Pierwszenstwo: Opublikowano: 9. V. 1970 59758 KI. 47 e, 21/02 MKP F 16 n Wspóltwórcy wynalazku: dr inz. Bernard Siczek, inz, Jacek Milobedzki Wlasciciel patentu: Polska Akademia Nauk (Zaklad Doswiadczalny Bu¬ dowy Aparatury Naukowej UNIPAN), Warszawa (Polska) Zawór smarownic cisnieniowych i bezcisnieniowych Przedmiotem wynalazku jest zawór smarownic cisnieniowych i bezcisnieniowych; przeznaczony do smarów stalych i plynnych.W znanych smarownicach zastosowany jest za¬ wór lub zamkniecie, zabezpieczajace przed wydo¬ bywaniem sie smaru, w postaci kapturka lub po¬ krywki odchylnej wzglednie dociskanej sprezyna kulki. Smarownice z zaworami tego typu skladaja sie z wielu elementów, kazdy wymagajacy dokla¬ dnej obróbki termicznej, pasowania i recznego montazu, przy czym wykonane calkowicie z me¬ talu — sa dosc ciezkie, wymagaja zabezpieczenia przed korozja, wzglednie zastosowania nie koro¬ dujacych metali i w zwiazku z tym sa dosc kosz¬ towne.Celem wynalazku jest usuniecie powyzszych wad i niedogodnosci.Cel ten zostal osiagniety dzieki zastosowaniu zaworu w postaci wydluzonego elementu zaopa¬ trzonego w jednej z podstaw, stanowiacych czesc czolowa zaworu we wglebienie z otworem stoz¬ kowym przechodzacym w szczeline biegnaca od dna wglebienia do drugiej podstawy, przy czym wspomniana szczelina w przekroju prostopadlym do osi simarownicy stanowi linie prosta, lamana, falista, lub dowolna kombinacje tych linii.Rozwiazanie wedlug wynalazku nie wymaga sto¬ sowania specjalnych elementów zamykajacych i upraszcza konstrukcje zaworu.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w 10 15 20 30 przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 — przedstawia zawór w przekroju pionowym, fig. 2 — w widoku z góry, fig. 3 — zawór stanowia¬ cy smtarownice w widoku z boku w czesciowym przekroju pionowym, fig. 4 i 5 — dwie odmiany zaworu w przekroju pionowym, fig. 6a, b, c, d, — rózne odmiany zaworu w przekroju prostopadlym do osi smarownicy, a fig. 7a, b, c — rózne odmia¬ ny rozchylnej szczeliny sluzacej do przewodzenia smaru w trakcie napelniania w przekroju prosto¬ padlym do osi smarownicy.Zawór wedlug wynalazku jest wykonany z ma¬ terialu sprezystego, najkorzystniej z tworzywa sztucznego, w postaci wydluzonego elementu 1, w ksztalcie zblizonym do walca, majacy w swej czesci czolowej wglebienie 2, na którego dnie znaj¬ duje sie otwór stozkowy 3, stanowiacy wlot sma¬ rownicy i przechodzacy w szczeline 4.Dzialanie zaworu wedlug wynalazku jest na¬ stepujace. W stanie statycznym szczelina zaworu 4 pozostaje scisnieta dzieki elastycznosci samego tworzywa, z którego zawór jest wykonany oraz, dzieki cisnieniu wewnatrz smjarownicy, dzialaja¬ cemu na zewnetrzne, znajdujace sie wewnatrz smarownicy, scianki elementu 1. Napelnianie sma¬ rownicy odbywa sie w sposób dotychczas stoso¬ wany to jest przez przycisniecie urzadzenia poda¬ jacego smar do wglebienia 2 w czole zaworu, w którym znajduje sie otwór stozkowy 3 i podanie smaru pod cisnieniem. Pod wplywem cisnienia 5975859758 3 4 smaru doprowadzonego szczelina 4 zaworu roz¬ chyla sie i smar przeplywa do wewnatrz smarow¬ nicy. Po ustaniu dzialania zewnetrznego cisnienia doprowadzonego smaru scianki szczeliny 4 zaworu schodza sie dzieki elastycznosci materialu, z które¬ go sa wykowane, a ewentualnie istniejace cisnie¬ nie wewnatrz smarownicy wspomaga zamkniecie szczeliny 4 zaworu.Zawór smarownicy wedlug wynalazku moze byc wykonany jako integralna czesc smarownicy, jak to przedstawiono na fig. 2, z tego samego tworzy¬ wa sztucznego i w tej samej operacji technologicz¬ nej, metoda wtryskowa, przy minimalnej wyma¬ ganej obróbce. Smarownica wykonana jako inte¬ gralna czesc z zaworem wedlug wynalazku z two¬ rzywa termoplastycznego moze byc zaopatrzona w standardowy gwinit do mocowania w elemencie maszyny, lub tez moze posiadac wykonczenie prze¬ widziane do imocowania metoda wcisku. To ostat¬ nie, dzieki elastycznosci tworzywa mjozliwe jest do wykorzystania takze do wspólpracy od strony przeciwnej z gwintem metalowym.Zawór wedlug, wynalazku moze miec w prze¬ kroju podluznym zgodnie z fig. 1, 3, 4 i 5 ksztalt walca, czaszy kulistej, trapezu lub trójkata, a w przekroju poprzecznym zgodnie z fig. 6 ksztalt kola, soczewki dwustronnie wypuklej lub wie¬ lokata foremnego.Rozchylna szczelina zaworu sluzaca do prze¬ wodzenia smaru w trakcie napelniania moze miec w przekroju poprzecznym, zgodnie z fig. 7 ksztalt linii prostej, lamanej, falistej lub moze byc do- 5 wolna kombinacja wymienionych linii. PL