07.XII. 1965 Szwajcaria Opublikowano: 16.11.1970 59087 KI. 47 c, 65/02 MKP F 16 d 66 01 CZYTELNIA Urte&j Patentowego f'^i| ta«m»r i) Lidnij Twórca wynalazku: inz. Peter Daniel Wlasciciel patentu: Inventio Aktiengesellschaft, Hcrgiswil NW (Szwaj¬ caria) Hamulec tarczowy Przedmiotem wynalazku jest hamulec tarczowy skladajacy sie z jednej obracajacej sie tarczy ha¬ mulcowej i z drugiej spoczynkowej, pomiedzy któ¬ rymi umieszczona jest wykladzina hamulcowa w ksztalcie tarczy pierscieniowej.W znanych hamulcach tego rodzajlu wykladzina hamulcowa jest przyklejona lub przynitowana do jednej z tarcz hamulcowych. Jedna z tarcz hamul¬ cowych jest osadzona przesuwnie w kierunku osio¬ wym i przy zaciskaniu hamulca pod dzialaniem sprezyny jest dociskana do drugiej tarczy hamulco¬ wej. Luzowanie hamulca odbywa sie przewaznie za pomoca elektromagnesu cofajacego przesuwna osio¬ wo tarcze hamulcowa w kierunku przeciwnym do dzialania sprezyny. W celu zwiekszenia powierz¬ chni ciernej hamulca, wykladzina hamulcowa jest osadzona luzno.Podczas hamowania, w wiekszosci znanych ha¬ mulców wystepuja szumy, gwizdy lub piski, które w zasadzie powstaja w nastepujacy sposób. Przy zaciskaniu hamulca, tarcze hamulcowe natychmiast przywieraja do siebe, a czesci hamujace zostaja przy tym w zakresie swej elastycznosci skrecone tak dalece, az sily przeciwdzialajace przezwyciezaja tarcie statyczne i wykladzina hamulcowa zaczyna sie slizgac.Poniewaz tarcie slizgowe jest znacznie mniejsze od tarcia statycznego, czesci hamujace doznaja przyspieszen w odwrotnym kierunku, a po wytra¬ ceniu energii kinetycznej powracaja ruchem wa- 10 15 25 hadlowym w polozenie pierwotne. Gdy tylko obie tarcze hamulcowe uzyskaja jednakowa predkosc, przylegaja znowu jedna do drugiej, po czym opi¬ sany proces przebiega od nowa. Powstajace przy tym drgania objawiaja sie sluchowo jako szumy, gwizdy lub piski.W celu stlumienia tych dzwieków zaproponowano przymocowywanie wykladziny hamulcowej do gu¬ mowej warstwy na tarczy hamulcowej lub podzie¬ lenie jiej na pojedyncze, osadzone w gumie seg¬ menty hamujace. Wprawdzie w ten sposób uderze¬ nia w kierunku osiowym przy zaciskaniu hamulca moga byc znacznie stlumione, jednak wlasciwy od¬ glos hamowania nie zostaje usuniety. Ponadto dzie¬ lono takze jedna z tarcz hamulcowych na pojedyn¬ cze segmenty. Doswiadczenia wykazaly, ze równiez i to rozwiazanie nie daje spodziewanego efektu.Usuniecie odglosów hamowania mozna uzyskac przez zastosowanie bardzo miekkiej wykladziny ha¬ mulcowej, która jednak bardzo szybko sie zuzywa i dlatego nie nadaje sie do hamulców czesto uzy¬ wanych, jak na przyklad do hamulców dzwigo¬ wych, które po kazdym, nawet krótkim ruchu ro¬ boczym musza przyhamowac ruch ladunku i unie¬ ruchomic go.Celem wynalazku jest skonstruowanie hamulca tarczowego, w którym w czasie przebiegu hamo¬ wania nie wystepuja zadne szumy wzglednie inne odglosy i w którym jiest mozliwe* zastosowanie twar¬ dej wykladziny hamulcowej. 59 0871 3 59 087 4 Hamulec tarczowy wedlug wynalazku posiada jedna tarcze hamulcowa spoczynkowa oraz druga obracajaca sie dokola osi obrotu, a pomiedzy nimi jest umieszczona wykladzina hamulcowa w ksztalcie tarczy pierscieniowej. Wynalazek polega na tym, ze wykladzina hamulcowa jest osadzona wspólsrod- kowo w sposób umozliwiajacy swobodne obracanie sie jej dokola osi obrotu obracajacej sie tarczy hamulcowej i jest dociskana za pomoca elementu a dociskajacego o regulowanej sile docisku, zamoco¬ wanego do jednej z tarcz hamulcowych.Przedmiot wynalazku jest blizej wyjasniony na podstawie przykladu jego wykonania pokazanego na rysunku, na którym jest przedstawiony hamu¬ lec tarczowy w przekrojlu podluznym.Napedowy wal 1 jest osadzony obrotowo w obu¬ dowie 2, za pomoca kulkowego lozyska 3. W obu¬ dowie 2 umieszczona jest cewka 4 elektromagnesu.Na koncu napedowego walu 1 osadzona jest prze¬ suwnie w kierunku osiowym tarcza hamulcowa 5 obracajaca sie wraz z walem napedowym dokola osi obrotu 1,1 i zabezpieczona przeciwko wypadnie¬ ciu przy pomocy tarczy 6. Spoczynkowa tarcza ha¬ mulcowa 7 jest przy pomocy srub 8 zamocowana do obudowy 2. Pomiedzy tarczami hamulcowymi 5 i 7 znajduje sie cierna wykladzina hamulcowa 9 w ksztalcie tarczy pierscieniowej. Tarcza hamul¬ cowa 5 jest dociskana do wykladziny hamulcowej 9 za pomoca dociskowej sprezyny 11, osadzonej w dystansowej tulei 12.Przez wzbudzenie cewki 4 elektromagnesu ha¬ mulec tarczowy zostaje zluzowany. Tarcza hamul¬ cowa 5 pod dzialaniem sily magnetycznej wytwo¬ rzoneji przez cewke 4 elektromagnesu pokonuje opór sprezyny 11 i jest przyciagana do obudowy 2.Tarcza hamulcowa 5 zostaje przy tym przesunieta na napedowym wale 1 w kierunku osiowym i opiera sie w pozycji koncowej na dystansowej tulei 12.Na tarczy hamulcowej 7 posiadajacej osadzenip 7.1 jest osadzona przesuwnie w kierunku osi obrotu 1.1 srodkujaca tuleja 13, która wraz ze srubami 14 i sprezynami 15 stanowi zespól dociskajacy w spo¬ sób regulowany hamulcowa wykladzina 9 do ha¬ mulcowej tarczy 7. W tym celu hamulcowa wykla¬ dzina 9 ma w swej wewnetrznej czesci wyciecie pierscieniowe, w które wchodzi kolnierz 13.1 srod¬ kujacej tulei. Wielkosc sily dociskajacej hamul¬ cowa wykladzine 9 do hamulcowej tarczy 7 jest regulowana za pomoca srub 14 i sprezyn 15.Stwierdzono doswiadczalnie, ze przy takim umie¬ szczeniu wykladziny hamulcowej 9 nie wystepuja juz przy przebiegu hamowania zadne szumy wzgled¬ nie inne dzwieki. Tlumaczy sie to tym, ze wspól¬ czynniki tarcia obu powierzchni ciernych hamulco¬ wej wykladziny 9 nie sa nigdy jednakowe i dlatego przy przyleganiu jednej' powierzchni ciernej, druga powierzchnia wykladziny 9 slizga sie. Efekt ten mo¬ ze byc jeszcze spotegowany w ten sposób, ze hamul¬ cowa wykladzina 9 jlest wykonana celowo z powierz¬ chniami ciernymi o róznych wspólczynnikach tar- 5 cia.Moga byc przy tym dwie lub wiecej wykladzin hamulcowych przymocowanych do siebie lub umieszczonych obok siebie w sposób umozliwiajacy ich swobodne poruszanie sie, na przyklad przez 10 wstawienie pomiedzy nie krazków z metalu lub z innego materialu. W celu calkowitego usuniecia odglosów hamowania jest jednak konieczne aby hamulcowa wykladzina 9 byla zawsze lekko do¬ ciskana do jednej z tarcz hamulcowych. 15 Wynalazek nie ogranicza sie tylko do przedsta¬ wionego przykladu wykonania. Moze on byc za¬ stosowany równiez w innych odmianach hamul¬ ców tarczowych, a takze w tarczowych sprzeglach ciernych. Hamulcowa tarcza 5 moze byc na przy- 20 klad uksztaltowana jako wentylator, przy czym tarcza 7 posiada wówczas odpowiednie otwory do przelotu powietrza. Poza tym do dociskania wy¬ kladziny hamulcoweji do jednej z tarcz hamulco¬ wych moze byc stosowana zamiast sprezyny sila 25 magnetyczna. Do nieruchomej tarczy hamulcowej moga byc przymocowane na przyklad elektromag¬ nesy lub magnesy trwale, które wspólpracuja z ele¬ mentami miekkiej stali, osadzonymi w wykladzi¬ nie hamulcowej. 30 PL