Opublikowano: 31.111.1970 59526 KI. 65 a2, 10 MKP B63^ /y £*//,& UKD Wspóltwórcy wynalazku: inz. Bohdan Sieniawski, mgr inz. Ryszard So¬ cha Wlasciciel patentu: Zaklady Urzadzen Okretowych „Hydroster", Gdansk (Polska) Hydrauliczna maszyna sterowa z tlokowymi silownikami Przedmiotem wynalazku wedlug patentu glów¬ nego Nr 53511 jest maszyna sterowa o napedzie hydraulicznym i ograniczonym ruchu obrotowym zdawczego czlona roboczego do regulacji i stero¬ wania w róznych urzadzeniach przemyslowych, szczególnie okretowych.Zasadniczymi elementami hydraulicznej maszy¬ ny sterowej sa tlokowe silowniki dwustronnego dzialania zaopatrzone w tloczyska polaczone z rum- plem steru za posrednictwem korbowodów. Kor- bowody sa polaczone z tloczyskami za pomoca ku¬ listych przegubów i z rumplem za pomoca lozyska tocznego. Tloki maja przelotowe tloczyska. Przegub laczacy korbowód z tloczyskiem jest wykonany ja¬ ko kuliste zakonczenie trzona korbowodu, osadzo¬ ne w wydrazeniu tloczyska oraz docisniete gwinto¬ wanym dlawikiem.Drugie kuliste zakonczenie korbowodu jest utwo¬ rzone przez toczne lozysko typu wahliwego. Lo¬ zysko osadzone jest w glowicy polaczonej z kor- bowpdem za pomoca gwintu i zabezpieczajacej na¬ kretki. Wahliwe lozysko znajduje sie w rozwidlo¬ nym zakonczeniu rumpla i polaczone jest z nim poprzez sworzen.Konstrukcja przegubu pozwala na wychylenie osi korbowodu w stosunku do osi tloczyska, co po¬ wodowane jest ruchem przegubu po luku kola przy wychyleniach rumpla. Przy zalozonej stalej wiel¬ kosci wychylenia steru przegub kulisty osadzony 20 25 30 2 jest na wnetrzu tloczyska tak, ze os korbowodu moze sie wychylac do swego skrajnego polozenia, uwarunkowanego wielkoscia wychylenia steru.Niedogodnoscia tego rozwiazania jest ograniczo¬ ny do ±45° kat wychylania steru, oraz niemozli¬ wosc równoczesnego wychylania dwóch sterów.Celem wynalazku jest polepszenie hydraulicznej maszyny sterowej wedlug patentu nr 53511 nie posiadajace wymienionych niedogodnosci i uzyska¬ nie mechanizmu pozwalajacego na wychylenie czlo¬ na roboczego zdawczego o kat przekraczajacy ± 45^.Cel ten zostal osiagniety w rozwiazaniu hydrau¬ licznego mechanizmu wykonawczego, zawierajacego silowniki z tlokami dwustronnego dzialania, zaopa¬ trzone w dwustronne tloczyska, polaczone z czlo¬ nem zdawczym za pomoca korbowodów o odpo¬ wiedniej jego dlugosci w stosunku do ramienia czlonu zdawczego, przy cz^m korbowody sa pola¬ czone z tloczyskami za pomoca przegubów kuli¬ stych, a z czlonem zdawczym za pomoca wahliwe¬ go lozyska.Mechanizm wedlug wynalazku pozwala na wy¬ chylanie czlona roboczego zdawczego o kat a=70° od polozenia zerowego w obie strony i wykazuje szereg korzystnych cech o duzym kacie wychylenia czlonu zdawczego ma stosunkowo prosta budowe, z mala iloscia elementów slizgowych, co obniza koszty wykonania i zapewnia niezawodnosc dzia¬ lania. Ciezar urzadzenia jest stosunkowo niewiel- 5952659526 ki, montaz latwy i nie wymagajacy wysokiej do¬ kladnosci, przy tym mechanizm nie jest wrazliwy na poprzeczne i wzdluzne przesuniecia czlona wy¬ konawczego. Ponadto, mechanizm moze byc wyko¬ nywany w róznych, mniej lub bardziej zlozonych odmianach na przyklad o dwóch silownikach na jeden czlon zdawczy, o jednym silowniku na dwa czlony zdawcze, o dwóch .silownikach na dwa czlo¬ ny zdawcze lub wiecej niz dwóch silownikach na jeden czlon zdawczy.Hydrauliczna maszyna sterowa wedlug wynalaz¬ ku jest uwidoczniona na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia jej wykonanie z jednym czlonem zdawczym, fig. 2 — odmiane wykonania z dwoma czlonami zdawczymi.Podstawowymi elementami urzadzenia wedlug wynalazku fig. 1 i jego odmian, bedacych przed¬ miotem wynalazku jest tlokowy silownik 1 z tlo¬ kiem 6 dwustronnego dzialania i dwustronnym tloczyskiem 8, polaczonym z czlonem zdawczym 2 za posrednictwem korbowodu 5. Korbowód 5 jest polaczony z tloczyskiem 8 za pomoca kulistego przegubu 4 i z czlonem zdawczym 2 za pomoca wahliwego, tocznego lub slizgowego lozyska 3, Czlon zdawczy 2 posiada wglebienia, na rysunku nie pokazane, w które przy wychyleniach wchodzi korbowód 5 lub jest dzielony, zderzaki 7 wkreco¬ ne w koniec tloczyska 8 stanowia ograniczenie skoku silownika.Wahliwe lozysko 3 znajduje sie w odpowiednia uksztaltowanym czlonie zdawczym 2 i jest z nim polaczone poprzez sworzen przechodzacy przez lo¬ zysko 3. Przegub 4 (fig. 1) dziala w obu kierun¬ kach, niezaleznie od tego, czy korbowód 5 jest roz¬ ciagany, czy sciskany. Przy zalozonej stalej wiel¬ kosci wychylenia czlona zdawczego 2 przegub ku¬ listy 4 jest osadzony we wnetrzu tloczyska 8 naj¬ korzystniej na glebokosci, równej 0,8 do 1,2 sred¬ nicy tloczyska 8 w taki sposób, aby przy wychy7 leniach osi korbowodu do jej skrajnego polozenia pozostawala rezerwa na ewentualne niedokladno¬ sci. 5 Najkorzystniejszy stosunek dlugosci korbowodu 5 do dlugosci R czlona zdawczego 2 wynosi 1,7 do 2,6. Os silownika 1 przechodzi przez srodek od¬ cinka, którego poczatek stanowi punkt przeciecia osi X, przechodzacej przez punkt obrotu czlona 10 zdawczego 2 prostopadle do osi silownika 1, z ko¬ lem o promieniu R, koniec zas — punkt przecieciu osi X z cieciwa A—B, odpowiadajaca najwiekszym wychyleniom czlonu zdawczego 2.Odmiane mechanizmai, o dwóch czlonach zdaw- 15 czych 2 i 2a oraz jednym silowniku 1 (fig. 2) otrzymuje sie z mechanizmu fig. 1 przez osadze¬ nie w drugim koncu tloczyska 8 przegubu 4a kor¬ bowodu 5a i polaczenie korbowodu z drugim czlo¬ nem zdawczym 2a.Oprócz odmiany silownika, pokazanej na fig. 2 mozliwe sa dalsze odmiany, o których wspomnia¬ no wyzej. 20 25 PL