Pierwszenstwo: 13.XII.1965 Szwajcaria^ Opublikowano: 30.VI.1970 60273 KI. 45 1, 9/24 MKP A 01 n, 9/24 UKD 632.951:2: 547 Wlasciciel patentu: Agripat S. A., Bazylea (Szwajcaria) Srodek do zwalczania roztoczy i owadów Przedmiotem wynalazku jest srodek do zwalcza¬ nia roztoczy i owadów zawierajacy jako substan¬ cje aktywna ester izopropylowy kwasu 4,4'-dwu- bromodwubenzoilowego.Z . szwajcarskiego opisu patentowego nr 294 599 znane sa estry kwasu 4,4'-dwuchlorodwubenzoilo- wego i kh zastosowanie do zwalczania pajeczaków i owadów. Estry te sa jednak stosunkowo toksyczne dla organizmów 'rieplokrwistych, a w zastosowaniu do roslin uprawnych, jak np. w ogrodnictwie wyka¬ zuja trujace dzialanie na rosliny. Oprócz tego po dluzszym zastosowaniu estry te powoduja u róz¬ nych pajeczaków powstawanie powaznych objawów odpornosci.Nieoczekiwanie stwierdzono, ze ester izopropy¬ lowy kwasu 4,4'-dwubromodwubenzoilowego nada¬ je sie znacznie lepiej do zwalczania pajeczaków i owadów, jak równiez ich wczesniejszych stadiów rozwojowych. Wykazuje on mniejsza toksycznosc W stosunku do organizmów cieplokrwistych, a jego DLso dla szczurów wynosi ponad 5000 mg substan¬ cji czynnej na 1 kg ciala, podczas gdy dawka to¬ ksyczna znanego estru etylowego kwasu 4,4'-dwu- chlorodwubenzoilowego wynosi 220 mg na 1 kg wa¬ gi ciala. Znane jako akarycydy estry etylowy i izo¬ propylowy kwasu 4,4'-dwuchlorodwubenzoilowego juz przy powszechnie stosowanych stezeniach Wy¬ wieraja trujace dzialanie na drzewa owocowe, np. na drzewa brzoskwiniowe, sliwy i jablonie, nato¬ miast drzewa te nawet po czterokrotnym traktowa¬ lo 15 20 30 niu 0,05% zawiesina substancji czynnej srodka we¬ dlug wynalazku nie ponosza zadnej szkody.Cecha srodka do zwalczania roztoczy i owadów wedlug wynalazku jest to, ze jako substancje czyn¬ na zawiera ester izopropylowy kwasu 4,4'-dwubro- modwufoenzoilowego, lacznie z odpowiednimi nos¬ nikami i/lub wypelniaczami i/lub innymi substan¬ cjami aktywnymi.Nowy srodek owadobójczy, zawierajacy ester izo¬ propylowy kwasu 4,4'-dwubromodwubenzoilowego nadaje sie miedzy innymi do zwalczania normalnie wrazliwych oraz odpornych roztoczy na roslinach i zwierzetach. Srodek ten dziala szczególnie silnie przeciwko przedziorkowatym (Tetranychidae), zabi¬ jajac nie tylko ich postaci ruchome, lecz takze sta¬ dia miedzyrujowe, a w szczególnosci jaja.W celu sprawdzenia dzialania srodka wedlug wy¬ nalazku jako srodka roztoczobójczego, przeprowa¬ dzono dwie serie prób z liscmi fasola zaatakowa¬ nymi przez dorosle jednostki, stadia miedzyrujowe i jaja przedziorka chmielowca (Tetranychus urti- cae), przy uzyciu O^OS^/o emulsji badanej substan¬ cji, otrzymanej z 25°/o koncentratu emulsyjnego. Po uplywie 6 dni odznaczono smiertelnosc wszystkich stadiów i zlozonych jaj i podano w procentach.• W próbach posluzono sie szczepami przedziorka chmielowca normalnie wrazliwymi i odpornymi na dzialanie znanych estrów kwasu dwubenzoilowego oraz estrów kwasu fosforowego, a jako substancje porównawcza stosowano znany ester izopropylowy «0273•60273 ,.Stadium jednostki dorosle stadia miedzyrujowe jaja jednostki dorosle stadia miedzyrujowe ' JaJa ; jednostk : dorosle stadia miedzyrujowe jaja jednostki dorosle stadia miedzyrujowe jaja Tablica Szczep Tetranychus normalnie wrazliwe odporne na dzialanie estru ety¬ lowego kwasu 4,4'-dwuchlorb- -dwubenzoilowego odporne na dzialanie dwutio- fosforanu0,0-dwuetylo-S-(2.5- . dwuchlorofenylotiometylu*) odporne na tiofosforan 0,0- dwuetylo-0-(2-izopropylo-4- -metylo-6-pirymidylu)* •*) I / ' ' Procent wyniszczenia szkodników substancja porównawcza próba 1 100 60 50 99 50 60 100 30 30 95 60 60 próba 2 100 20 30 98 ¦ 60 60 99 50 50 100 , 70 , 60 ¦ ¦ '• ¦ i" H srodek' wedlug wynalazku [ próba 1 100 100 100 100 100 95 100 100 ' ' 98 100 100 (. 100 próba 2 100 100 98 100 ¦ .,100 95 100 ¦ 98 95 100 100 99 *) wytworzony wedlug szwajcarskiego opisu patentowe¬ go nr 328 073 *) wytworzony wedlug szwajcarskiego opisu patentowe¬ go nr 294 598 kwasu 4,4'-dwuchlorodwubenzoilowego, wytworzo¬ ny zgodnie z szwajcarskim opisem patentowym nr 294589. .-;;*^\;*f < .v ¦*; .\<; Wyniki te swiadcza wyraznie, ze przy podanym stezeniu substancji czynnej zawartej w srodku we¬ dlug wynalazku ulegaja niemal calkowitemu wy¬ niszczeniu wszystkie stadia, natomiast substancja porównawcza dziala praktycznie wyniszczajaco tyl¬ ko na stadia dorosle.Stwierdzono równiez, ze srodek wedlug, wynalaz¬ ku, zawierajacy ester izopropylowy kwasu 4,4'- dwubromo/dwubenzoilowego, skutecznie dziala na owady, np. z rodziny Curculionidae, Bruchididae, Dermestidae, Tenebrionidae i Crysomelidae, takie jak np. wolek zbozowy (Sitophilus granaria), stra- kowiec fasolowy (Bruchidius obtectus), skórnik (Dermestes vulpinus), macznik mlynarek (Tenebrio moMtor), a zwlaszcza stonka ziemniaczana (Leptino- tarsa decemlineata) i ich larwy. . , . Krzaki ziemniaków zarazono larwami stonki zie¬ mniaczanej, stosujac po 10 larw na krzak, a naste¬ pnie opryskano 0,04!0/o wodnym roztworem .srodka owadobójczego wedlug wynalazku, jak równiez dla porównania roztorem znanego estru izopropylowe¬ go kwasu 4,4'-dwuchlorodwubenzoilowego.Po 1 dniu i po 8 dniach po opryskaniu obliczono na 28 opryskanych i 14 nie opryskanych krzakach ziemniaków jeszcze zyjace larwy. Wyniki podano w tablicy II, stosujac nastepujaca skale oceny: 1—10 larw na krzaku oznacza slabe zakazenie, 10—50 larw na krzaku oznacza srednie zakazenie, powyzej 50 larw na krzaku oznacza silne zakaze¬ nie.W rubrykach 3 i 4 tablicy podano liczbe krzaków, na których pozostaly zywe larwy oraz stopien za¬ kazenia tych krzaków.Tablica II 35 40 45 50 55 60 65 r. -Badani•; r:^ substancja ester izopro¬ pylowy kwa¬ su 4,4'-dwu- bromodwu- benzoilowego (wedlug wy¬ nalazku) ester izopro¬ pylowy kwa¬ su 4,4'-dwu- chlorodwu- benzoilowe- go . nie opryski¬ wano Liczba '¦- "opryska¬ nych krzaków 29 28 14 Stopien zakazenia po uplywie 1 dnia 1 - slabe 10 - slabe 14 -, sred¬ nie . po uplywie 8 dni 0 10 - 6 sla¬ be i 4 sred¬ nie 14-4 sla¬ be, 3 sred¬ nie i 7 silne Ester izopropylowy kwasu 4,4'-dwubromodwu- benzoilowego otrzymuje sie na drodze estryfikacji kwasu 4,4'-dwubromodwubenzoilowego izopropano- lem lub halogenkiem izopropylu., Srodek do zwalczania roztoczy i owadów zawie¬ rajacy ester izopropylowy kwasu 4,4'-dwubromo- dwubenzoilowego moze byc stosowany w postaci stalej lub cieklej, np. jako srodek do opylania, sro¬ dek do rozsypywania, produkt granulowany, zawie¬ sina wodna otrzymywana z. pasty, a zwlaszcza z "m7V(\,:\-.5 proszków do opryskiwania oraz z koncentratów emulsyjnych, a takze w postaci roztworów lub aerosoli.Srodek wedlug wynalazku wytwarza sie znanym sposobem przez dokladne zmieszanie i zmielenie 5 substancji czynnej z odpowiednimi nosnikami, ewentualnie z dodatkiem obojetnych wobec sub¬ stancji czynnej srodków rozpraszajacych, albo roz¬ puszczalników. Stezenie substancji czynnej w takim srodku wynosi 0,01—80Vo, korzystnie 10—80°/o. Sro- 10 dek wedlug wynalazku mozna stosowac lacznie z innymi srodkami do zwalczania roztoczy, owadów, grzybów i/lub substancjami bakteriobójczymi, na¬ wozowymi, pierwiastkami sladowymi i/lub sub- stancajmi synergetycznymi lub podobnymi srodka- 15 mi pomocniczymi.Ponizsze przyklady blizej wyjasniaja wynalazek.Jesli inaczej nie podano, czesci oznaczaja czesci wa¬ gowe.Przyklad I. W celu wytworzenia 10% srodka do opylania miesza sie dokladnie nastepujace sklad¬ niki: 10 czesci estru izopropylowego kwasu 4,4'-dwubro- modwubenzoilowego 5 czesci krzemionki o wysokim stopniu rozdro¬ bnienia 85 czesci talku Otrzymany proszek mozna stosowac np. do zwal¬ czania przedziorka chmielowca na warzywach i ros¬ linach ozdobnych, jak równiez na krzewach ozdo¬ bnych i jagodowych.Przyklad II. W celu wytworzenia a) 50% i to) 10°/o proszku do opryskiwania stosuje sie na¬ stepujace skladniki: a) 50 czesci estru izopropylowego kwasu 4,4'-dwu- bromodwubenzoilowego 5 czesci soli sodowej oleoilometylotaurydu 2,5 czesci soli dwuisodowej kwasu dwunaftale- nometanodwusulfonowego 25 czesci krzemianów wapniowo-glinowych 17,5 czescikaolinu 40 b) 10 czesci estru izopropylowego kwasu 4,4'-dwu- bromodwubenzoilowego 3 czesci mieszaniny soli sodowych nasyconych sulfonianów alkoholi tluszczowych o dlugosci lancuchaC8—C18 45 5 czesci soli dwusodowej kwasu dwunaftaleno- metanodwusulfonowego 82 czesci kaolinu Substancje czynna miesza sie dokladnie w odpo¬ wiedniej mieszarce ze skladnikami dodatkowymi 50 i miele w mlynie walcowym. Otrzymuje sie proszek do opryskiwania, który daje sie rozcienczac woda tak, iz tworzy zawiesine o dowolnym stezeniu. Tego rodzaju zawiesiny znajduja zastosowanie glównie do zwalczania przedziorka chmielowca na drzewach 55 owocowych ziarnkowych i na pestkowcach, na róz- 6 nego rodzaju roslinach ozdobnych, na warzywach, na krzewach ozdobnych i jagodowych.Przyklad III. W celu wytworzenia a) 50°/o i b) 25°/o koneentartu emulsyjnego miesza sie na¬ stepujace skladniki: a) 50 czesci estru izopropylowego kwasu 4,4'-dwu- brornodwubenzoilowego 15,5 czesci 2-metoksyetanolu 22,5 czesci ksylenu 8 czesci eteru nonylofenylowego poliglikolu 2 czesci soli wapniowej dodecylobenzenosul- fonianu b) 25 czesci estru izopropylowego kwasu 4,4'-dwu- bromodwubenzoilowego 10 czesci alkoholu dwuacetonowego 2 czesci eteru alkiloarylowego poliglikolu 3 czesci emulgatora zlozonego (soli wapnio¬ wej kwasu nonylofenolopoliksyetylenodode- cylobenzen©sulfonowego) 60 czesci ksylenu Koncentraty te mozna rozcienczac woda, otrzy¬ mujac emulsje o dowolnym stezeniu. Tego rodzaju emulsje stosuje sie do zwalczania np. Tetranychus urticae, Metatetranychus ulmi i Bryobia pretiosa na sliwach i krzewach agrestu.Przyklad IV. W celu wytworzenia 45% pasty stosuje sie nastepujace skladniki: 45 czesci estru izopropylowego kwasu 4,4'-dwubro- modwubenzoilowego 5 czesci krzemianu sodowo-glinowego 14 czesci eteru cetylowego poliglikolu (produkt kon¬ densacji nasyconych alkoholi tluszczowych C8— Ci8 z 8 molami tlenku etylenu) 1 czesci eteru oleilowego poliglikolu (produkt kon¬ densacji alkoholu oleilowego z 5 molami tlenku etylenu) 2 czesci oleju wrzecionowego 10 czesci eteru poliglikolu etylenowego (Carbowax) 23 czesci wody Substancje czynna miesza sie dokladnie z sub¬ stancjami dodatkowymi i miele w odpowiednim urzadzeniu. Otrzymuje sie paste, z której przez roz¬ cienczenie woda wytwarza sie zawiesiny o dowol¬ nym stezeniu. Zawiesiny takie stosuje sie zwlasz¬ cza do zwalczania przedziorka na warzywach i ros¬ linach ozdobnych, jak równiez na drzewach owo¬ cowych. PL PL PL