Pierwszenstwo: Opublikowano: 10.X.1970 60849 KI. 21 d2, 12/04 MKP H 02 m5 7/48 •ISUOTEJCA Wspóltwórcy wynalazku:- Miroslaw Rojewski, Piotr Wójcik Wlasciciel patentu: Politechnika Gdanska (Katedra Teorii Sterowania i Informacji), Gdansk (Polska) Przetwornica pólprzewodnikowa napiecia stalego na napiecie zmienne Przedmiotem wynalazku jest przetwornica pól¬ przewodnikowa napiecia stalego na napiecie zmien¬ ne ze sprzezeniem zwrotnym. Przetwornica przez¬ naczona jest do zasilania pradem zmiennym obwo¬ dów, których opornosc w momencie wlaczenia jest znacznie mniejsza od opornosci znamionowej, a z czasem wzrasta do wartosci znamionowej (np. ob¬ ciazenie elementem grzejnym).Stosowane dotychczas uklady przetwornic pól¬ przewodnikowych napiecia stalego na napiecie zmienne byly wyposazone w generator wzbudza¬ jacy, który wytwarzal przebieg okresowy powo¬ dujacy wzbudzenie przetwornicy. Ujemna cecha tych ukladów byla koniecznosc zasilania genera¬ torów wzbudzajacych przez caly czas pracy prze¬ twornicy. Powodowalo to dodatkowe straty mocy i w zwiazku z tym obnizalo sprawnosc calego ukladu.Celem wynalazku jest skonstruowanie przetwor¬ nicy pólprzewodnikowej, która wzbudzalaby sie przy wlaczeniu opornosci obciazenia znacznie mniej¬ szej od znamionowej oraz zmniejszalaby straty mo¬ cy poprzez odlaczenie generatora wzbudzajacego po osiagnieciu nominalnej opornosci obciazenia.Cel ten zostal osiagniety przez wlaczenie ukladu sprzezenia zwrotnego miedzy dodatkowe uzwojenie nawiniete na rdzen falownika a generator wzbu¬ dzajacy. Uklad sprzezenia zwrotnego posiada pro¬ stownik, który jest polaczony poprzez diode Zenera 15 20 25 30 z dwiema diodami dolaczonymi do baz tranzysto- rów generatora wzbudzajacego.Wynalazek zostanie blizej objasniony na przykla¬ dzie wykonania pokazanym na rysunku, który przedstawia schemat ideowy przetwornicy wedlug wynalazku. Uklad przetwornicy sklada sie z gene¬ ratora wzbudzajacego G, falownika W oraz ukladu sprzezenia zwrotnego S.Na rdzen falownika W nawiniete jest dodatkowe uzwojenie 1, w którym indukuje sie napiecie pro¬ porcjonalne do napiecia wyjsciowego. Napiecie to jest prostowane i filtrowane za pomoca diody 2 i kondensatora 3 a nastepnie podawane na diode Zenera 4. W przypadku gdy na wyjscie przetwor¬ nicy dolaczona jest opornosc duzo mniejsza od zna¬ mionowej np. zimny element grzejny, w uzwojeniu 1 indukuje sie male napiecie, które po wyprostowa¬ niu i odfiltrowaniu jest podawane na diode Zene¬ ra 4.Jezeli napiecie podawane na diode Zenera 4 jest mniejsze od napiecia Zenera to przez diode 4 nie plynie prad, wtedy diody 5 i 6 nie przewodza i ge¬ nerator G generuje impulsy wzbudzajace falow¬ nik W. Gdy opornosc obciazenia wzrosnie do pew¬ nej wartosci progowej napiecie podawane na diode Zenera 4 jest tak duze, ze diody 5 i 6 przewodza i zatykaja tranzystory w generatorze wzbudzaja¬ cym G.Diode Zenera 4 zastosowano w celu zapewnienia natychmiastowego wylaczenia generatora gdy na- 6084960849 3 piecie wyjsciowe przetwornicy osiagnie pewna wartosc progowa. Jako wartosc progowa napiecia przyjmuje sie napiecie mniejsze od znamionowego.Korzysci techniczne wynikajace ze stosowania wynalazku polegaja na mozliwosci wzbudzania sie przetwornicy przy wlaczeniu opornosci obciazenia znacznie mniejsze od znamionowej oraz zwieksze¬ nie sprawnosci ukladu przez odlaczenie generatora wzbudzajacego gdy opornosc obciazenia osiagnie wartosc znamionowa. PL