Pierwszenstwo: Opublikowano: 11.X.1966 (P 116 844) 31.1.1966 Niemiecka Republika Demokratyczna 15.Y.1970 59698 KI. 20 e, 22 MKP DOOTt . 6 CZYTEL..IA Urzedu Patent- Poiskiuj l^<;.;; Wspóltwórcy wynalazku: inz. Manfred Liebig, inz. Gunter Neumann Wlasciciel patentu: Ministerium fur Verkehrswesen, Berlin (Niemiecka Republika Demokratyczna) Urzadzenie wsporcze i centrujace sprzegów cieglowo-zderzakowych do pojazdów szynowych Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie wspor¬ cze i centrujace sprzegów cieglowo-zderzakowych do pojazdów szynowych, w którym ramie sprze¬ gowe, podtrzymujace glowice sprzegowa i pola¬ czone sprezyscie i przegubowo na przegubie krzy- 5 zowym z rama pojazdu szynowego, opiera sie za posrednictwem przegubu na dzwigarze czolowym ramy pojazdu i jest polaczone ze zsuwanym teles¬ kopowo ukladem sprezynowym, umieszczonym we wsporniku, nachylonym ukosnie i do tylu. io W znanych tego rodzaju urzadzeniach na ra¬ mieniu sprzegowym, podtrzymujacym glowice sprzegowa jest zawieszony przegubowo koniec na¬ chylonej ukosnie w dól i' do tylu podporze, z umieszczona posrodku rura prowadnicza, której 15 drugi koniec ma dwie umieszczone w kierunku poprzecznym podpórki, opierajace sie na oparciu, polaczonym z dzwigarem czolowym ramy pojazdu i przebiegajacym do niego równolegle. Podpórki umieszczone obok siebie w kierunku poprzecznym 20 sa zamocowane na przesuwnym w rurze prowad¬ niczej talerzu, na którym opiera sie jedna lub kilka sprezyn, opartych na drugim talerzu w miej¬ scu zawieszenia. Uklad sprezyn powoduje w zna¬ ny sposób przyblizone zrównowazenie wlasnego 25 ciezaru sprzegu cieglowo-zderzakowego i obciazen dzialajacych w kierunku osiowym wspornika, a po odciazeniu przywraca sprzeg w pierwotne polo¬ zenie. Podczas poziomego wychylenia sprzegu cieg¬ lowo-zderzakowego, na przyklad w celu sprzega- 30 2 nia na lukach toru caly wspornik zostaje prze¬ chylony na jednym lub drugim punkcie oparcia podpórki, dzieki czemu zaczyna dzialac skladowa sila powrotna, która usiluje cofnac poziome wy¬ chylenie.Taka znana konstrukcja ma te wade, ze w przy¬ padku poziomego wychylenia glowicy sprzegowej poprzecznie do osi podluznej pojazdu, urzadzenie podczas ruchu przechylania na jednej z podpórek opisuje luk kolowy, wznoszacy sie ku górze, wsku¬ tek czego nastepuje niepozadane dla przebiegu sprzegania podnoszenie glowicy sprzegowej. Poza tym osiadanie sniegu lub lodu na tym urzadzeniu jest niekorzystne, poniewaz tylko jedna skladowa, wywolana ciezarem glowicy sprzegowej powoduje ruch powrotny sprzegu cieglowo-zderzakowego w polozenie dosrodkowe, natomiast w poziomym wychyleniu nie uczestniczy sila, jaka moga dac sprezyny. Zachodzi tu równiez obawa, ze momen¬ ty bezwladnosci powstajace wskutek niekorzyst¬ nych warunków ruchu powoduja uniesienie sprze¬ gu cieglowo-zderzakowego z punktu jego podpar¬ cia.Celem wynalazku jest usuniecie wymienionych wad, a zadaniem wynalazku jest skonstruowanie urzadzenia wsporczego i centrujacego, które przej¬ muje obciazenia dzialajace w kierunku osiowym przy poziomym wychyleniu glowicy sprzegowej i zapewnia ruch prawie prostoliniowy oraz wy- 5969859698 4 twarza dodatkowa skladowa odstawiania dzieki wykorzystaniu sily ukladu sprezyn.Zadanie to zostalo rozwiazane dzieki temu, ze zastosowana zostala przesuwna podluzna tuleja teleskopowa, skladajaca sie z tulei prowadniczej i z wsunietej w nia tulei cylindrycznej oraz ze sprezyny, umieszczonej miedzy zamykajacymi po¬ wierzchniami oporowymi tych tulei, znajdujacymi sie na wewnetrznych stroniach scian czolowych.Tuleja teleskopowa zostala zawieszona na prze¬ gubie krzyzowym, na ramieniu sprzegowym za po¬ moca trzpienia wsporczego, prowadzonego swym koncem cylindrycznym w tulei prowadniczej i osa¬ dzonego przesuwnie wbrew dzialaniu sprezyny.Trzpien wsporczy opiera sie swymi nastawnymi podpórkami na oparciu, polaczonym sztywno z dzwigarem czolowym ramy pojazdu i jest po¬ laczony jednoczesnie przegubem krzyzowym z oparciem, zamocowanym sztywno do dzwigara czolowego ramy pojazdu. Trzpien ten jest równiez podtrzymywany z zachowaniem odstepu za po¬ moca trzpienia kotwowego, przechodzacego z lu¬ zem przez otwory scianek czolowych tulei pro¬ wadniczej i podpartego swym kulistym uksztalto¬ waniem lba na kulistej, wglebionej powierzchni lozyskowej. Trzpien kotwowy jest osadzony za pomoca kulistej przeciwnakretki, nakreconej na gwintowany trzpien, w gniezdzie kulistym opar¬ cia. Kotwa, -która za pomoca przeciwnakretki o lbie kulistym opiera sie na oparciu podtrzymu¬ jacym podpórki i jest nastawna wzdluznie, opi¬ suje przy wychyleniu poziomym luk kolowy wzgle¬ dem srodka gniazda kulistego oparcia i zmusza przy tym tuleje teleskopowa do ruchu po torze kolowym. Ramie sprzegowe podtrzymujace glowi¬ ce sprzegowa opiera sie ma tulei teleskopowej za pomoca polaczonego przegubowo trzpienia, pod¬ trzymujacej w zasadzie staly ciezar wlasny glo¬ wicy sprzegowej.Dzieki nalozeniu luków kolowych krzyzowo- przegubowego ramienia Sprzegowego, wyznaczone¬ go przez punkt zwieszenia oraz przez punkt opar¬ cia tego ramienia wyznaczony przez zawieszenie krzyzowo-przegubowe tulei teleskopowej i trzpie¬ nia wsporczego, osiaga sie podczas poziomego wy¬ chylenia prawie prostoliniowy ruch glowicy sprze¬ gowej w obszarze katowym, istotnym dla sprze¬ gania.W rozwiazaniu wedlug wynalazku jedna lub druga podpórka stawia jednoczesnie opór przechy¬ laniu ukladu sprezyn, wskutek czego oprócz skla¬ dowej sily ciezaru jest wykorzystana takze do¬ datkowa skladowa odstawiania, wytworzona przez $ile sprezysta.Dzieki temu uzyskuje sie to, ze zmniejszeniu momentu odstawiajacego, utworzonego przez sile ciezkosci w miare wzrastania kata wychylenia po¬ ziomego, jak to zachodzi na przyklad w znanych tego rodzaju urzadzeniach, towarzyszy zwieksze¬ nie momentu odstawiajacego, wywolanego sila sprezyny, tak iz w rezultacie sprzeg cieglowo-zde- rzakowy jest utrzymany w ustalonym polozeniu, zapewniajacym niezawodnosc jego dzialania.Wedlug korzystnej konstrukcji, podczas pozio¬ mych wychylen w zadanym obszarze katowym, potrzebnych na przyklad przy sprzeganiu na lu¬ kach torowych o malym promieniu krzywizny i wykonywanych wedlug przepisów miedzynaro¬ dowych z wykorzystaniem sily pomocniczej, moga 5 byc wylaczone sily sprezyn, poniewaz czesc opar¬ cia majaca powierzchnie lozyskowa dla podpórek i trzpienia kotwowego jest wykonana najlepiej jako dajace sie ustalac lozysko odchylne. ; Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie wedlug wynalazku, w wi¬ doku z boku i czesciowo w przekroju, fig. 2 urza¬ dzenie z fig. 1, w powiekszeniu.Na ramieniu sprzegowym 1, którego koniec nie przedstawiony na rysunku, jest polaczony z ra¬ ma pojazdu szynowego sprezyscie przegubem krzy¬ zowym, a którego drugi koniec podtrzymuje, rów¬ niez nie uwidoczniona na rysunku glowice sprze¬ gowa, gest zawieszony krzyzowo-przegubowo za posrednictwem znanego lozyska 2 koniec kulisty 4 trzpienia wsporczego 3, zabezpieczony za pomo¬ ca trzpienia cylindrycznego 6. Trzpien wsporczy 3 jest prowadzony swym cylindrycznym koncem 5, majacym wydrazenie 7, w tulei teleskopowej 10 i jest osadzony przesuwnie az do oporu 9, wbrew dzialaniu sprezyny 8, znajdujacej sie w wydra¬ zeniu 7.Przesuwna wzdluznie tuleja teleskopowa ID sklada sie z tulei prowadniczej 11 i z wsunietej w nia tulei cylindrycznej 15, przy czym tuleja prowadnicza 11 ma umieszczona wspólosiowo na swej zamykajacej sciance czolowej ciensza rure prowadnicza 12 do prowadzenia konca cylindrycz¬ nego 5 trzpienia wsporczego 3. Cofnieta schodko- wo w pewnej odleglosci od rury prowadniczej 12 czesc scianki czolowej stanowi powierzchnie opar¬ cia sprezyny 8, a tuleja cylindryczna 15 ma na swej zamykajacej sciance czolowej sztywno umo¬ cowane podpórki nastawne 23, 24, umieszczone obok siebie prawie równolegle do osi tulei tele¬ skopowej 10, wyposazonej w sprezyne 17, która rozpiera powierzchnie oparcia, znajdujace sie na wewnetrznych sciankach czolowych. Napiecie spre¬ zyny 17 moze byc regulowane za pomoca trzpie¬ nia kotwowego 18, który z jednej strony opiera sie swym kulisto uksztaltowanym lbem 19 na powierzchni 13 o ksztalcie wkleslej czaszy na schodkowo cofnietej czesci scianki czolowej tulei prowadniczej 11 i przechodzi przez otwory 14, 16 prowadniczej 11 i tulei cylindrycznej 15 z pew¬ nym luzem, a z drugiej strony opiera sie w gniez¬ dzie kulistym 22 za pomoca przeciwnakretki ku¬ listej 21, nakreconej na koniec gwintowany 20.Z uwagi na to, ze gniazdo kuliste 22 nastawne¬ go trzpienia kotwowego 18 i powierzchnia lozy¬ skowa podpórek 23, 24 znajduja sie we wspólnym oparciu 25, polaczonym sztywno i równolegle z dzwigarem czolowym ramy pojazdu, przeto dzie¬ ki umieszczeniu podpórek 23, 24 na oparciu 25 za posrednictwem trzpienia kotwowego 18 za pomo¬ ca przeciwnakretki kulistej 21 uzyskuje sie na¬ piecie sprezyny 17 lub regulowanie dlugosci tulei 10 i osiaga sie regulowanie ramienia sprzegowego 1, opierajacego sie za posrednictwem trzpienia wsporczego 3 na tulei 10, a tym samym umozli- 15 20 25 30 35 40 45 50 55 605 59698 6 wia sie regulowanie glowicy sprzegowej. Istotne jest równiez to, ze mozna zmieniac przy tym dlu¬ gosc obu podpórek 23, 24 lub tylko jednej, zwlaszcza w celu regulowania sprezyny 17.Wedlug innej cechy wynalazku czesc oparcia 25, podtrzymujaca powierzchnie lozyskowe podpórek 23, 24 oraz znajdujace sie w tej samej plaszczyz¬ nie gniazdo kuliste 22 trzpienia kotwowego 18, sa wykonane jako lozyska odchylne 26, które po usunieciu trzpienia ustalajacego 29 moze byc wy¬ chylone za pomoca drazka 30 ze srodkowego po¬ lozenia wyjsciowego. Dajace sie ustalac lozysko odchylne 26 oparcia 25 jest prowadzone za pomo¬ ca czopów 27, 28 w otworach lozyskowych, albo wedlug fig. 3 w rowkach lozyskowych, których powierzchnie tworza wycinek kola, którego sro¬ dek jest identyczny z punktem zawieszenia krzy- zowo-przegubowego ramienia.W srodkowym polozeniu wyjsciowym czesci urzadzenia wsporczego i centrujacego zajmuja polozenie przedstawione na rysunku. Ramie sprze¬ gowe 1, podtrzymujace glowice sprzegowa, opiera sie za posrednictwem trzpienia wsporczego 3 i tu- lei 10 za pomoca podpórek 23, 24 na oparciu 25 i jest z nim polaczone przegubowo za posrednict¬ wem trzpienia 18, przy czym podpórki 23, 24 lacz¬ nie z trzpieniem kotwowym 18 nastawiaja pra¬ widlowe polozenie ramienia sprzegowego i tym samym glowicy sprzegowej w polozeniu srodko¬ wym, odpowiadajacym polozeniu umozliwiajacym sprzeganie.Przy pionowym wychyleniu glowicy sprzegowej ciezar wlasny sprzegu cieglowo-zderzakowego jest zrównowazony w znany sposób przez uklad spre¬ zyn, zlozony ze sprezyn 8, 17. Dzialajace sily wy¬ chylajace i obciazenie osiowe sa przejmowane przez sprezyny 8, 17, które przywracaja poloze¬ nie wyjsciowe glowicy sprzegowej.Przy poziomym wychyleniu glowicy sprzegowej ramie sprzegowe 1, zaczepione bezposrednio na ramie pojazdu szynowego przegubem kardanowym i posrednio osadzone przegubowo w gniezdzie ku¬ listym 22 oparcia 25, wykonuje prawie prostoli¬ niowy ruch przeciwko oporowi jednej lub drugiej podpórki 23, 24 wskutek czego obok momentu obrotowego spowodowanego sila ciezkosci zjawia sie dodatkowy moment obrotowy, na skutek na¬ piecia sprezyny 17. Momenty te wzrastaja w mia¬ re wychylenia i sprowadzaja glowice sprzegowa w pierwotne polozenie wyjsciowe, po zaniku po¬ ziomych impulsów wychylenia.Jezeli w celu sprzegania przy uzyciu sily po¬ mocniczej przy duzych poziomych wychyleniach, jak to na przyklad zdarza sie na lukach toru o malym promieniu krzywizny, moment obroto¬ wy wytworzony sila sprezyny powinien byc wy¬ laczony, to wówczas czesc oparcia 25 wykonana jako lozysko odchylne 26 i podtrzymujace pod¬ pórki 23, 24 oraz trzpien kotwowy 18 zostaja wy¬ chylone razem po obluzowaniu trzpienia ustala¬ jacego 29, przy czym dla zmniejszenia nastepuja- 5 cegb w tym obszarze katowym wiekszego opusz¬ czania glowicy sprzegowej czopy 27, 28 lozyska odchylnego 26 nie sa prowadzone w otworach lo¬ zyskowych lub w rowkach lozyskowych w ksztal¬ cie odcinków kolowych. 10 PL