzona jest gumowa tuleja amortyzujaca, przy¬ mocowana nakretka.Zawieszenie kozlów na ciegnach oraz elastyczne podparcie amortyzatorami pozwala na uzyskanie znacznej elastycznosci czlonu nadawowego przy je¬ dnoczesnej zdolnosci do przenoszenia duzych ob¬ ciazen dynamicznych.Przykladowo, zestaw dwóch kozlów z ciegnami osadzonych na amortyzatorach, daje strzalke ugie¬ cia zestawów kraznikowych f'= 40 mm. Dla po¬ równania — stosowane dotychczas elastyczne za¬ wieszenia krazników dawaly strzalke ugiecia f = = 25 mm.Zastosowanie w amortyzatorach podkladek gu¬ mowych wplywa na skuteczne tlumienie drgan przy ruchu powrotnym (rozprezeniu) sprezyny. Opory tarcia w amortyzatorach sa minimalne dzieki za¬ stosowaniu smaru, wypelniajacego gniazda sprezyn.Przy tym sprezyny zabezpieczone sa za pomoca elastycznych oslon przed zanieczyszczeniem spada¬ jacym nosiwem oraz przed korozja.Konstrukcja czlonów nadawowych korzystnie wplywa na zwiekszenie zywotnosci zestawów kraz- 5 nikowych, kozlów, elementów konstrukcji nosnej przenosnika oraz tasmy przenosnikowej, dzieki zmniejszeniu ilosci mechanicznych uszkodzen.Niewatpliwa zaleta elastycznego czlonu nadawy wedlug wynalazku jest prosta konstrukcja, umo- io zliwiajaca stosowanie go praktycznie we wszyst¬ kich pracujacych obecnie przenosnikach i dla wszy¬ stkich rodzajów kozlów.Przedmiot wynalazku jest pokazany w przykla¬ dach wykonania na rysunku, na którym fig, 1 15 przedstawia widok ^ boku elastycznego czlonu na¬ dawowego, fig. 2 — widok z boku kozla, zamonto¬ wanego na konstrukcji przenosnika, przy czym osa¬ dzenie sprezyn amortyzatorów uwidocznione jest na czesciowym przekroju, fig. 3 — osadzenie" kozla 20 w widoku, równolegle do kierunku biegu tasmy; fig. 4 — osadzenie zestawu kozlów na amortyzato¬ rach wedlug odmiany wynalazku (widok tego ze¬ stawu w kierunku prostopadlym do tasmy prze¬ nosnika), a fig. 5 — jego widok w kierunku rów- 26 noleglym do tasmy fig. 6 i fig. 7 — w pólprzekro- ju amortyzator dla elastycznych czlonów nadawo¬ wych zaopatrzony w trzpien z tarczami dystanso¬ wymi.Jak pokazano na rysunku (fig. 1) elastyczny 30 czlon nadawowy sklada sie z szeregu kozlów 1, po¬ laczonych wspólnymi ciegnami 2. Ciegna 2 zacze* pione sa w uchwytach 3, zamocowanych w górnej czesci konstrukcji nosnej 4 przenosnika. W górnej czesci konstrukcji nosnej 4 przenosnika osadzone 85 sa równiez wsporniki 5 ciegna 2 z mechanizmem regulacji naprezenia (nie oznaczonym na rysunku).Kazdy koziol 1 czlonu nadawowego osadzony jest na konstrukcji nosnej 4 przenosnika za pomoca czterech amortyzatorów 6.W odmianie elastycznego czlonu nadawowego ko¬ zly 1 laczone sa parami w zestawy nosne (fig. 4).Kazdy zestaw oparty jest na czterech amortyzato¬ rach 6, przymocowanych do konstrukcji nosnej 4 przenosnika. Ciegna 2 lacza kozly 1 zestawu ze soba, a kilka zestawów w jeden elastyczny czlon nadawowy.Amortyzatory 6, podpierajace kozly 1 (fig. 2, 3, 4 i 5) zawieraja sprezyny 7, prowadzone w gniazdach 50 8 i zaopatrzone sa w elastyczne oslony 9 sprezyn 7. przymocowane do scian gniazd 8. Elastyczne oslo¬ ny 9 zabezpieczaja przed mechanicznym uszkodze¬ niem i w pewnym zakresie przed korozja sprezyn 7, a jednoczesnie umozliwiaja wypelnienie gniazd 8 55 pólplynnym smarem, zmniejszajacym tarcie po¬ szczególnych elementów amortyzatorów 6.Gniazda 8 sprezyn 7 sa przymocowane do plyt wsporczych lOa, lOb. Amortyzator 6 jest zaopatrzo¬ ny w gumowe wkladki amortyzujace 11 usytuowa- eo ne miedzy dolna plyta wsporcza lOa a konstrukcja nosna 4 przenosnika oraz miedzy kozlem 1 a gór¬ na plyta wsporcza lOb. W zestawie dwóch kozlów 1, podpartych czterema amortyzatorami 6 dolne plyty wsporcze lOa i gumowe wkladki amortyzuja- 65 ce 11 sa dzielone i usytuowane niezaleznie od sie- 4061306 bie pod kazdym z amortyzatorów 6. Taka kon¬ strukcja amortyzatorów 6 zestawu kozlów 1 umo¬ zliwia niezalezne przenoszenia obciazen dynamicz¬ nych i tlumienie drgan przez kazdy z kozlów ze¬ stawu oddzielnie. Kozly 1 mocowane sa do amorty¬ zatorów 6 srubami 12.Korzystnie jest w pewnych przypadkach stoso¬ wac do podparcia kozlów 1 elastycznego czlonu na- dawowego amortyzatory 6, skladajace sie z gwin¬ towanego trzpienia 13, na którym osadzone sa tar¬ cze dystansowe 14. Tarcze dystansowe 14 sa usy¬ tuowane w jednakowych odleglosciach od siebie, a w ich powierzchniach czolowych wykonane sa pro¬ filowane rowki. Miedzy tymi tarczami 14 sa profi¬ lowe pierscienie gumowe ^15, których plaskie zgrubienia o zaokraglonych krawedziach (nie ozna¬ czone na rysunku) osadzone sa w odpowiednio wy¬ profilowanych rowkach tarcz dystansowych 14.Skrajne tarcze dystansowe 14 gwintowanego trzpie¬ nia 13 przylegaja do plyt wsporczych lOa, lOb i sa zamocowane z jednej strony do konstrukcji nosnej 4 przenosnika, a z drugiej do kozla 1. Górna czesc gwintowanego trzpienia 13, wystajaca ponad gór¬ na plyte wsporcza lOb jest zaopatrzona w gumowa tuleje 16 amortyzujaca, zamocowana na tym trzpie¬ niu 13 nakretka 17.Elastyczny czlon nadawowy wedlug wynalazku moze byc stosowany w takich urzadzeniach, jak koparki oraz mosty skarpowe. W zasadzie omawia¬ ny czlon, ze wzgledu na swoja konstrukcje, moze pracowac w punktach nadawy nosiwa wszystkich urzadzen transportowych (z transportem tasmocia¬ gowym) o duzej wydajnosci.Znaczne zwiekszenie zywotnosci elementów kon¬ strukcyjnych przenosnika pozwala na osiagniecie duzych efektów ekonomicznych przy stosowaniu elastycznego czlonu nadawy wedlug wynalazku. PL