PL60269B1 - - Google Patents

Description

Sposób wytwarzania kwasu trans-chryzantemowego lub jego pochodnych Wynalazek dotyczy sposobu wytwarzania kwasu trans-chryzantemowego lub estrów albo nitrylu te¬ go kwasu.Wiadomo, ze kwas trans-chryzantemowy wyste¬ puje w naturalnych estrach typu pyretryn i cyne- ryn oraz estrach syntetycznych typu alletryn i ze estry te posiadaja cenne wlasciwosci owadobójcze, zwiazane ze znaczna aktywnoscia oraz bardzo ma¬ la toksycznoscia wobec ludzi i zwierzat cieplo- krwistych.Znane jest otrzymywanie kwasu trans-chryzan¬ temowego na drodze hydrolizy naturalnych pyre¬ tryn.Synteze tego kwasu prowadzono róznymi me¬ todami^ np. w sposób bezposredni, przez poddanie reakcji 2,5^dwumetyloheksadienu-2,4- z estrem dwuazooctowym lub z dwuazoacetonitrylem i na¬ stepnie hydrolize otrzymanego produktu. Sposoby te maja na ogól te wade, ze prowadza do uzyski¬ wania mieszaniny* kwasów chryzantemowych cis i trans, a przy tym sa trudne do zastosowania w skali przemyslowej, wskutek mozliwosci rozkladu uzytego w reakcji nietrwalego zwiazku dwuazo- wego (Progres dans la chimie des substances or- ganiaues naturelles, 19 (1961) str. 133).Równiez zostaly opisane rózne posrednie metody otrzymywania kwasu chryzantemowego, prowa¬ dzace do kwasu trans-chryzantemowego za pomoca szeregu reakcji, w których stopniowo ksztaltuje sie szkielet cyklopropanowy tego kwasu. Dwie z 10 15 20 25 30 nich polegaja na wytworzeniu w kilku stadiach pyrocyny, zwiazku laktonowego, wychodzac badz z izobutylidenoacetonu i estru lub kwasu bromo- octowego, badz tez kwasu lewulinowego i alkoho¬ lu metyloallilowego, a nastepnie otwarciu laktonu i cyklizacji do estru trans-chryzantemowego (fran¬ cuski opis patentowy 1 269 127 i Comptes Rendus Acad. Sci. 256, (1963), 436).Wedlug jeszcze innej metody posredniej prze¬ prowadza sie reakcje Kharascfra, polegajaca na kondensacji aldehydu ^-alkoksyizowalerianowego z izopropylidenocyjanooctanem etylu i przeprowa¬ dzeniu produktu reakcji w pieciu stadiach w kwas trans-chryzantemowy (Buli. Soc. Chim. 1963, str. 448).Wszystkie te metody maja szereg niedogodnosci, gdyz sa wieloetapowe i wymagaja stosunkowo trudno dostepnych produktów wyjsciowych.Sposób wedlug wynalazku usuwa te niedogod¬ nosci, gdyz umozliwia otrzymanie kwasu trans- -chryzantemowego metoda bezposrednia i latwa do przeprowadzenia. W sposobie tym stosuje sie reagenty latwo dostepne i calkowicie bezpieczne w uzyciu^ ponadto sposób ten prowadzi do selek¬ tywnego wytworzenia kwasu trans-chryzantemo¬ wego.Sposób wedlug wynalazku wyjasnia blizej sche¬ mat 1 przedstawiany na rysunku. Polega on na tym, ze arylo-3-metylobutenylo-2-sulfon o ogólnym wzorze 1, w którym Ar oznacza reszte arylowa o 602696026SL jednym lub kilku pierscieniach aromatycznych, ewentualnie z jednym lub kilkoma podstawnika¬ mi, takimi jak nizsze rodniki alkilowe, alkoksylo- we, chlorowcometylowe lub atomy chlorowca, pod¬ daje sie addycyjnemu sprzeganiu w srodowisku 5 zasadowym z funkcyjna pochodna kwasu senecjo- wego o ogólnym wzorze 2, w którym Z oznacza grupe nitrylowa lub estrowa o wzorze C02R, w którym R oznacza nizszy rodnik alkilowy, np. me¬ tylowy, etylowy^ III-rzed. butylowy. Otrzymany 10 sulfon w postaci nitrylu lub estru o ogólnym wzo¬ rze 3, w którym Ar i Z maja wyzej podane zna¬ czenie, poddaje sie cyklizacji w srodowisku zasa¬ dowym do estru lub nitrylu kwasu trans-chryzan- • temowego o ogólnym wzorze 4, w którym Z ma 15 wyzej podane znaczenie i ewentualnie poddaje sie ¦ hydrolizie do kwasu trans-chryzantemowego o * wzorze 5. j ^^Tcelu otrzymania produktu o wyzszym stopniu czystosci mozna sulfon o wzorze 3, w którym Z 2o oznacza grupe funkcyjna COzR zmydlic do odpo¬ wiedniego kwasu i otrzymany kwas po wydzie¬ leniu i oczyszczeniu ponownie estryfikowac, a na¬ stepnie cyklizowac do estru kwasu trans-chryzan¬ temowego o wzorze 4, w którym Z oznacza grupe 25 CO2R, w której R ma wyzej podane znaczenie.Jedna z zasadniczych cech sposobu wedlug wy¬ nalazku wyrózniajacych go od znanych procesów jest podwójna rola funkcyjnosci sulfonu wynika¬ jaca z silnego przyciagania elektronów. Zwiazek 30 o wzorze ogólnym 1 wskutek uaktywnienia grupy metylenowej, usytuowanej w polozeniu a, uzysku¬ je ceche powinowactwa poprzez te grupe do zwiaz¬ ku ó wzorze ogólnym 2, w miejscu sprzezonego podwójnego wiazania^ pomimo niekorzystnych ukladów przestrzennych i elektronowych ugrupo¬ wania gem-dwumetylowego.W zwiazku przejsciowym 3, w srodowisku zasa¬ dowym, funkcyjnosc sulfonu spelnia równiez inna role niz w fazie wyzej omawianej, mianowicie 40 sprzyja cyklizacji wewnatrzczasteczkowej przez wytwarzanie anionu sulfinowego Ar-So2, przy czym w tych warunkach reakcji, cyklizacja zachodzi stereoselektywnie z wytworzeniem zwiazku o wzo¬ rze 4, w konfiguracji trans. Przebieg procesu cy- 45 klizacji przedstawia schemat 2.Arylo-3-metylobutenylo-2-sulfony o wzorze ogól¬ nym 1 stosowane jako produkty wyjsciowe w spo¬ sobie wedlug wynalazku nie byly dotad opisane.Sposób wytwarzania tych nowych zwiazków pole- 50 ga zasadniczo na tym, ze redukuje sie halogenek arylosulfonylu o wzorze ogólnym Ar-S02-Hal, w którym Ar ma wyzej podane znaczenie, a Hal oznacza chlorowiec, taki jak chlor, do odpowied¬ niego kwasu arylosulfinowego;, który poddaje sie 55 reakcji w postaci soli metalu alkalicznego z halo¬ genkiem 3-metylobutenylu-2, takim jak bromek lub chlorek i otrzymuje sie arylo-3-metylobute- nylo-2-4sulfon o wzorze 1, w którym reszta arylo- wa Ar ma wyzej podane znaczenie. 60 Estry kwasu senecjowego o wzorze ogólnym 2, w którym Z oznacza grupe C02R, a R ma wyzej podane znaczenie, mozna otrzymywac przez utle¬ nianie tlenku mezytylu do kwasu senecjowego, a nastepnie estryfikacje w znany sposób. 65 Nitryl kwasu senecjowego o wzorze 2, w którym Z oznacza grupe CN, wytwarza sie z cyjanohydry- ny i aldehydu izomaslowego lub przez kondensa¬ cje acetonu z kwasem cyjanooctowym.Przylaczenie sulfonu o wzorze 1 w którym Ar ma wyzej podane znaczenie, do zwiazku o wzorze 2, w którym Z ma wyzej podane znaczenie, pro¬ wadzi isie w obecnosci' srodka zasadowego, korzyst¬ nie alkoholanu metalu alkalicznego, takiego jak III-rzed. butanolan sodu lub potasu, amidku albo wodorku sodowego, w srodowisku bezwodnym, w obecnosci rozpuszczalnika, takiego jak weglowo¬ dór aromatyczny, eter, amid dwualkilowy, zawie¬ rajacy nizsze grupy alkilowe lub dwualkilosulfo- tlenek, zawierajacy równiez nizsze grupy alkilowe.W sposobie wedlug wynalazku korzystnie sto¬ suje sie zwiazki o wzorach 1 i 2 w ilosciach ste- chiometrycznych, przy czym reakcje prowadzi sie w temperaturze okolo 0°C w czterowodorofuranie w obecnosci co najmniej jednego równowaznika III-rzed. butanolami potasu w stosunku do sul¬ fonu.Stwierdzono, ze czas prowadzenia reakcji i ilosc czynnika zasadowego moze miec wplyw na wlasci¬ wosci produktów reakcji.Przy uzyciu jednego równowaznika molowego srodka zasadowego wytwarza sie produkt przej¬ sciowy o wzorze 3, który po wyodrebnieniu i o- czyszczeniu w sposób wyzej wymieniony, i po po¬ nownym przeprowadzeniu w ester, poddaje sie cyklizacji w drugim etapie reakcji, stosujac jeden równowaznik molowy srodka zasadowego.W przypadku, gdy w zwiazkach wyjsciowych Ar oznacza rodnik C6H5 i Z oznacza rodnik C02C2H5 okazalo sie, ze stosujac dwa równowazniki III-rzed. butanolanu potasu i czas reakcji 20—40 godzin, mozna wydzielic bezposrednio ester etylowy kwa¬ su trans-chryzantemowego, poniewaz reakcje ad- dycji i cyklizacji zachodza kolejno bez potrzeby wydzielania i/lub oczyszczania zwiazku posrednie¬ go o wzorze 3.W celu oczyszczenia produktu przejsciowego o wzorze 3, korzystnie zmydla sie produkt reakcji i w mieszaninie reakcyjnej otrzymuje sie sulfon z kwasowa grupa funkcyjna, o wzorze 3, w któ¬ rym Z oznacza grupe C02H który oczyszcza sie w sposób konwencjonalny, a nastepnie estryfiku¬ je, zwlaszcza dwuazometanem. W tym przypadku otrzymuje sie sulfon z funkcyjna grupa estru me¬ tylowego o wzorze 3, w którym Z oznacza grupe C02CH3, i poddaje sie go cyklizacji, otrzymujac ester metylowy kwasu trans-chryzantemowego.Cyklizacje zwiazku o wzorze 3 do pochodnej kwasu trans-chryzantemowego o wzorze 4 prowa¬ dzi sie w bezwodnym srodowisku zasadowym, w warunkach analogicznych do tych, w których pro¬ wadzi sie reakcje addycji.Jako czynnik zasadowy stasuje sie korzystnie alkoholan metalu alkalicznego, taki jak sól sodo¬ wa III-rzed. alkoholu amylowego lub sól potaso¬ wa III-rzed. alkoholu butylowego, jednakze moz¬ na równiez stosowac inne czynniki zasadowe, ta¬ kie jak amidek lub wodorek sodu. Wybór roz¬ puszczalnika stosowanego podczas cyklizacji zale¬ zy od rodzaju srodka zasadowego i od reagentów.Mozna stosowac weglowodór aromatyczny, taki jak60269 6 15 20 benzen lub toluen, eter, korzystnie czterowodoro- furan, podstawiony amid, np. dwumetyloformamid lub dwumetyloacetamid lub dwumetylosulfotlenek.Na przyklad cyklizacje zwiazku o wzorze 3, w którym Z oznacza grupe C02CH3 a Ar oznacza 5 grupe C8H5, korzystnie prowadzi sie przy uzyciu soli sodowej III-rzed. alkoholu amylowego, w sro¬ dowisku benzenu, w temperaturze otoczenia.Nastepujace przyklady blizej wyjasniaja wyna¬ lazek, nie ograniczajac jego zakresu. i° Przyklad I. A. Wytwarzanie fenylo-3-mety- lobutenylo-2-suIfonu, o wzorze 1, w którym Ar oznacza grupe C8H5.Wytwarzanie kwasu benzenosulfinowego. 100 g sproszkowanego cynku zawiesza sie w 500 ml ete¬ ru, dodaje 5 ml wody i mieszajac energicznie wprowadza 3—5 ml chlorku benzenosulfonylu, a nastepnie ogrzewa sie pod chlodnica zwrotna do temperatury wrzenia w celu zapoczatkowania re¬ akcji, po czym przerywa ogrzewanie i wprowadza 100 g chlorku benzenosulfonylu w ciagu okolo 0,5 godziny, z predkoscia powodujaca utrzymywa¬ nie sie temperatury wrzenia eteru pod chlodnica zwrotna. Po wprowadzeniu chlorku benzenosulfo¬ nylu mieszanine reakcyjna ogrzewa sie w tempe- 25 raturze wrzenia pod chlodnica zwrotna w ciagu okolo 1 godziny, po czym mieszanine poreakcyjna oziebia sie i przesacza, osad przemywa woda, a nastepnie rozpuszcza w roztworze ze 100 g we¬ glanu sodu w 500 ml wody i ogrzewa w tempera- 30 turze 85—90°C w ciagu 45 minut, energicznie mieszajac.Po oziebieniu, odsacza sie wytracony osad, po czym przesacz zateza do okolo 400 ml, a nastepnie zakwasza rozcienczonym kwasem solnym- i wytra- 35 eony osad odsacza, przemywa woda, suszy pod zmniejszonym cisnieniem w temperaturze otocze¬ nia, otrzymujac 73 .g kwasu benzenosulfinowego.Wytwarzanie fenylo-3-metylobutenylo-2-sulfonu.Do 80 ml 2,9 N roztworu metanolanu sodu w me- *o tanolu wprowadza sie, mieszajac, w temperaturze otoczenia, 34 g kwasu benzenosulfinowego, a na¬ stepnie, po uplywie kilku minut, dodaje sie po¬ woli, malymi porcjami, 35 g bromku 3-metylobu- tenylu-2-, i utrzymuje jeszcze mieszanie w ciagu 45 dalszych 10 minut, po zakonczeniu dodawania bromku.Nastepnie z mieszaniny poreakcyjnej odpedza sie metanol, uzupelnia woda do pierwotnej obje¬ tosci i poddaje ekstrakcji chlorkiem metylenu. Fa- 50 ze organiczna przemywa sie woda, suszy, usuwa rozpuszczalnik przez oddestylowanie i pozostalosc krystalizuje z eteru naftowego o temperaturze wrzenia 60—80°C, przez wymrozenie. Produkt kry- * staliczny przemywa sie mieszanina eteru izopro- 55 pylowego z eterem naftowym w stosunku 1:1, su¬ szy pod zmniejszonym cisnieniem i otrzymuje 35 g fenylo-3-metylobutenylo-2-sulfonu, o tempe¬ raturze topnienia 54^56°C.Otrzymany zwiazek jest nierozpuszczalny w wo- 60 dzie, rozpuszcza sie w wiekszosci rozpuszczalników organicznych.Analiza: CnH14S02 = 210,28 Wyliczono: C °/o 62,84 H % 6,71 S % 15,22 Znaleziono: 62,90 6,70 14,90 65 Otrzymany zwiazek dotychczas nie jest opisany w literaturze.B. Wytwarzanie kwasu d,l trans-chryzantemo¬ wego.Wytwarzanie kwasu 3,3,6-trójmetylo-4-fenylosul- fonylohepteno-5-karboksylowego-l o wzorze ogól¬ nym 3, w którym Z oznacza grupe COzH, Ar oz¬ nacza grupe C6H5(1).Do roztworu 6,9 g III-rzed. butanolanu potasu w 100 ml czterowodorofuranu, oziebionego do tem¬ peratury 0°C, dodaje sie 12,85 g fenylo-3-metylo- butenylo^2-suLfonu i po kilku minutach, stale mieszajac i utrzymujac temperature 0°C, dodaje sie 8,8 ml senecjonianu etylu lub równowazna ilosc estru innego alkoholu i pozostawia mieszani¬ ne reakcyjna w temperaturze 0°C w ciagu 15 go¬ dzin, po czym, oziebiajac dodaje sie 2N kwas sol¬ ny w malym nadmiarze i poddaje ekstrakcji ete¬ rem. Ekstrakt eterowy przemywa sie wodnym roztworem kwasnego weglanu sodu, nastepnie wo¬ da, suszy i odpedza rozpuszczalnik, otrzymujac oleista pozostalosc. Do pozostalosci dodaje sie 60 ml metanolu, 6 ml wody i 4 ml lugu sodowego, po czym ogrzewa pod chlodnica zwrotna w ciagu 1,5 godziny, a nastepnie odpedza metanol pod zmniejszonym cisnieniem, rozciencza woda i eks¬ trahuje eterem.Faze wodna zakwasza sie 2N kwasem solnym, ekstrahuje chlorkiem metylenu, wyciag organicz¬ ny przemywa woda do odczynu obojetnego, suszy i odparowuje do suchosci. Pozostalosc krystalizuje sie z eteru izopropylowego i otrzymuje kwas 3,3,6- -trójmetylo-4-fenylosulfonylohepteno - 5 - karboksy- lowy-1 o wzorze 2), w którym Z oznacza grupe COzH, Ar oznacza grupe C6H5, temperatura topnie¬ nia 108°C.Analiza: C16H2204S = 310,4 Wyliczono: C °/o 61,90 H °/o 7,14 S °/o 10,33 Znaleziono: 61,80 7,10 9,90 Wytwarzanie estru metylowego kwasu 3,3,6-trój- metylo-4-fenylosulfonylohepteno - 5- karboksylowe- go-1, o wzorze 3, w którym Z oznacza grupe C02CH3, Ar oznacza grupe C6H5(2). 0,7 g kwasu 3,3,6-trójmetylo-4-fenylosulfonylo- hepteno-5-karboksylowego-l rozpuszcza sie w 10 ml chlorku metylenu, oziebia do temperatury 5°C i dodaje roztwór dwuazometanu w chlorku mety¬ lenu, az do wystapienia trwalego zabarwienia na kolor zólty, pozostawia w ciagu 10 minut w tem¬ peraturze 0°C, a nastepnie rozklada nadmiar dwu¬ azometanu przez dodanie tlenku glinu. Z masy poreakcyjnej odpedza sie rozpuszczalnik i krysta¬ lizuje pozostalosc z eteru naftowego o temperatu¬ rze wrzenia 60—80°C, otrzymujac 0,646 g estru metylowego kwasu 3,3,6-trójmetylo-4-fenylosulfo- nylohepteno-5-karboksylowego-l o wzorze 3 w którym Z oznacza grupe C02CH3, Ar oznacza gru¬ pe C6H5, o temperaturze topnienia 57°C.Zwiazek ten wystepuje w postaci bezbarwnych krysztalów nierozpuszczalnych w wodzie i w roz¬ cienczonych kwasach rozpuszczalnych w wiekszo¬ sci rozpuszczalników organicznych.Analiza: C17H2404S = 324,43 Wyliczono: C °/o 62,93 H % 7,46 S % 9,88 Znaleziono: 63,10 7,30 9,907 Wytwarzanie estru metylowego kwasu trans- -chryzantemowego o wzorze 4, w którym Z ozna¬ cza grupe CO:CH3 (3). 0,868 g estru metylowego kwasu 3,3,6-trójmetylo- 4 - fenylosulfonylohepteno - 5 - karboksylowego - 1 5 wprowadza sie do 5 ml bezwodnego benzenu, do¬ daje 2,9 ml 1,86 N roztworu soli .sodowej III-rzed. alkoholu amylowego i miesza w ciagu 16 godzin w temperaturze otoczenia, w atmosferze azotu, po czym wlewa do 2N kwasu solnego oziebionego 10 lodem, ekstrahuje eterem przemywa faze organicz¬ na roztworem kwasnego weglanu sodu, nastepnie woda, po czym suszy i odpedza rozpuszczalnik.Otrzymana oleista pozostalosc destyluje sie pod zmniejszonym cisnieniem i uzyskuje, jako frakcje 15 glówna, ester metylowy kwasu d,l-trans-chryzan- temowego o wzorze 4, w którym Z oznacza grupe COzCHa.Wytwarzanie kwasu d,l-trans-chryzantemowego. w stanie wolnym(4). 20 0,17 g estru metylowego kwasu d,l-trans-chry- zantemowego wprowadza sie do 2 ml okolo 2N wodno-alkoholowego roztworu wodorotlenku po¬ tasu i ogrzewa w temperaturze wrzenia, pod chlod¬ nica zwrotna w ciagu 2 godzin, nastepnie zateza 2S w celu odpedzenia alkoholu, rozciencza woda i ekstrahuje eterem. Wydzielona warstwe wodna za¬ kwasza sie 2N kwasem solnym, po czym ekstrahuje chlorkiem metylenu. Oddzielony wyciag chlorku metylenu przemywa sie woda, odparowuje rozpusz- 30 czalnik i otrzymuje kwas d,l-trans-chryzantemowy, o temperaturze topnienia 47—50°Q identyczny z próbka naturalnego wzorcowego kwasu d,l-trans- -chryzantemowego.Otrzymany kwas ma postac bezbarwnych krysz- 35 talów, slabo rozpuszczalnych w wodzie, rozpusz¬ czalnych w wiekszosci zwykle stosowanych roz¬ puszczalników organicznych.Kwas d,l-trans-chryzantemowy mozna zidenty¬ fikowac za pomoca jego estru p-bromofenacylowe- 40 go, który wytwarza sie w nastepujacy sposób: 0,14 g kwasu d,l-trans-chryzantemowego roz¬ puszcza sie w wodnym roztworze wodorotlenku sodu, po czym slabo zakwasza 0,1N kwasem sol¬ nym, wprowadza 0,166 g bromku p-bromofenacylu 45 rozpuszczonego w 3 ml etanolu i ogrzewa pod chlodnica zwrotna w temperaturze wrzenia w cia¬ gu 2 godzin. Mieszanine poreakcyjna rozciencza sie woda z lodem, ekstrahuje chlorkiem metylenu, po czym faze organiczna przemywa woda, suszy, fi0 odpedza rozpuszczalnik, a nastepnie pozostalosc krystalizuje z eteru naftowego o temperaturze wrzenia 60—80°C i otrzymuje ester p-bromofena- cylowy kwasu d,l-trans-chryzantemowego, o tem¬ peraturze topnienia 72—74°C. 00 Zwiazek ten ma postac bezbarwnych igiel, nie¬ rozpuszczalnych w wodzie i rozcienczonych kwa¬ sach, rozpuszczalnych w wiekszosci rozpuszczal¬ ników.Analiza: C18H2103Br = 365,27 60 Wyliczono: C °/o 59,18 H % 5,8 Br °/o 21,88 Znaleziono: 59,1 5,9 21,6 Przyklad II. A. Wytwarzanie p-tolilo-3-me- tylobutenylo-2-sulfonu o wzorze 1, w którym Ar oznacza grupe CH3CflH4. 65 8 Wytwarzanie sulfonu prowadzi sie w warunkach analogicznych jak w przykladzie I, A w czesci dotyczacej wytwarzania kwasu p-tolilosulfinowBgo i reakcje soli sodowej tego kwasu z bromkiem 3-metylobutenylu-2.Wychodzac z 20 g kwasu p-tolilosulfonowego, wytworzonego przez redukcje chlorku p-tolueno- sulfonylu cynkiem i 19,1 g bromku 3jmetylobute- nylu-2r, otrzymuje sie 20,5 g p-tolilo-3-metylobu- tenylo-2-sulfonu o temperaturze topnienia 82— 84°C.Analiza: C12H16S02 = 224,32 Wyliczono: C % 64,24 ,H % 7,19 S °/o 14,29 Znaleziono: 64,40 7,20 14,00 B. Wytwarzanie kwasu d,l-trans-chryzantemo- wego.Wytwarzanie kwasu 3,3,6-trójmetylo-4-p-tolilo- sulfonylohepteno-5-karboksylowego-l o wzorze 3 w którym Z oznacza rodnik C02H, Ar oznacza rodnik C6H4—CH3 (1).Kwas 3,3,6-trójmetylo-4-p-tolilosulfonylohepteno- -5-karboksylowy-l otrzymuje sie z senecjonianu etylu i p-tolilo-3-metylobutenylo-2-sulfonu w wa¬ runkach identycznych jak podano w przykladzie I pod 1, przy omawianiu otrzymywania kwasu 3,3,6- -trójmetylo-4-fenylosulfonylohepteno- 5 -karboksy¬ lowego-1. Po krystalizacji z eteru izopropylowego otrzymuje sie kwas 3,3,6-trójmetylo-4-p-tolilosul- fonylohepteno-5-karboksylowy-l w postaci bez¬ barwnych krysztalów, o temperaturze topnienia 130°C.Analiza: C17H2404S = 324,43 Wyliczono: C % 62,93 H °/o 7,46 S % 9,88 Znaleziono: 63,2 7,6 9,7 Wytwarzanie estru metylowego kwasu 3,3,6-trój- metylo-4-p-tolilosulfonylohepteno-5-karboksylowe- go-1 o wzorze 3, w którym Z oznacza grupe C02CH3, Ar oznacza grupe C6H4—CH3 (2).Ester ten wytwarza sie z odpowiedniego kwasu, w takich samych warunkach jak podano w przy¬ kladzie I pod (2) przy omawianiu wytwarzania estru metylowego kwasu 3,3,6-trójmetylo-4-fenylo- sulfonylohepteno-5-karboksylowego-l.Ester metylowy kwasu 3,3,6-trójmetylo-4-p-toli- losulfonylohepteno-5-karboksylowego-l wystepuje po krystalizacji z eteru naftowego w postaci bez¬ barwnych krysztalów, o temperaturze topnienia 45—47°C.Analiza: C18H2604S — 338,45 Wyliczono: C °/o 63,88 H % 7,74 S °/o 9,47 Znaleziono: 63,7 7,9 9,2 .Wytwarzanie estru metylowego kwasu d,l-trans- -chryzantemowego o wzorze 4, w którym Z ozna¬ cza grupe COzCH3.Postepujac jak opisano w przykladzie I, pod 3, otrzymuje sie z estru metylowego kwasu 3,3,6- -trójmetylo-4-p-tolilosulfonylohepteno-5-karboksy- lowego ester metylowy kwasu d,l-trans-chryzan- temowego o wzorze 4.Wytwarzanie kwasu d,l-trans-chryzantemowe- go (4).Postepujac jak w przykladzie l? w punkcie 4 otrzymuje sie z estru metylowego kwasu d,l-trans- -chryzantemowego o wzorze 4, w którym Z ozna¬ cza grupe C02CH3, i po zmydleniu, wyodrebnia /60269 9 sie kwas d,l-trans-chryzantemowy, taki sam, jak otrzymany w przykladzie I.Przyklad III. Wytwarzanie kwasu d,l-trans- -chryzantemowego. Do roztworu 4,6 g III-rzed. butanolanu potasu w 40 ml czterowodorofuranu }. 6 oziebionego do temperatury 0°C dodaje sie 4,3 g fenylo-3-metylobutenylo-2-sulfonu a nastepnie równowaznik molowy senecjonianu etylu i pozo¬ stawia w temperaturze 0°C w ciagu 40 godzin, po czym powoli, stale chlodzac dodaje sie 2N kwas 10 solny i ekstrahuje eterem. Ekstrakt eterowy prze- * mywa sie wodnym roztworem kwasnego weglanu . sodu, nastepnie woda, po czym suszy i odparo¬ wuje rozpuszczalnik pod zmniejszonym cisnieniem, a nastepnie oleista pozostalosc destyluje pod 15 zmniejszonym cisnieniem i otrzymuje ester etylo¬ wy kwasu d,l trans-chryzantemowego o wzorze 4, w którym Z oznacza grupe C0202H5, o temperatu¬ rze wrzenia 62—65°C/0,7 mm Hg. 0,348 g estru etylowego kwasu d,l trans-chry- 20 zantemowego wprowadza sie do mieszaniny 1,3 ml 2N roztworu wodorotlenku sodu, 5 ml metanolu i 0,5 ml wody i ogrzewa w temperaturze wrzenia pod chlodnica zwrotna w ciagu 2 godzin, po czym zateza w celu usuniecia metanolu, ochladza i roz- 25 ciencza woda a nastepnie ekstrahuje eterem. Od¬ dzielona warstwe wodna zakwasza sie 2N kwa¬ sem solnym, ekstrahuje chlorkiem metylenu, eks¬ trakt przemywa woda, a nastepnie odparowuje rozpuszczalnik i otrzymuje po przekrystalizowaniu kwas d,l trans-chryzantemowy o temperaturze to¬ pnienia 50°C identyczny z próbka wzorcowa.Przyklad IV. Ester p-bromofenacylowy kwa¬ su 3,3,6 -trójmetylo-4-fenylosulfonylohepteno - 5 - -karboksylowego-1. 0,321 g kwasu 3^3,6-trójmetylo-4-fenylosulfonylo- hepteno-5-karboksylowego-l zobojetnia sie za po¬ moca IN roztworu wodorotlenku sodowego, po czym dodaje roztwór 0,5 g bromku p-bromofena- cylu w 10 ml etanolu i ogrzewa pod chlodnica 40 zwrotna w ciagu 3 godzin.Po calkowitym usunieciu etanolu pod zmniej¬ szonym cisnieniem, pozostalosc rozciencza sie woda, ekstrahuje chlorkiem metylenu, warstwe orga¬ niczna przemywa woda, suszy i odpedza rozpusz¬ czalnik przez odparowanie. Pozostalosc w postaci zywicy krystalizuje sie z mieszaniny eteru izopro¬ pylowego i eteru naftowego o temperaturze wrze¬ nia 60—80°C, otrzymujac ester p-bromofenacylo- wy kwasu 3,3,6-trójmetylo-4-fenylosulfonylohepte- no-5-karboksylowego-l o wzorze 3, w którym Z 50 oznacza grupe o wzorze C02 • CH2 • CO • C6H4 • Br, Ar oznacza grupe C6H5. Ester po przekrystalizowa¬ niu z eteru w postaci bezbarwnych krysztalów ma temperature topnienia 80°C i jest nierozpuszczal¬ ny w wodzie, malo rozpuszczalny w eterze, do- 55 brze rozpuszczalny w acetonie, benzenie i chloro¬ formie.Analiza: C24H2705SBr = 507,45 Wyliczono: C °/o 56,8 H °/o 5,36 Br % 15,75 Znaleziono: 56,6 5,5 15,60 60 PL PL

Claims (10)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania kwasu trans-chryzantemo¬ wego lub jego pochodnych w postaci estru lub 65 10 nitrylu, znamienny tym, ze arylo-3-metylobu- tenylo-2-sulfon o ogólnym wzorze 1, w któ¬ rym Ar oznacza reszte aryiowa o jednym lub kilku pierscieniach aromatycznych, ewentual¬ nie z jednym lub kilkoma podstawnikami, ta¬ kimi jak nizsze rodniki alkilowe, alkoksylowe, chlorowcometylowe lub atomy chlorowca, pod¬ daje sie addycyjnemu sprzeganiu w srodowi¬ sku zasadowym z funkcyjna pochodna kwasu senecjowego o ogólnym wzorze 2, w którym Z oznacza grupe nitrylowa lub estrowa o wzo¬ rze C02R, w którym R oznacza nizszy rodnik alkilowy i otrzymany sulfon o ogólnym wzo¬ rze 3, w.któryjn Ar i Z maja wyzej podane znaczenie, poddaje sie cyklizacji w srodowi¬ sku zasadowym do estru lub nitrylu kwasu trans-chryzantemowego o ogólnym wzorze 4, w którym Z ma wyzej podane znaczenie i ewentualnie poddaje sie hydrolizie do kwasu trans-chryzantemowego o wzorze 5.

2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze stosuje sie funkcyjna pochodna kwasu sene¬ cjowego, w której nizszym rodnikiem alkilo¬ wym jest rodnik metylowy, etylowy lub III-rzed. butylowy.

3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze sulfon o ogólnym wzorze 3, w którym grupa funkcyjna o symbolu Z jest grupa estrowa, a Ar ma wyzej podane znaczenie, zmydla sie a otrzymany kwas wydziela i oczyszcza i est¬ ryfikuje ponownie do wytworzenia odpowiedT niego estru kwasu trans-chryzantemowego w nastepnym stadium cyklizacji.

4. Sposób wedlug zastrz. 1—2, znamienny tym, ze reakcje addycyjnego sprzegania i cyklizacji prowadzi sie w tym samym srodowisku re¬ akcji.

5. Sposób wedlug zastrz. 1—2, znamienny tym, ze reakcje addycyjnego sprzegania oraz cykliza¬ cji prowadzi sie w obecnosci III-rzed. buta¬ nolanu potasowego, uzytego w nadmiarze w stosunku molowym do reagentów, w srodowi¬ sku czterowodorofuranu i w temperaturze okolo 0°C.

6. Sposób wedlug zastrz. 1—2, znamienny tym, ze reakcje cyklizacji prowadzi sie w innym srodowisku zasadowym niz reakcje addycyj¬ nego sprzegania.

7. Sposób wedlug zastrz. 1—2, znamienny tym, ze reakcje addycyjnego sprzegania prowadzi sie w obecnosci III-rzed. butanolanu potaso¬ wego uzytego w równowaznym stosunku mo¬ lowym do wyjsciowego sulfonu, w srodowisku czterowodorofuranu i w temperaturze okolo 0°C.

8. Sposób wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze funkcyjna grupe kwasowa, wytworzona w wyniku hydrolizy sulfonu o wzorze 3 o funk¬ cyjnej grupie estrowej, przetwarza sie ponow¬ nie w funkcyjna grupe estrowa przez estryfi- kacje dwuazometanem, z wytworzeniem funk¬ cyjnej grupy estru metylowego.

9. Sposób wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze sulfon o wzorze 3 z funkcyjna grupa estru metylowego poddaje sie cyklizacji do estru metylowego kwasu d,l trans-chryzantemowego60269 11 przez dzialanie w benzenie roztworem soli so¬ dowej III-rzed. alkoholu amylowego.

10. Sposób wedlug zastrz. 1—3, znamienny tym, ze estry kwasu d,l trans-chryzantemowego 12 zmydla sie alkaliami, takimi jak wodorotlenek sodu lub potasu, w srodowisku wodno-alko- holowym. CH, ,C«CH-CH2-S-Ar + / CH, O O W2Ór 1 \; / CH C=CH-Z wzór 2 CH3 )C_CH2-Z CH 3 ^CH-£-Ar O O /\ wzór 3 wzór 4 /\ wzór 5 Schemat 1KI. 12 o,25 60269 MKP C 07 c, 61/04 °V CH-Z -—< CH-S-A C / / \ CH ^Oo CH H H "I C C /\ y X CH3 CH3 CH3 ^3 WZÓR 3a(anion) WZÓP Aa SCHEMAT 2 PL PL