Przedmiotem niniejszego wynalazku jest urza¬ dzenie elektroniczne do ozonacji i jonizacji po¬ wietrza zaopatrzone w miniaturowy transforma¬ tor wysokiego napiecia.Znane rozwiazania miniaturowych ozonatorów powietrza opieraja sie glównie na tym, ze w obwo¬ dzie pierwotnym miniaturowego transformatora wysokiego napiecia jest szeregowo wlaczana sucha bateria elektryczna oraz mechaniczny przerywacz, który powoduje podawanie impulsów napieciowych w obwodzie pierwotnym tego transformatora. W obwodzie wtórnym transformatora jest wlaczony iskiernik kulkowy o regulowanym odstepie elek¬ trod, na którym wskutek zaindukowanego wyso¬ kiego napiecia powstaja wyladowania iskrowe tworzace ozon.Znane sa równiez urzadzenia do ozonacji po¬ wietrza z transformatorem wysokiego napiecia za¬ silanym przez tranzystorowa przetwornice, która w celu wywolania oscylacji posiada uzwojenie sprze¬ zenia zwrotnego w obwodzie bazy tranzystora.Praktyka wykazala, ze urzadzenia te odznaczaja sie jednak pewna niedogodnoscia, która polega na zbyt duzym poborze pradu i zwiazanej z tym ko¬ niecznosci czestej wymiany baterii.Celem wynalazku jest unikniecie podanych wy¬ zej wad i niedogodnosci.Cel ten zostal osiagniety w urzadzeniu wedlug wynalazku, które jest wyposazone w zasilany zród¬ lem pradu stalego multiwibrator zbudowany na 10 15 2 tranzystorach w ukladzie dwustanowym i pracuja¬ cy w zakresie czestotliwosci ponadakustycznych, ze sprzezeniem pojemnosciowym za pomoca konden¬ satorów wlaczonych w obwód baz obydwu tranzy¬ storów, przy czym kolektory tranzystorów sa wla¬ czone poprzez uzwojenia pierwotne tranzystora w sposób potencjometryczny. Poniewaz multiwibrator zastosowany w urzadzeniu wedlug wynalazku jest mniej czuly na zmiany opornosci wyjsciowwej za¬ leznej w duzej mierze od wilgotnosci, zapylenia i innych czynników powietrza atmosferycznego, tym samym umozliwia on uzyskanie wysokiego napie¬ cia o wartosci znamionowej niezaleznie od zmian atmosferycznych.Ponadto urzadzenie wedlug wynalazku pozwala na uzyskanie dowolnie duzej przekladni napiecio¬ wej za pomoca stosunkowo prostego ukladu elek¬ tronicznego, przyczyniajac sie do jego duzej wy¬ dajnosci zarówno w zakresie wytwarzania ozonu, jak i polaryzacji powietrza w strefie wyladowan.Do tego ostatniego celu urzadzenie wedlug wy¬ nalazku jest wyposazone w ekran otaczajacy obszar jonizacji (na przyklad iskrownik lub lampe joniza¬ cyjna) i zasilany z obwodu wtórnego transforma¬ tora przez uklad prostujacy — z przelacznikiem zmiany polaryzacji, który umozliwia w zaleznos¬ ci od rodzaju przeprowadzonej klimatyzacji, wy¬ chwytywanie jonów okreslonego znaku.Urzadzenie wedlug wynalazku moze znalezc sze¬ rokie zastosowanie zwlaszcza w pojazdach, na przy- 590073 klad w samochodach osobowych, autobusach i kabi¬ nach pilotów i kierowców samochodów ciezaro¬ wych, bowiem okazalo sie, ze obecnosc ozonu w atmosferze i czesciowa polaryzacja elektryczna powietrza wplywa korzystnie na zmniejszenie zmeczenia kierowcy i zapobiega sennosci. W tym celu przewiduje * sie dostosowanie obudowy urza¬ dzenia wedlug wynalazku do ksztaltu górnej czes¬ ci korpusu kolumny kierownicy pojazdu i przymo¬ cowanie jej do tego korpusu, co umozliwia sku¬ teczny nawiew klimatyzowanego powietrza na twarz kierowcy lub pilota.W tych zastosowaniach urzadzenia, trudnosci które napotykano przy zasilaniu miniaturowych urzadzen ozonowych sa oczywiscie nieistotne, po¬ niewaz do zasilania go mozna wykorzystac energie elektryczna ladowanego w sposób ciagly przez pradnice akumulatora.Urzadzenie do ozonacji i jonizacji powietrza wedlug niniejszego wynalazku jest ponadto wypo¬ sazone w wentylator powodujacy ciagly przeplyw powietrza przez iskiernik lub lampe jonizacyjna, a wskutek tego umozliwiajacy bardziej intensyw¬ na ozonacje i jonizacje powietrza.Wynalazek jest przykladowo wyjasniony na ry¬ sunku, przedstawiajacym schematycznie uklad po¬ laczen urzadzenia do ozonacji i jonizacji powiet¬ rza.Uklad elektryczny urzadzenia wedlug wyna¬ lazku sklada sie z miniaturowego transformatora, z multiwibratorem tranzystorowym w ukladzie dwustanowym, pracujacym w obwodzie uzwojenia pierwotnego tego transformatora i z wlaczonego w jego obwód wtórny iskiernika (elektrody o regu¬ lowanej odleglosci) i lampy jonizacyjnej z pola¬ ryzowanym ekranem otaczajacym miejsce wyla¬ dowan elektrycznych oraz z wentylatora wdmu¬ chujacego powietrze na obszar wyladowan.Transformator ma rdzen 1 wykonany z materia¬ lu ferrytowego i jest zaopatrzony w dwa uzwojenia pierwotne 2 i 3 oraz w uzwojenie wtórne 4.Multiwibrator wlaczony w obwód uzwojen pier¬ wotnych 2 i 3 transformatora sklada sie z dwóch tranzystorów 5 i 6, których kolektory zasilane sa poprzez uzwojenie pierwotne 2 i 3 w sposób po- tencjometryczny, natomiast bazy tych tranzysto¬ rów 5 i 6 sa spolaryzowane przez dzielniki oporo¬ we 7, 8 oraz 9, 10 i uzyskuja impulsy sterujace przez sprzezenie pojemnosciowe za pomoca kon¬ densatorów 11, 12, natomiast ich emitery sa pola¬ czone z drugim biegunem zródla zasilajacego 13.W obwód zasilania urzadzenia jest ponadto wlaczo¬ ny wlacznik glówny 14 i kondensator filtrujacy 15, zas w obwód uzwojenia wtórnego 4, wysokona¬ pieciowego wlaczono ekran 18 i lampe jonizacyjna 16.Przestrzen wyladowan 17 i lampa jonizacyjna 16 sa otoczone ekranem 18 wykonanym z siatki meta¬ lowej i polaczonym przez przelacznik biegunowy 19 z ukladem prostujacym, który stanowi w naj¬ prostszym przypadku diode 20 zasilana ze srodko¬ wego odczepu 21 uzwojenia wtórnego 4 transforma¬ tora. W obszar wyladowan 17 jest ponadto wdmu¬ chiwane powietrze za pomoca miniaturowego wen- 59007 4 tylatora 22, którego silnik 23 jest wlaczony równo¬ legle do zródla pradu 13.Urzadzenie wedlug wynalazku jest umieszczone w dowolnej, nieuwidocznionej na rysunku obudo- 5 wie, najkorzystniej jednak uksztaltowanej w sposób umozliwiajacy jej przymocowanie do korpusu ko¬ lumny kierownicy pojazdu, wskutek czego uzyskuje sie nawiew klimatyzowanego powietrza bezposred¬ nio na twarz kierowcy lub pilota. io Dzialanie opisanego wyzej urzadzenia wedlug wy¬ nalazku jest nastepujace.Po wlaczeniu za pomoca wlacznika 14 zródla za¬ silania 13 — na multiwibrator jest podawane na¬ piecie, powodujace przeplyw pradu przez jedno z 15 uzwojen pierwotnych 2 lub 3 oraz odpowiadajacy mu tranzystor 5 lub 6. Przeplyw pradu na przyklad przez tranzystor 5, powoduje równoczesnie podanie impulsu sterujacego ^przez kondensator 12 na baze 20 tranzystora 6, powodujac jego przejscie w stan przewodzenia, a równoczesnie przekazanie przez kondensator 11 impulsu sterujacego na baze tran¬ zystora 5 i jego przejscie w stan odciecia. Nastepnie w sposób analogiczny nastepuje kolejna zmiana 25 przebiegu, powodujac przewodzenie tranzystora 5 i odciecie tranzystora 6. W wyniku — multiwi¬ brator wytwarza oscylacje napiecia pierwotnego o czestotliwosci nadakustycznej (ponad 20 000 Hz), wskutek czego w uzwojeniu wtórnym 4 trahsfor- 30 matora indukuje sie wysokie napiecie podawane na ekran 18 lub lampe jonizacyjna 16, .powodujac wyladowanie iskrowe i ozonacje powietrza znaj¬ dujacego sie w przestrzeni wyladowan 17.Dzieki pracy multiwibratora w zakresie czesto- 35 tliwosci ponadakustycznych eliminuje sie nieprzy¬ jemne wrazenia sluchowe wywolane w dotych¬ czas znanych urzadzeniach drganiami transforma¬ tora.Dzieki mozliwosci przylaczenia na ekran 18 ota- 40 czajacy przestrzen wyladowan wysokiego, dodat¬ niego lub ujemnego potencjalu, uzyskanego z ukla¬ du prostowniczego 20 przez odpowiednie przelacze¬ nie przelacznika biegunowego 19 uzyskuje sie prócz wytwarzania ozonu dodatnia lub ujemna jo- 45 nizacje powietrza. Wdmuchiwanie powietrza w te przestrzen 16 i 17 za pomoca wentylatora 23, 22 umozliwia przy tym intensywna wymiane jonów i uzyskanie wysokiej wydajnosci urzadzenia. 50 PL