Pierwszenstwo: Opublikowano: 24.VI.1965 (P 109 720) 25.VI.1964 Francja 31.1.1970 58846 KI. 65 a2, 33 MKP B 63 b 49//R UKD Wlasciciel patentu: Mac Gregor — Comarain S. A., Paryz (Francja) Urzadzenie do uszczelniania i samoczynnego blokowania ruchomych elementów pokryw zamykajacych, zwlaszcza luków okretowych Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do usz¬ czelniania i samoczynnego blokowania ruchomych elementów pokryw zamykajacych, zwlaszcza luków okretowych, w których jeden element przemiesz¬ cza sie wzgledem drugiego, przy czym urzadzenie to powoduje szczelne ich polaczenie i jednoczesne blokowanie gdy te elementy zajmuja wzajemnie wymagane polozenie.Znane sa szczelne polaczenia dwóch elementów przykrywajacych luk, takiego typu, ze zawieraja gietka i odksztalcalna uszczelke rurowa, z wew¬ netrzna komora, zwiekszajaca swa objetosc za po¬ moca napelniajacego ja plynem pod cisnieniem.Uszczelka ta w polozeniu uszczelnionego polaczenia jest tak usytuowana pomiedzy czescia pierwszego elementu konstrukcyjnego i czescia drugiego ele¬ mentu konstrukcyjnego, ze obydwa elementy kon¬ strukcyjne sa docisniete szczelnie przy pomocy tej uszczelki. Wspomniana czesc pierwszego elementu konstrukcyjnego posiada powierzchnie dociskowa dopasowana szczelnie do uszczelki rurowej, a czesc drugiego elementu konstrukcyjnego posiada po¬ wierzchnie równolegla do tej pierwszej powierzchni dociskanej szczelnie za pomoca tejze rurowej usz¬ czelki, przy czym wspomniane czesci laczonych ele¬ mentów konstrukcyjnych posiadaja powierzchnie, które umozliwiaja bezposrednie stykanie sie ich wzdluz tych powierzchni. Tego rodzaju polaczenia maja na ogól te wade, ze wymagaja dodatkowych ukladów, mechanizmów i przyrzadów pomocni- 20 czych, które zapewniaja jednoczesne blokowanie dwóch elementów konstrukcyjnych w ich poloze¬ niu szczelnego) polaczenia. Stosowanie dodatkowych przyrzadów blokujacych zwieksza cene instalacji, a ponadto przyrzady blokujace wymagaja konserwa¬ cji i personelu technicznego do ich obslugiwania.Przewidziane zmechanizowane i zsynchronizowane uklady sterownicze, przeznaczone do zdalnego i au¬ tomatycznego sterowania tymi przyrzadami bloku¬ jacymi, powaznie komplikuja konstrukcje i roz¬ mieszczenie takiej instalacji. Zadaniem urzadzenia wedlug wynalazku jest wyeliminowanie lub zmniej_ szenie wyzej opisanej wady, przez wykorzystanie rurowej uszczelki pod cisnieniem do ustalania lub blokowania ruchomych elementów.Zadanie to w urzadzeniu wedlug wynalazku, zo¬ stalo w ten sposób rozwiazane, ze miedzy powierz¬ chnia pokrywy luku, usytuowanej naprzeciw po¬ wierzchni zrebnicy luku, w polozeniu uszczelnione¬ go polaczenia elementów pokrywy jest umieszczona uszczelka rurowa miedzy scianka zrebnicy i jej pólka, przy czym odleglosc miedzy sciana zrebnicy i jej pólka jest co najmniej równa maksymalnemu wymiarowi rurowej uszczelki, w kierunku prosto¬ padlym do sciany zrebnicy i do sciany równoleglej do niej. Wedlug innej cechy wynalazku, uszczelka ru¬ rowa, sciana równolegla pokrywy luku i jedna ze scian zrebnicy luku sa poziome i równolegle do kierunku, w którym wzajemnie te sciany sie prze¬ mieszczaja, przy czym jedna z nich zaopatrzona 5884658846 3 4 jest w kólka toczne. Gdy rurowa uszczelka nie jest pod cisnieniem, sciana ta toczy sie po poziomym torze jezdnym elementu podtrzymujacego, przy czym tor ten jest równolegly do kierunku wzajem¬ nego przemieszczania sie scian pokrywy i jest umieszczony na innym elemencie konstrukcyjnym.Torten zawiera odcinki dlugie i krótkie, przy czym odcinki krótkie tworza ruchome pomosty, polaczo¬ ne z urzadzeniem sterowanym przez plyn znajduja¬ cy sie pod cisnieniem sluzacym do przemieszczania pomostów w otworach majacych dlugosc nieco mniejsza od srednicy kólek tocznych, które znajdu¬ ja sie na poziomie dlugich odcinków toru jezdnego, podczas gdy uszczelka rurowa znajduje sie w sta¬ nie nienapelnionym i przesuniecia pomostów w po¬ lozenie dolne ponizej poziomu dlugich odcinków to¬ ru jezdnego, podczas gdy rurowa uszczelka jest na¬ pelniona oraz w celu opuszczenia w dól i zabloko¬ wania kólek tocznych w otworach, przy wzajem¬ nym polozeniu szczelnego polaczenia elementów konstrukcyjnych, w przypadku gdy rurowa uszczel¬ ka jest napelniona, a pomosty ruchome znajduja sie w swym dolnym polozeniu, a takze w celu od¬ laczania pierwszej powierzchni nosnej od powierz¬ chni drugiej, gdy rurowa uszczelka jest nienapel- niona.Zgodnie z nastepna cecha wynalazku, powierz¬ chnia pokrywy jest tylko wówczas równolegla do powierzchni na przyklad zrebnicy, gdy rurowa usz¬ czelka jest pod cisnieniem, przy czym gdy drugi element konstrukcyjny ma mozliwosc odchylania sie w sposób taki w stosunku do elementu pierw¬ szego, ze czesci jego moga przemieszczac sie pro¬ stopadle w stosunku do pierwszej sciany, oraz gdy element jest utworzony co najmniej z czesci ka¬ townika, który jest osadzony na bocznej stronie drugiego elementu konstrukcyjnego z 'moznoscia wahania sie -dookola pewnej osi, równoleglej do pierwszej sciany i do rurowej uszczelki. Element konstrukcyjny wprawiamy jest w ruch obrotowy za pomoca elementów napedowych o ruchu wahadlo¬ wym, polaczonym ze strona boczna drugiego ele¬ mentu konstrukcyjnego i z katownikiem. Katowe przemieszczanie sie katownika jest takie, ze jedno jego skrajne polozenie odpowiada równoleglosci pierwszej sciany i sciany równoleglej, a drugie skrajne polozenie umozliwia wzajemne przemiesz¬ czanie sie czesci drugiego elementu konstrukcyjne¬ go do sciany pierwszej, podczas gdy uszczelka ruro¬ wa jest nienapelniona.Zgodnie z jeszcze jedna cecha uszczelka rurowa w stanie spoczynkowym, to znaczy nienapelnionym, ma przekrój poprzeczny, w którym co najmniej czesc zarysu zewnetrznego jest wklesla i ma profil ceowy, a podczas napelniania ma moznosc wysu¬ wania sie w obranym kierunku na zewnatrz, przy¬ bierajac przy tym ksztalt wypukly tworzacy czo¬ lowa strone rurowej uszczelki, która jest szczelnie dociskana do pierwszej sciany lub do sciany równo¬ leglej.Wynalazek niniejszy dotyczy równiez odmian, przystosowanych do zamykania róznego rodzaju otworów w budynkach (drzwi i okien), urzadze¬ niach stacjonarnych i otworów wejsciowych w ogrodzeniach. W szczególnosci wynalazek ten ma zastosowanie do ruchomych pokryw zamykajacych luki statków, w których istnieje zrebnica luku, ma¬ jaca dwie strony boczne i dwie strony czolowe, ulozone kolejno jedna za druga pokrywy luku, 5 z których kazda ma dwie strony boczne i dwie stro¬ ny czolowe oraz ma moznosc przemieszczania sie wzgledem zrebnicy od polozenia otwarcia do polo¬ zenia zamkniecia. Kazda z tych pokryw w poloze¬ niu zamkniecia jest przystosowana do szczelnego stykania sie ze swymi stronami bocznymi z bocz¬ nymi stronami zrebnicy, a swymi stronami czolo¬ wymi z dwiema pokrywami sasiednimi, z wyjat¬ kiem pokryw skrajnych, które jedna ze stron czo¬ lowych stykaja sie szczelnie ze strona czolowa zrebnicy, a druga strona czolowa stykaja sie szczel¬ nie ze strona czolowa sasiedniej plyty. Podatna i odksztalcalna uszczelka rurowa, tworzaca komore wewnetrzna, powieksza swa objetosc przez napel¬ nienie jej ciecza pod cisnieniem. Jest ona osadzona na zrebnicy i co najmniej w polozeniu zamkniecia, przy czym jest ona usytuowana miedzy odcinkiem strony bocznej zrebnicy i strona boczna pokrywy, na skutek czego zarówno odcinek strony bocznej zrebnicy, jak i strona boczna pokrywy sa szczelnie dociskane do uszczelki rurowej w jej stanie napel¬ nionym, natomiast wspomniany odcinek strony bocznej zrebnicy posiada sciane pierwsza, która jest szczelnie dociskana* do podporzadkowanej jej uszczelki rurowej, otrona boczna pokrywy posiada element o scianie równoleglej do sciany pierwszej, który dociskany jest szczelnie do uszczelki rurowej w stanie napelnionym, a ponadto odcinek strony bocznej zrebnicy i strona boczna pokrywy zawie¬ raja równiez powierzchnie nosne, które umozli¬ wiaja bezposrednie stykanie sie pokrywy z boczna strona zrebnicy wzdluz tych powierzchni nosnych, wówczas gdy uszczelka rurowa jest napelniona.Ta odmiana urzadzenia odznacza sie tym, ze w celu jednoczesnego przeprowadzania szczelnego za¬ mykania i blokowania miedzy czescia strony bocz¬ nej zrebnicy i strona boczna pokrywy, naprzeciw zasadniczej czesci pierwszej sciany, umieszczony jest element, który we wzajemnym polozeniu zam¬ kniecia jest usytuowany miedzy pierwsza sciana i elementem zatrzymujacym czesci strony bocznej zrebnicy. Pierwsza powierzchnia nosna nalezy do elementu zatrzymujacego a druga powierzchnia nosna nalezy do sciany pierwszej, przy czym odleg¬ losc miedzy pierwsza sciana i elementem zatrzy¬ mujacym jest co najmniej równa maksymalnemu wymiarowi rurowej uszczelki w kierunku prosto¬ padlym do sciany pierwszej i sciany równoleglej.Wedlug innej cechy odmiana urzadzenia wedlug wynalazku uszczelka rurowa, sciana równolegla i pierwsza sciana zajmuja polozenie poziome i rów¬ nolegle do kierunku stron bocznych zrebnicy, wzdluz których pokrywy maja moznosc prostolinio¬ wego przemieszczania sie, przy czym strona bocz¬ na pokrywy posiada kólka toczne, które w przy¬ padku, gdy uszczelka rurowa jest nienapelniona maga moznosc toczenia sie po poziomym torze jez¬ dnym, równoleglym do kierunku przemieszczania sie pokryw. Tor znajdujacy sie na odcinku strony bocznej zrebnicy zawiera odcinki dlugie i krótkie, przy czym odcinki krótkie toru tworza ruchome po- 15 20 25 30 35 40 45 60 55 6058816 mosty, powiazane ze sterowanym urzadzeniem za pomoca plynu pod cisnieniem. W celu przemiesz¬ czania pomostów w otworach, które usytuowane sa miedzy dlugimi odcinkami toru jezdnego i maja dlugosc nieco mniejsza od srednicy kólek tocznych, do polozenia górnego, wpadajacego na poziomie dlugich odcinków toru jezdnego, w czasie gdy usz¬ czelka rurowa jest w stanie nienapelnionym, oraz do polozenia dolnego, ponizej poziomu dlugich od¬ cinków toru jezdnego, w czasie gdy uszczelka ru¬ rowa jest napelniona, dokonuje sie opuszczania w dól i zablokowania kólek tocznych w otworach, w polozeniu zamkniecia pokryw luku.Zgodnie z nastepna cecha, odmiane urzadzenia wedlug wynalazku uruchamianego ciecza znajduja¬ ca sie pod cisnieniem stanowia dzwigniki i co naj¬ mniej jeden trójdrogowy zawór rozrzadczy, zawie¬ rajacy obrotowa przepustnice, przy czym zawór rozrzadczy jest polaczony uszczelnionym przewo¬ dem z co najmniej jednym zródlem cieczy i z me¬ chanizmem dzwigników oraz przepustnica obroto¬ wa, która moze byc przestawiana do co najmniej dwóch skrajnych polozen, a mianowicie do jednego polozenia, w którym nastepuje zasilanie dzwigni¬ ków i jednoczesne usuwanie cieczy pod cisnieniem z uszczelki rurowej oraz do drugiego polozenia, w którym nastepuje napelnianie uszczelki rurowej i usuwanie cieczy pod cisnieniem z dzwigników.Wedlug innej cechy wynalazku, uszczelka ruro¬ wa urzadzenia i pierwsza sciana pokrywy zajmuja polozenia poziome i sa równolegle do wzdluznego kierunku stron bocznych zrebnicy, przy czym scia¬ na pokrywy jest tylko wówczas równolegla, gdy uszczelka rurowa jest napelniona, a pokrywy sa polaczone z elementami napedzanymi w celu jed¬ noczesnego przemieszczania ich we wpomnianym wyzej kierunku. Wyjatek w tym stanowia pokrywy skrajne, których odchylanie odbywa sie w taki sposób, by elementem przegubowym z polozenia zamknietego mozna bylo doprowadzic do polozenia otwartego i na odwrót.Element ten jest ustawiony na' jednej czesci ka¬ townika osadzonego przegubowo na scianie bocznej pokryw, równolegle do osi wspomnianego wyzej kierunku, oraz wprawianego w ruch wahadlowy za pomoca elementów napedowych o ruchu zwrotnym, polaczonych ze sciana boczna pokryw z katowni¬ kiem, przy czym katowe przemieszczanie katowni¬ ka jest takie, ze jedno jego skrajne polozenie od¬ powiada wspomnianemu równoleglemu polozeniu sciany pokrywy, a drugie skrajne polozenie umo¬ zliwia calkowicie swobodne przemieszczanie do gó¬ ry i w dól pokryw, podczas gdy z polozenia zam¬ kniecia sa one doprowadzane do polozenia otwarcia i na odwrót, oraz gdy uszczelka rurowa jest niena- pelniona.Wedlug jeszcze innej cechy wynalazku, odmiana urzadzenia sklada sie z katownika tworzacego pól¬ ke i obrzeze, przy czym obrzeze zawiera przedluze¬ nie w postaci zebra o zarysie krzywoliniowym, a zespól: obrzeze i zebro tworza wymieniony wyzej element, natomiast zarys krzywoliniowy zebra sta¬ nowi powierzchnie nosna, która styka sie z po¬ wierzchnia nosna zrebnicy. Katownik w tym czasie znajduje sie w pierwszym polozeniu skrajnym, któ¬ re odpowiada polozeniu poziomemu sciany równo¬ leglej, gdy zas katownik znajduje sie w drugim po¬ lozeniu skrajnym, to elementy napedowe o dziala¬ niu zwrotnym, które sa silownikami dwustronnego I dzialania, dzialaja na tloki i tloczyska silowników, które polaczone sa przegubowo ze strona boczna po¬ kryw i z katownikiem. Stosownie do innej cechy odmiany tego urzadzenia wedlug wynalazku naste¬ puje szczelne stykanie sie czolowych stron skraj- 10 nych pokryw ze stronami czolowymi zrebnicy, a takze szczelne stykanie sie czolowych stron sasied¬ nich pokryw, przy czym szczelnosc ich zapewnia sie za pomoca gietkich i odksztalcalnych rurowych usz¬ czelek, z których kazda wypelnia wewnetrzna ko- 15 more zwiekszajac swa objetosc za pomoca napel¬ niajacej ja ciecza pod cisnieniem. Konce tych ru¬ rowych uszczelek tworza szczelne polaczenie razem z koncami uszczelek rurowych, usytuowanych mie¬ dzy stronami bocznymi tych pokryw i stronami t0 bocznymi zrebnicy. Wedlug nastepnej cechy odmia¬ ny wynalazku, urzadzenie zaopatrzone jest w prze¬ mieszczane prostoliniowo, wzdluz bocznych stron zrebnicy, pokrywy, przy czym pierwsza i druga po¬ krywa przystosowane sa do wzajemnego oddalania 26 i zblizania sie. Pierwsza pokrywa na swej strome czolowej, która wspólpracuje z druga pokrywa, zaopatrzona jest w pierwsze i drugie obrzeze pozio¬ me, druga pokrywa, na swej stronie czolowej, wspólpracuje z pierwsza pokrywa i zaopatrzona 80 jest na swej stronie czolowej w trzecie obrzeze po¬ ziome. Obrzeze to usytuowane jest miedzy pierw¬ szym i drugim obrzezem poziomym i opiera sie bezposrednio na drugim obrzezu poziomym, w cza¬ sie gdy pokrywy sa w polozeniu zamknietym. 8B Uszczelka rurowa osadzona jest tak, ze swa strona zewnetrzna styka sie z pierwszym i trzecim ob¬ rzezem poziomym w polozeniu zamkniecia pokryw, przy czym element tworzacy oparcie, który osadzo¬ ny jest na jednej z dwóch pokryw, opiera sie o dru- 40 ga pokrywe w polozeniu zamkniecia'. Odleglosc miedzy pierwszym i trzecim obrzezem poziomym jest taka, ze napelniona uszczelka rurowa jest szczelnie dociskana do pierwszego lub trzeciego ob¬ rzeza poziomego. Zgodnie z nastepna cecha.wyna¬ lazku, urzadzenie wedlug tej odmiany zawiera nie¬ zaleznie od siebie pokrywy, polaczone elementami napedowymi, przeznaczonymi do jednoczesnego przemieszczania tych pokryw wzdluz bocznych stron zrebnicy i odchylenia tych pokryw w taki sposób, by byly one przestawiane z polozenia zam¬ kniecia w polozenie otwarcia. W polozeniu otwar¬ cia sa one ustawione pionowo jedne przy drugich W polozeniu zamkniecia uszczelka rurowa, a takze elementy blokujace sa usytuowane pomiedzy dwie¬ ma sasiednimi pokrywami na poziomie polaczenia tych pokryw, przy czym elementy blokujace unie¬ mozliwiaja wszelki wzajemny ruch czolowych stron sasiednich pokryw, w kierunku pionowym. Ele¬ menty te posiadaja zaczep, doprowadzany za po¬ moca przemieszczania okreslonej strefy uszczelki rurowej, wskutek jej napelnienia, do polozenia blokujacego.Wedlug jeszcze jednej cechy wynalazku, zaczep urzadzenia wyposazony jest w sprezyne odciagowa, 05 przeznaczona do odprowadzania zaczepu w poloze- 45 50 5558846 8 nie odblokowane, sam zas zaczep zmontowany jest wahliwie na czolowej stronie jednej z sasiednich pokryw, przy czym czesc czolowej strony tej pokry¬ wy jest szczelnie dociskana do rurowej uszczelki, gdy jest ona napelniona, a sama uszczelka rurowa osadzona jest nai sasiedniej czolowej stronie dru¬ giej pokrywy, natomiast element przytrzymujacy osadzony jest na drugiej stronie czolowej i wspól¬ pracuje z zaczepem w jego polozeniu blokujacym.A zatem napelniona uszczelka rurowa sluzy nie tyl¬ ko do szczelnego laczenia elementów konstrukcyj¬ nych, lecz jednoczesnie do zapewnienia blokowania lub utrzymywania tego szczelnego polaczenia w stanie docisnietym, a wiec do wzajemnego unieru¬ chomiania elementów konstrukcyjnych w ich polo¬ zeniu szczelnego polaczenia.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia rzut aksonometryczny przemieszczanej pokrywy luku w uniesionym do góry polozeniu przykrywania lub przemieszczania, fig. 2 — rzut aksonometryczny tej samej pokrywy, ale w opusz¬ czonym w dól polozeniu pokrywy luku, przy szczel¬ nym stykaniu sie ze zrebnica, fig. 3 — rzut aksono¬ metryczny, podobny do przedstawionego na fig. 1, ale przedstawiajacy odmiane zamocowania napel¬ nionej uszczelki rurowej na zrebnicy, w uniesio¬ nym do góry polozeniu przetaczania pokrywy, fig. 4 — rzut aksonometryczny jak poprzedni, ale z po¬ krywa w opuszczonym ku dolowi polozeniu szczel¬ nego zamykania luku, fig. 5 — rzut boczny luku wyposazonego w dwie pary polaczonych przegu¬ bowo pokryw, skladanych odpowiednio w kierun¬ kach dwóch przeciwleglych kranców luku i zaopa¬ trzonych w urzadzenie wedlug wynalazku, fig. 6 — w przekroju poprzecznym czesciowy rzut boku po¬ krywy pokazanej na fig. 5, w poziomym polozeniu przykrywania, lacznie z urzadzeniem uszczelniaja¬ cym, w ukladzie spoczynkowym umozliwiajacym przestawienie do polozenia pionowego, fig. 7 — w przekroju poprzecznym czesciowy rzut boku pokry¬ wy pokazanej na fig. 5 w poziomym polozeniu przy¬ krywania, lacznie z urzadzeniem uszczelniajacym w ukladzie szczelnego zamkniecia1, fig. 8 — rzut w przekroju wzdluznym polaczenia poprzecznego, znajdujacego sie w polozeniu szczelnego zamknie¬ cia dwóch sasiednich pokryw wewnetrznych, poka¬ zanych na fig. 5, fig. 9 — rzut w przekroju wzdluz¬ nym polaczenia poprzecznego dwóch sasiednich po¬ laczonych przegubowo pokryw, fig. 10 przedstawia rzut z góry pokladu statku z lukiem, wyposazonym w pare przemieszczonych pokryw, przystosowanych do wzajemnego oddalania sie w kierunku poprzecz¬ nym do pokladu, w polozeniu otwarcia luku, lub do wzajemnego zblizania sie, w polozeniu zamkniecia luku, fig. 11 — rzut aksonometryczny, we wzdluz¬ nym przekroju, miejisca poprzecznego laczenia sie dwóch pokryw przemieszczanych, typu pokazanego na fig. 10, w polozeniu nieszczelnego stykania sie i czesciowo rozsunietych, fig. 12 — rzut aksonomet- tryczny, podobny do poprzedniego, pokazujacy usta¬ wione naprzeciw siebie brzegi wspomnianych wy¬ zej pokryw w polozeniu zamkniecia szczelnego, fig. 13 — w zwiekszajacej podzialce, w podobnym do pokazanego na fig. 11 rzucie, odmiane wykonania poprzecznego urzadzenia uszczelniajacego dwóch przyleglych pokryw, w polozeniu wzajemnie odda¬ lonym, z nienapelniona uszczelka rurowa, fig. 14 — w podobnym do poprzedniego rzucie sasiednie ^5 brzegi dwóch pokryw w polozeniu polaczenia szczelnego, fig. 15 — w zmniejszajacej podzialce i w przekroju poprzecznym czesciowy rzut z przodu w polozeniu szczelnego zamkniecia pokryw prawej czesci czolowej strony pokrywy typu przedstawio- 10 nego na fig. 10, pokazujacy miejsce stykania sie po¬ przecznej rurowej uszczelki bedacej pod cisnieniem z uszczelka wzdluzna, umieszczona wzdluz zrebni¬ cy luku, fig. 15a — podobny rzut odmiany wyko¬ nania ukladu pokazanego na fig. 15, fig. 16 przed- 15 stawia w zmniejszajacej podzialce fragmentaryczny rzut w przekroju poprzecznym brzegu przetaczanej pokrywy luku z przemieszczanymi pionowo pomos¬ tami, przeznaczonymi do opuszczania w dól i po¬ nownego podnoszenia do góry pokrywy, oraz uklad 20 napedu pomostów i rurowej uszczelki bedacej pod cisnieniem na zrebnicy, przy czym wspomniana po¬ krywa jest przedstawiona w uniesionym do góry polozeniu przetaczania z oprózniona uszczelka ru¬ rowa, fig. 17 — fragmentaryczny rzut z boku lewej 25 strony pokrywy, przedstawionej na fig. 16, z wzdluznym przekrojem zrebnicy w miejscu otwo¬ ru i podnoszonego do góry pomostu, pokazujacym kólko jezdne pokrywy w uniesionym do góry polo¬ zeniu tej pokrywy, fig. 18 — rzut podobny do rzutu 30 przedstawionego na fig. 16, pokazujacy pokrywe luku i uklad napedowy w polozeniu dolnym szczel¬ nego zamkniecia luku, fig. 19 — fragmentaryczny rzut, podobny do rzutu przedstawionego na fig. 17, pokazujacy kólko jezdne pokrywy przy opuszcza- 35 nym w dól polozeniu pomostu, oparte na krawe¬ dziach otworu, przeznaczonego dla opuszczanego pomostu, fig. 20 przedstawia zestawieniowy bocz¬ ny rzut, z czesciowymi, wycieciami luku, zaopatrzo¬ nego w szereg przetaczanych pokryw, indywidual- 40 nie odchylanych do polozenia pionowego w celu u- stawiania ich w szereg jedne przy drugich, w po¬ mieszczeniu do pionowego uszeregowywania po¬ kryw, które przylegaja do jednego konca luku, fig. 21 przedstawia w zwiekszajacej podzialce wzdluz¬ ny przekrój usytuowanego w poprzek luku pola¬ czenia sasiednich brzegów dwóch przyleglych po¬ kryw, przedstawionych na fig. 20, w polozeniu za¬ blokowanego zamkniecia szczelnego, fig. 22 przed¬ stawia rzut z góry, pokazanego na fig. 20, zamknie- 50 tego pokrywami luku, pokazujacy koncowa czesc luku od strony pomieszczenia do pionowego usze¬ regowania pokryw, z ostatnia pokrywa, która jest równiez krótsza, tak by odpowiadala zwezonej cze¬ sci luku, fig. 23 — podobny do poprzedniego, rzut 55 z odkrytym lukiem i pokrywami ustawionymi pio¬ nowo w szeregu, jedne przy i za drugimi w po¬ mieszczeniu do pionowego uszeregowania pokryw, fig. 24 — w powiekszonej skali, czesciowy przekrój poprzeczny brzegu luku, wzdluz plaszczyzny ozna- 60 czonej linia XXIV—XXIV na fig. 22, w jego czesci o normalnej szerokosci, fig. 25 — podobny przekrój brzegu luku wzdluz plaszczyzny oznaczonej linia XXV—XXV na fig. 22, w miejscu jego zwezonej czesci. u Urzadzenie wedlug wynalazku, przedstawione na 4558846 9 fig. 1 i 2, dostosowane jest do kazdego typu tocz¬ nych pokryw luków, które moga byc przetaczane poziomo po dwóch przeciwleglych brzegach luku i opuszczane w dól do polozenia szczelnego zam¬ kniecia luku, lub unoszone do góry do polozenia przetaczania w ukladzie nakrycia luku. Otwór 1 lu¬ ku statku jest obramowany zrebnica 2, która na zewnatrz, wzdluz jej górnego brzegu, zaopatrzona jest w pólke 3 lub element podobny, sluzaca za podparcie i tor jezdny pokrywy 4 luku. Pokrywa jest wyposazona w co najmniej jedna pare kólek tocznych 5, z których tylko jedno jest widoczne na fig. 1 i 2. Toczenie sie kólek 5 po poziomej pólce 3 zrebnicy jest prowadzone wzdluz ograniczajacych je listew 6 lub elementów podobnych, zespolonych z górna powierzchnia pólki 3 i tworzacych na niej wystepy. Ogólnie biorac, liczba 74 oznacza strone boczna pokrywy 4 (patrz opis figury 10), a liczba 75a strone boczna zrebnicy, liczba 4a czesc boczna pokrywy 4, znajdujaca sie wzdluz strony bocznej 74a. Dolne poziome obrzeze 7 pokrywy 4 jest usy¬ tuowane na jej calej roboczej dlugosci prostopadle do jej scianki. W polozeniu przykrywania luku kaz¬ de kólko toczne 5 pokrywy, 4 spoczywa na pomos¬ cie 8 lub na elemencie analogicznym, przemieszcza¬ nym w kierunku pionowym. Pomost tworzy przy tym czesc toru jezdnego i zamyka otwór 9, gdy zo¬ staje podniesiony ffo poziomu toru jezdnego. Otwór 9 jest wykonany w torze jezdnym i umozliwia w dolnym polozeniu pomostu 8 pionowe przemieszcza¬ nie sie kólka tocznego 5, w celu opuszczenia w dól pokrywy 4 luku, az do polozenia, w którym po¬ krywa dolna powierzchnia swego ciaglego obrzeza 7 spocznie na pólce 3 zrebnicy (fig. 2).Obrzeze 7 pokrywy 4 jest zwrócone w kierunku wnetrza pokrywy 4, a zrebnica 2 w swej czesci gór¬ nej, zaopatrzona jest w obrzeze ciagle 10, utworzo¬ ne z umieszczonego wzdluznie ciaglego katownika, którego scianka pionowa 12 jest polaczona w spo¬ sób staly z górna powierzchnia poziomej pólki 3 zrebnicy.Scianka pozioma 11 katownika 10 usytuowana równolegle do pólki 3 zrebnicy, jest zwrócona w kierunku zewnetrznym luku i przykrywa dolne obrzeze 7 pokrywy 4 w jej polozeniu przykrywania luku, tworzac w ten sposób pewien rodzaj prze¬ grody. Zewnetrzny brzeg scianki 11 jest nieco od¬ suniety od wewnetrznej powierzchni boku pokry¬ wy 4, a wewnetrzny brzeg obrzeza 7 jest nieco od¬ suniety od wewnetrznej powierzchni pionowej scianki 12 katownika 10. Gietka uszczelka rurowa 13, utworzona na przyklad z gietkiego lub podat¬ nego sprezyscie weza, jest osadzona wewnatrz ka¬ townika 10 i jest do niego przyklejana z co naj¬ mniej dwóch stron zewnetrznych do wewnetrznych powierzchni poziomej i pionowej scianki 11 i 12 katownika 10. Rurowa uszczelka 13, nie bedac pod dzialaniem wewnetrznego cisnienia, jak to jest po¬ kazane na fig. 1, posiada najkorzystniej ksztalt w przekroju poprzecznym, taki ze czesc jego zarysu zewnetrznego jest wklesla, przy czym gdy cisnienie w niej spada, samoczynnie wraca do stanu wkles¬ lego. Najkorzystniej jest, gdy ma ona zarys ceowy, który przez wywolane w niej cisnienie przemiesz¬ cza sie na zewnatrz, w jednym okreslonym kierun- 10 ku, przybierajac ksztalt wypukly, tworzac przez to aktywna czesc uszczelki, w sposób uwidoczniony na fig. 2. Najkorzystniej jest równiez, gdy wkleslosc ceowego zarysu uszczelki zwrócona jest ku dolowi, 5 to jest w kierunku poziomej wewnetrznej powierz¬ chni obrzeza 7 pokrywy 4. Tego rodzaju zarys usz¬ czelki odznacza sie tym, ze gdy uszczelka znajdujac sie pod wewnetrznym cisnieniem daje znaczna to¬ warzyszaca temu cisnieniu zmiane zamknietego po- 10 la przekroju, ograniczonego zarysem uszczelki. W przedstawionym na fig. 1 i 2 przykladzie, poprzecz¬ ny przekrój rurowej uszczelki 13 pod wplywem cis¬ nienia (fig. 2) jest wielokrotnie wiekszy od po¬ przecznego przekroju tejze uszczelki, nie bedace- 15 go pod wplywem cisnienia (fig. 1), co sprawia, ze w stanie podcisnieniowym, rurowa uszczelka 13 moze wywierac znaczny nacisk na obrzeze 7, za posrednictwem swej poczatkowo wkleslej czesci, która staje sie wypukla pod cisnieniem (fig. 2). 20 Dzialanie tego samoblokujacego urzadzenia usz¬ czelniajacego jest nieskomplikowane. W stanie spo¬ czynku uszczelka rurowa 13 (patrz fig. 1), dzieki naturalnej elastycznosci, przy ewentualnie nie¬ znacznym wewnetrznym cisnieniu, wraca do swego 25 pierwotnego ksztaltu litery U i swobodnymi plasz¬ czyznami, mianowicie boczna usytuowana naprze¬ ciw pokrywy 4 i dolna usytuowana naprzeciw ob¬ rzeza 7, nie styka sie z pokrywa 4. A zatem pokry¬ wa 4 w swym uniesionym polozeniu do przetacza- 30 nia, przedstawionym na fig. 1, moze sie swobod¬ nie przemieszczac równolegle do górnej powierz¬ chni pólki 3 zrebnicy, w celu badz ustawienia sie w szereg w polozeniu otwarcia luku, badz tez w ce¬ lu przemieszczania sie, ciagle za pomoca przetacza- 35 nia, do polozenia zamkniecia luku. W celu szczelne¬ go zamkniecia, gdy pokrywa 4 zostala juz doprowai- dzona na swe wlasciwe miejsce (fig. 1), pokrywa 4 zostaje opuszczona za pomoca obnizenia pomostów 8, wskutek czego kólka toczne 5 wsuwaja sie w ot- 40 wory 9 pólki 3 zrebnicy az pokrywa, dolnym swym obrzezem 7 spocznie na pólce zrebnicy (fig. 2). Do wnetrza uszczelki 13 zostaje wówczas wprowadzo¬ na ciecz pod cisnieniem, aby przy zwiekszonej swej objetosci, uszczelka rurowa zostala mocno docisnie- 45 ta do plaszczyzny górnej lub wewnetrznej 7a ob¬ rzeza poziomego 7 i do wewnetrznej pionowej plaszczyzny scianki bocznej 4a pokrywy 4, zapew¬ niajac w ten sposób szczelne polaczenie nierucho¬ mej zrebnicy 2 z ruchoma pokrywa 4. Dzieki pio- 50 nowemu, skierowanemu w dól, naciskowi wywie¬ ranemu przez uszczelke 13 na obrzeze 7, obrzeze to zostaje plasko docisniete do poziomej pólki 3 zreb¬ nicy, tak, ze plaszczyzny nosne 7b i 3b sa szczelnie docisniete do siebie. Dzieki stalej reakcji wywiera- 55 nej przez pozioma scianke 11 katownika 10, po¬ krywa 4 nie ma moznosci unoszenia sie do góry.Wywolane w ten sposób znaczne tarcie miedzy po¬ krywa 4 z jednej strony, a pólka 3 zrebnicy i usz¬ czelka rurowa 13 z drugiej strony, stwarza warun- 60 ki skutecznego unieruchomienia pokrywy 4, która zostaje w ten sposób samoczynnie zablokowana na wlasciwym miejscu.W przedstawionym przykladzie wykonania na fig. 1 i 2, rurowa uszczelka 13 jesit nieruchoma 65 wzgledem katownika 10, tak ze stanowi ona czesc58846 11 12 nieruchomej zrebnky 2. Jednakze zrozumialym Jest, ze rurowa uszczelke 13 mozna równiez umo¬ cowac na pokrywie 4, na górnej stronie obrzeza 7 i na wewnetrznej powierzchni bocznej sciany po¬ krywy 4, tak, ze rozszerzajaca sie uszczelka 13 ukladalaby sie na wewnetrznej stronie pólki 12 i pionowej wewnetrznej stronie pólki 14 katowni¬ ka 10.Jest oczywiste, ze nieruchomy katownik 10 zre¬ bnky 2 i obrzeze 7 pokrywy 4 zamiast wewnatrz pokrywy 4 moglyby byc równiez umieszczone po zewnetrznej stronie pokrywy 4, przy czym kólka toczne 5 bylyby najkorzystniej umieszczone po wewnetrznej stronie tej pokrywy. Jednakze uklad przedstawiony na fig. 112 jest bardziej korzystny z punktu widzenia szczelnosci i zapewnia najlep¬ sze zabezpieczenie urzadzenia uszczelniajacego przed ewentualnymi uszkodzeniami.Fig. 3 i 4 sa odpowiednio podobne do fig. 112 i przedstawiaja odmiane osadzenia rurowej usz¬ czelki 13. Górna pozioma scianka 11 katownika 10 posiada skierowane w dól, obrzeze 14, aby wraz z pionowa scianka 12 utworzyc pewien rodzaj ryn¬ ny o ceowym zarysie poprzecznym i o wkleslosci skierowanej ku dolowi, przy czym wkleslosc ta stanowi gniazdo, w którym osadzona zostaje usz¬ czelka rurowa 13. W takim przypadku, jedynie dol¬ na czesc uszczelki rurowej 13 moze rozszerzac sie, z jednej strony w dól, wywierajac nacisk na dol¬ ne obrzeze 7 pokrywy 4, a z drugiej strony w bok, aby wysunac sie na zewnatrz pod obrzezem 14 katownika 10 i aby docisnac sie do wewnetrznej plaszczyzny pionowej pokrywy 4. W polozeniu przetaczania pokrywy 4, dolne obrzeze 7 tej po¬ krywy uniesione jest do góry, w celu zajecia? po¬ lozenia odsunietego, jednoczesnie od pólki 3 zre- bnicy i od rurowej uszczelki 13, znajdujacej sie w stanie spoczynku, lub tez od dolnego konca obrzeza 14 katownika 10.Urzadzenie uszczelniajace na zrebnky 2 jest naj¬ korzystniej umieszczone po zewnetrznej stronie otworu luku 1, to znaczy na pionowej scianie zre¬ bnky 2.Przedstawione na fig. 1—4 przyklady wykona¬ nia, a takze przyklady przedstawione na fig. 16— —19, szczególnie nadaja sie do pokryw zamykaja¬ cych, typu pokazanego na fig. 10, która przedsta¬ wia fragmentaryczny rzut z góry pokladu 15 stat¬ ku, którego burty sa oznaczone liczbami 16 i 16' i który zaopatrzony jest w luk zamykany za po¬ moca dwóch pokryw 17 i 18, z których kazda po¬ siada dwie strony boczne 73a, 73b oraz dwie stro¬ ny czolowe 74a i 74b. Pokrywy te sa najkorzyst¬ niej symetryczne wzgledem pionowej wzdluznej plaszczyzny pokladu i sa przystosowane do wza¬ jemnego rozsuwania sie lub zblizania przez prze¬ taczanie po równoleglych torach jezdnych 19, ulo¬ zonych prostopadle do pokladu 15 i zamocowanych do zrebnicy, na której znajduja sie, odpowiednio umieszczone wzgledem pokryw, dwie strony bocz¬ ne 75a i 75b, oraz dwie strony czolowe 76a i 76b.Na fig. 10, pokrywy 17 i 18 pokazane sa ciagly¬ mi, w ich polozeniu szczelnego zamkniecia, a li¬ niami kreskowanymi, w polozeniu otwarcia luku.Fig. 11 i 12 przedstawiaja zastosowande urzadze¬ nia uszczelniajacego wedlug wynalazku w usytu¬ owanych w poprzek pokladu miejscach stykania sie dwóch wzajemnie przylegajacych przetaczanych pokryw, takich jak na przyklad pokrywy 17 i 18, 5 które oddziela sie przez przetacznie równolegle do plaszczyzny otworu luku. Na fig. 11 pokrywy 17 i 18 sa przedstawione w polozeniu czesciowo roz¬ sunietym, a usytuowana w poprzek pokladu sciag¬ na 20, jednej z pokryw, na przyklad pokrywy 18, 10 najkorzystniej na calej swej uzytecznej dlugosci, zaopatrzona jest we wspornik 21, najkorzystniej poziomy, wystajacy poza sciane 20 i tworzacy gniazdo o wkleslosci zwróconej na przyklad ku do¬ lowi, w którym zostaje osadzona lub umocowana 15 uszczelka rurowa 13', wewnatrz której znajduje sie czynnik pod cisnieniem. Poprzeczna sciana 22 przyleglej pokrywy 17, która jest usytuowana rów¬ nolegle i naprzeciw sciany 20 pokrywy 18, po zew¬ netrznej stronie, zaopatrzona jest w pólke 23 o po- 20 wierzchni poziomej, rozciagajacej sie na calej uzy¬ tecznej dlugosci sciany 22, zasadniczo równolegle do wspornika 21 i ponizej niego, azeby w poloze¬ niu zblizonym pokryw 17 i 18 wspornik 21 i pólka 23 przynajmniej czesciowo wzajemnie nakrywaly 25 sie równolegle do plaszczyzny otworu luku. I tu równiez najkorzystniej jest, stosowac rurowa uszczelke 13', o zarysie ceowym z wklesloscia zwrócona w stanie spoczynku w strone pólki 23, azeby mogla ona rozprezac sie pomiedzy usytuo- so wanymi naprzeciw siebie: górna powierzchnia pól¬ ki 23 i dnem gniazda na wsporniku 21. Na fig. 11 pokazane sa obydwie pokrywy 17, 18 czesciowo wzajemnie rozsuniete z rurowa uszczelka 13' w stanie spoczynku, która nie styka sie z pólka 23. 85 Na fig. 12 obydwie pokrywy 17 i 18 wzajemnie szczelnie stykaja sie a rurowa uszczelka 13' jest pod dzialaniem wewnetrznego cisnienia i swa dol¬ na czescia dokladnie przylega do górnej strony pólki 23, tworzac w ten sposób szczelne polacze- 40 nie. Element konstrukcyjny 24, w postaci katow¬ nika lub elementu podobnego, tworzy najkorzyst¬ niej jedna calosc z jedna z pokryw, na przyklad z pokrywa 17, jest umocowany na zewnetrznej stronie czolowej sciany 22 tej pokrywy, i wystaje 4B zasadniczo poziomo do wnetrza przestrzeni pomie¬ dzy pokrywami 17 i 18. Tego rodzaju element 24 jest najkorzystniej umieszczony ponad urzadzeniem uszczelniajacym skladajacym sie z pólki 23, wspor¬ nika 21, i uszczelki 13', w celu wytworzenia dodat- B0 kowej przegrody zwiekszajacej szczelnosc usytuo¬ wanego w poprzek wstepnego polaczenia pokryw.Element 24 moze ewentualnie opierac sie o przy¬ legla pokrywe 18, w polozeniu maksymalnego zbli¬ zenia dwóch pokryw, przy czym to maksymalne 65 zblizenie jest uwarunkowane badz oparciem sie pokrywy 18 o element 24, badz o pólke 23 badz tez o dowolny inny element konstrukcyjny przyleglej pokrywy 17.W przedstawionym na fig. 12 szczelnym pola- eo czeniu plyt 17 i 18 sila dociskowa która wywiera uszczelka 13', bedaca wewnatrz pod dzialaniem cisnienia, powoduje opieranie sie pokrywy 17 o zrebnice luku i tym samym unieruchomienie tej pokrywy lacznie z urzadzeniem uszczelniajacym 65 na zrebnicy, przy czym na skutek reakcji wspor-13 nika 21 usiluje uniesc do góry koniec pokrywy 18.W celu unikniecia unoszenia sie do góry pokrywy 18, przeciwlegla sciana sasiedniej pokrywy 17, jest zaopatrzona w element oporowy, który jest rów¬ nolegly do powierzchni, pomiedzy którymi dziala rurowa uszczelka 13' bedaca pod cisnieniem i któ¬ ra stwarza powierzchnie oporowa, do której moze dotykac odpowiadajaca powierzchnia oporowa przyleglej pokrywy, na przyklad powierzchnia wspornika uszczelki, znajdujaca sie po przeciwnej stronie niz rurowa uszczelka 13*. W przypadku przedstawianym na fig. 11 i1 12, czolowa sciana 22 pokrywy 17 zawiera dodatkowy element podob¬ ny do pólki 23, umieszczony ponad wspornikiem 21, azeby w polozeniu maksymalnego zblizenia po¬ kryw 17 i 18 górna powierzchnia wspornika 21 mo¬ gla oprzec sie o dolna strone tego elementu opo¬ rowego. Tego rodztfju dodatkowy element oporo¬ wy stanowi element konstrukcyjny 24, i w takim przypadku element 24 i zespól elementów 21, 23 sa tak wzajemnie usytuowane, ze górna strona wspornika 21 styka sie z dolna strona elementu konstrukcyjnego 24 w polozeniu wzajemnego zbli¬ zenia sie pokryw. Nieznaczne zmodyfikowanie w stosunku do opisanego wyzej rozwiazania przed¬ stawiaja fig. 13 i 14, gdzie wspornik 21 i rurowa uszczelka 13* zajmuja polozenie odwrócone, to jest wkleslosc rurowej uszczelki jest zwrócona ku gó¬ rze, a dzialanie pokazane na fig. 11 i 12 pólki 23 jest tu wykonane przez dolna strone elementu konstrukcyjnego 24, na którym uklada sie rurowa uszczelka 13' pod cisnieniem. Role pólki 23 spelnia ciagle poziome obrzeze 25 lub element podobny, które jest polaczone na stale z czolowa sciana 22 pokrywy 17, i którego górna strona jest przezna¬ czona do stykania sie z dolna strona wspornika 21, przy czym zetkniecie to ulatwione zostaje przy po¬ mocy wykonanego wzdluznie zukosowania 26 lub podobnego rozwiazania. Przedstawiony na fig 14 rzUt aksonometryczny pokazuje jasno w jaki spo¬ sób, przy szczelnym polaczeniu, wywieranym przez uszczelke 13 znajdujaca sie pod cisnieniem, sily dociskajace dzialaja na dwie wzajemnie przeciw¬ legle powierzchnie styku nieruchomych wzgledem pokrywy 17 elementów 24 i 25, bez dazenia do uno¬ szenia sie jednej z pokryw przy jednoczesnym opuszczaniu sie drugiej pokrywy. Fig. 15 przed¬ stawia w jaki sposób uszczelka rurowa 13* pod cisnieniem, usytuowanego w poprzek pokladu po¬ laczenia dwóch przyleglych pokryw, laczy sie z ru¬ rowa uszczelka 13, umieszczonego na zrebnicy urzadzenia uszczelniajacego. W tym celu rurowa uszczelka 13* wygina sie ku dolowi przy koncach pokrywy, gdzie styka sie z elementem 21a, pola¬ czonym na stale z pokrywa i tworzacym sciane dolna, która zamyka koniec wspornika 21. Ponizej elementu 21a zrebnicy, katownik 10 jest pozbawio¬ ny swej scianki poziomej 11 (fig. 1 i 2), która jest wycieta w tym miejscu i zastapiona przez podat¬ na uszczelke lla o równowaznej grubosci, spoczy¬ wajaca na rurowej uszczelce 13 zrebnicy i docis¬ kana do elementu 21a. Fig. 15a przedstawia od¬ miane ukladu poprzedniego, w którym wspornik 2% razem z uszczelka 13' wystepuje poza boki po¬ krywy, aby swa strona wewnetr^ qfoja£ osadzp- 14 na na zrebnicy uszczelke 13. W tym celu dolne obrzeze 7a pokrywy jest poszerzone lokamie w od¬ powiedni sposób na zewnatrz, wystepujac z boku poza pokrywe w celu pomieszczenia na pokrywie 5 uszczelki 13', azeby stykala sie ona z górna pozioma scianka 11 katownika 10 i lurnieszczona na zrebnicy uszczelka 13. Fig. 5 przedstawia luk 1 wyposazony w dwie pary pokryw 27, 28 i 27*, 28V przy czym obie pokrywy kazdej pary sa wzajemnie polaczone io przegubowo, a pary pokryw sa odpowiednio skla* dane, najkorzystniej do polozenia pionowego w kierunku przeciwleglych konców luku. Liczby 73a i 73b oznaczaja przeciwlegle strony boczne kazdej pokrywy, a liczby 74a i 74b — strony czolowe 15 tychze pokryw. Liczby 75a i 75b oznaczaja strony boczne zrebnicy, a 76a i 76b — strony czolowe zrebnicy. Zewnetrzne pokrywy 28 i 28* sa odpo¬ wiednio przemieszczalne przegubowo na osiach 20, 29' osadzonych na nieruchomych wspornikach znaj- 20 dujacych sie na koncach luku, na stronach czolo¬ wych zrebnicy, a pokrywy 27, 28 i 27' i 28' sa wza¬ jemnie polaczone przegubowo w pary za pomoca wspólnych przegubów 30 i 30' umieszczonych na sasiednich stronach czolowych. Pokrywy 27, 27* 25 sa wyposazane, na swych swobodnych koncach, w co najmniej jedna ipare bocznych kólek tocznych 31, 31', przetaczajacych sie po poziomych pólkach 3 zrebnicy 2.Zrozumiale jest, ze w przypadku stosowania ta- so kich skladanych pokryw, urzadzenie uszczelniaja¬ ce na zrebicy musi byc zmodyfikowane, a to w celu umozliwienia pokrywom odlaczenia sie od zrebnicy, w chwili rozpoczynania ruchu sklada¬ nia. W tym celu, zgodnie ze sposobem wykonania 36 przedstawionym na fig. 6 i 7, kazda z pokryw 27, 28, lub 27* 28', oznaczona na tych figurach w celu uproszczenia, za pomoca odnosnika ogólnego 4', zaopatrzona jest w dolne obrzeze 7', które moze sie przemieszczac wzgledem pokrywy 4', w bok, 40 w kierunku na zewnatrz. W tym celu, kazda po¬ krywa jest obustronnie zaopatrzona w obrzeze dolne 7', zwrócone w kierunku do wewnatrz po¬ krywy i utworzone na przyklad z dolnej pólki cia¬ glego katownika 32 lub podobnego elementu, któ- 45 rego druga pólka swym górnym brzegiem jest osa¬ dzona przegubowo na osi 33 umieszczonej na scian¬ ce bocznej 34 pokrywy 4'. Sciana 34 jest usytuo¬ wana pionowo, a w swej czesci dolnej jest przedlu¬ zona w taki sposób, aby siegala w dól, ponizej 50 górnej krawedzi pionowej sciany zrebnky 2, rów¬ nolegle do tej sciany i na zewnatrz niej. Ruchomy katownik 32 moze zatem byc przemieszczany ku dolowi, aby dolne jego obrzeze V moglo zajac po¬ ziome polozenie i aby sluzaca do umocowania ka- 65 townika 32 jego pólka 35 ukladala sie na zewnetrz¬ nej stronie sciany 34 pokrywy 4% która siega w dól praktycznie az do poziomego obrzeza 7, katow¬ nika 32.Przemieszczanie ruchomego katownika 32 moze eo byc sterowane za pomoca jednego lub kilku dzwi¬ gników 36 lub podobnych mechanizmów rozmiesz¬ czonych wzdluz kazdej pokrywy 4% a stanowia¬ cych, na przyklad, hydrauliczne lub pneumatycz¬ ne dzwigniki, polaczone przegubowo dnami swych «5 cylindrów ? psiami 37, osadzonymi na wspornikach58846 15 38 lub podobnych elementach, umocowanych na stale na pokrywie 4\ a swymi tloczyskami — z osiami 39 osadzonymi na ramionach 40 lub po¬ dobnych elementach, umocowanych na stale na ruchomym katowniku 32.Napelniona uszczelka 13" jest umocowana po pierwsze na wewnetrznej pionowej stronie scia¬ ny zrebnicy 2, a po wtóre na górnym, poziomym obrzezu 11', polaczonym na stale z górna czescia zrebnicy 2. Jeden lub kilka rurociagów cisnienio¬ wych dla cieczy, takich jak oznaczony odnosni¬ kiem 41, przechodza przez sciane zrebnicy 2 i sa polaczone z kazda rurowa uszczelka 13". Dolna krawedz bocznej sciany 34 kazdej pokrywy 4' sie¬ ga wystarczajaco nisko w dól, tak by calkowicie oslaniala rurowa uszczelke 13".Sposób dzialania tej odmiany urzadzenia uszczelniajacego wedlug wynalazku jest nastepu¬ jacy: Gdy obustronnie usytuowane ruchome ka¬ towniki 32 kazdej pokrywy 4', reprezentujacej jedna z pokryw 27, 28, lub 27' 28', zostana odsu¬ niete na zewnatrz za pomoca dzwignika lub dzwig¬ ników 36 dwustronnego dzialania, to kazda z po¬ kryw zostaje doprowadzona do polozenia pozio¬ mego zamykania luku, po czym uruchamia sie dzwigniki 38 w celu dosuniecia katowników 32 do kazdej ze scian bocznych 34 pokrywy 4', tak aby obrzeze V stanowilo dno wneki lub gniazda, ogra¬ niczonego przez zrebnice 2, scianke boczna 34 i nieruchomym obrzezem 11* pokrywy. Rurowa uszczelka 13" zostaje wówczas napelniona za po¬ srednictwem rurociagu lub rurociagów 41, co po¬ woduje rozprezenie sie uszczelki, która przylega scisle, z jednej strony, do dolnego brzegu piono¬ wej scianki 34 kazdej pokrywy, a z drugiej stro¬ ny, do scianki górnej 7a obrzeza V ruchomego ka¬ townika 32, dociskajac scianke 7a ku dolowi. "W tym celu, obrzeze V zajmujace polozenie poziome, opiera sie o plaszczyzne nosna 3b pólki 3' za po¬ srednictwem elementu konstrukcyjnego jak zebro .42 o zaokraglonym dolnym zarysie, w celu swo¬ bodnego wsuwania sie pomiedzy pokrywe 4' i pól¬ ke 3 zrebnicy 2, wykonujac ewentualnie ruch sliz¬ gowy na tej pólce 3. W ten sposób, kazda pokry¬ wa spoczywa na pólce 3 zrebnicy 2 za posrednic¬ twem zebra 42 i jest zaryglowana w tym poloze¬ niu na pólce za pomoca docisku, wywieranego przez uszczelke rurowa 13" pod cisnieniem.W celu otwarcia pokryw, wymienione wyzej czynnosci odbywaja sie w odwrotnej kolejnosci, to jest z uszczelki rurowej 13" ciecz znajdujaca sie ftod cisnieniem zostaje usunieta, po czym rucho¬ my katownik 32 zostaje podniesiony lub odsuniety ha zewnatrz za pomoca sterowanych dzwigników 2(6, co pozwala na odsuniecie kazdej pokrywy z obrzeza zrebnicy podczas ruchu skladania. Oczy¬ wiscie dzwignik 36 móglby byc zastapiony zwrot¬ nym elektrycznym lub mechanicznym urzadze¬ niem, umieszczonym na kazdej pokrywie i pola¬ czonym przegubowo z kazdym z ruchomych ka¬ towników 32.Fig. 8 i 9 przedstawiaja usytuowane w poprzecz¬ nym kierunku luku polaczenia szczelne dwóch po¬ kryw srodkowych Z7, 27', nalezacych do dwóch 16 róznych par pokryw (fig. 8) oraz dwóch polaczo¬ nych przegubowo pokryw 27, 28 tej samej pary pokryw (fig. 9). W dwóch tych przypadkach ruro¬ wa uszczelka 13a jest umieszczona w jednej z po- o kryw 27 lub 28, podczas gdy druga pokrywa 27' lub 27, na swej odpowiedniej stronie czolowej, za¬ opatrzona jest w wystajace obrzeze 43, w taki spo¬ sób usytuowane w stosunku do pokryw 27 lub 28, ze rurowa uszczelka 13a pod cisnieniem zostaje lo zamknieta w pomieszczeniu ograniczonym przez poziome obrzeze 43, czolowe, usytuowane naprze¬ ciw siebie sciany dwóch pokryw i przez obrzeza górnych poziomych stron tych pokryw, wystajace poza ich pionowe sciany. Kazda pokrywa takiego 15 rodzaju, jak pokrywa 27' lub 27, na swej górnej stronie poziomej zaopatrzona jest najkorzystniej w plaskownik poprzeczny 44, który tworzy naklad¬ ke przeznaczona do przykrywania odstepu dziela¬ cego skrajne, znajdujace sie naprzeciw siebie, 2o obrzeza górnych stron dwóch przyleglych pokryw w ich polozeniu szczelnego zamykania.Opisane wyzej odmiany wykonania Urzadzen uszczelniajacych na zrebnicy nadaja sie równiez do stosowania na wszelkiego rodzaju przetacza- 25 nych pokrywach, których kólka toczne w poloze- niu przykrywania luku spoczywaja na pohlostach lub elementach podobnych, które znajduja sie rów¬ niez na jednym poziomie z torem jezdnym, sa uru¬ chamiane za pomoca indywidualnych dzwigników 30 zasilanych ciecza pod cisnieniem i opuszczanych nastepnie ponizej toru jezdnego, w celu osadzania pokryw na zrebnicy luku. Tego rodzaju przyklad, lacznie z ukladem sterowania, jest przedstawiony na fig. 16^19. Kazdy pomost 8, przeznaczony dó 35 unoszenia do góry pokryw 4, jest przemieszczany pionowo w otworze 9 toru jezdnego, utworzonego z pólki 3 zrebnicy 2, przy czym dlugosc wspomnia¬ nego otworu jest najkorzystniejsza gdy jest mniej¬ sza od srednicy kólka tocznego 5, przeznaczonego 40 do ustawiania na wyzej wymienionym pomoscie i w tym otworze. Fig. 17 .pokazuje pomost 8 z kól¬ kiem tocznym 5 w jego polozeniu podniesionym do góry, do jednakowego poziomu z górna powierz¬ chnia toru jezdnego pólki 3, przy czym w ten spo- 45 Sób pomost 8 zamyka odpowiedni otwór 9. Fig. 19 przedstawia pomost 8 w polozeniu opuszczonym w dól, z kólkiem tocznym 5 czesciowo zaglebio¬ nym w otworze 9, przy odpowiednim jednoczesnie opuszczeniu w dól pokrywy 4, az do osadzenia jej 50 na pólce 3 zrebnicy 2* Stykanie sie kazdego kólka tocznego 5 ze skrajnymi krawedziami odpowied¬ niego otworu 9 stwarza dodatkowe blokowanie po¬ krywy 4, zabezpieczajace przed jakimkolwiek prze¬ mieszczaniem równoleglym do plaszczyzny otworu 55 luku. Kazdy z pomostów 8 jest polaczony z tlfr- czyskiem 45 dzwignika napedowego 46, usytuoW*- nego pionowo, przy czym w takim przypadku tlo- czysko 45 bezposrednio podpiera pomost 8. W tym ostatnim przypadku dzwignik 46 móglby byc co dzwignikiem jednostronnego dzialania, gdyz wów¬ czas po usunieciu z niego cieczy, znajdujacej sie pod cisnieniem, ciezar wlasny pokrywy 4, pomos¬ tu 8, tloczyska tó i samego tloka dzwignika wy¬ starcza do przesuniecia w dól tloka* a wiec i pd* es mostu 8, do jego najnizszego polozenia. Zamiast17 indywidualnych dzwigników w znany sposób la¬ czy ze soba wszystkie pomosty 8 za pomoca wspól¬ nej przekladni mechanicznej, uruchamianej tylko za pomoca jednego lub dwóch dzwigników. Kazdy dzwignik 46 jest polaczony ze zródlem cieczy be¬ dacej pod cisnieniem, znajdujacej sie w zbiorniku 47, za pomoca zaworu rozrzadczego 48, wyposazo¬ nego w co najmniej trójdrozna obrotowa przepust- nice 49, obslugiwana za pomoca uchwytu steruja¬ cego 50. Wewnetrzna komora zaworu rozrzadczego 48 jest polaczona za pomoca rurociagu 51 ze zbior¬ nikiem 47 cieczy bedacej pod cisnieniem, za po¬ moca rurociagu 52 z komora robocza o zmniennej objetosci dzwignika 46 i w koncu za pomoca ru¬ rociagu 53 z kazda rurowa uszczelka, a ponadto jest ona zaopatrzona w rurociag wylotowy 54, któ¬ ry jest polaczony za pomoca nie uwidocznionego na rysunku przewodu, ze zbiornikiem 47 cieczy pod cisnieniem, lub tez polaczony jest bezposred¬ nio z atmosfera, w przypadku gdy zamiast cieczy stosowany jest gaz. W przedstawionym na fig. 16 ukladzie kazdy pomost 8 znajduje sie w polozeniu podniesionym do góry, a zatem obrotowa prze- pustnica 49 znajduje sie w takim polozeniu, ze po¬ woduje polaczenie zbiornika 47 cieczy pod cisnie¬ niem z dzwignikiem 46. W celu przesuniecia tloka dzwignika i pomostu 8 do góry oraz utrzymania ich w tym podniesionym polozeniu, dokonuje sie polaczenia wnetrza kazdej rurowej uszczelki z otworem wylotowym 54 w celu doprowadzenia jej do stanu spoczynku. W ten sposób pokrywa 4 znaj¬ duje sie w stanie uniesionym do góry, nadajacym sie do jej przetaczania.W przedstawionym na fig. 18 ukladzie, przepust- nica obrotowa 49, za pomoca dzwigni manipula¬ cyjnej 50, zostaje doprowadzona do polozenia prze¬ ciwnego, w którym powoduje ona polaczenie dzwi¬ gnika 46 z otworem wylotowym 54, co likwiduje cisnienie plynu w tym dzwigniku i umozliwia opuszczenie pomostu pod wplywem wlasnego cie¬ zaru oraz ciezaru pokrywy 4, az do oparcia sie na pólce 3 zrebnicy 2, a ponadto polaczenie zbiorni¬ ka 47 cieczy pod cisnieniem z rurowa uszczelka 13, co powoduje cisnienie w uszczelce, napelnienie jej i w wyniku tego szczelne polaczenie pokrywy i zrebnicy. Obrotowa przepustnice przedstawia sie zatem miedzy dwoma skrajnymi polozeniami ro¬ boczymi. Moze ona zajac równiez inne polozenie, takie na przyklad jak polozenie obojetne lub polo¬ zenie blokady hydraulicznej.Kazda z uszczelek, bedacych pod cisnieniem, ta¬ kich jak wyzej wymieniona 13, moze tworzyc tyl¬ ko jedna komore, rozciagajaca sie na cala jej ro¬ bocza dlugosc, lub tez moze byc podzielona za po¬ moca przegród wewnetrznych na pewna liczbe od¬ cinków, przeznaczonych do oddzielnego poddawa¬ nia cisnieniu, co zwieksza niezaleznosc dzialania urzadzenia w przypadku lokalnego przypadkowego uszkodzenia uszczelki rurowej. Fig. 20 przedsta¬ wia luk wyposazony w pokrywy, wzajemnie roz¬ laczone i indywidualnie odchylane od pionu, w ce¬ lu ustawiania ich w polozeniu otwarcia, jedne za drugimi, w przeznaczonym do tego celu pomiesz¬ czeniu, umieszczonym w koncu luku. Urzadzenie uszczelniajace przedstawione na fig. 1—4 i 16—19 58846 18 moga miec równiez zastosowanie w przypadku przedstawionym na fig. 20.Biorac pod uwage fakt, ze kazda pokrywa roz¬ lacza sie z sasiednia poprzedzajaca ja lub naste- 5 pujaca za nia za pomoca przechylania, to jest za pomoca unoszenia do góry jednego jej brzegu w stosunku do brzegu sasiedniej pokrywy przyleglej, stosuje sie miedzy sasiednimi plytami urzadze¬ nie uszczelniajace i automatycznie blokujace. Fig. io 21 przedstawia sposób zrealizowania tego urzadze¬ nia pomiedzy dwiema przyleglymi pokrywami 55 i 56. Zaklada sie tu, ze w przypadku przechylania pokrywy 56 jej brzeg uwidoczniony na rysunku zo¬ stanie uniesiony do góry. Urzadzenie to posiada 15 rurowa uszczelke 13b pod cisnieniem, umieszczo¬ na na czolowej stronie pokrywy 56 i przeznaczo¬ na do ukladania sie po uzyskaniu cisnienia na po¬ wierzchni styku, nalezacej do elementu konstruk¬ cyjnego 57, umieszczonego na sasiedniej czolowej 20 stronie przyleglej pokrywy 55. Mechanizm wza¬ jemnego blokowania dwóch pokryw jest utworzo¬ ny z co najmniej jednego zaczepu 58 lub elementu podobnego, osadzonego przegubowo w pionowej plaszczyznie na poziomej osi 59, zamocowanej w 25 pokrywie 55. W swej górnej czesci zaczep 58 za¬ opatrzony jest w dziób 60 lub element podobny, przystosowany do wspóldzialania za pomoca styku blokujacego z elementem oporowym 61, polaczo¬ nym na stale z czolowa strona pokrywy 56. Dolna 30 czesc 62 zaczepu 58, stanowiaca jego przedluzenie poza os 59 przegubu, tworzy ruchoma czesc ele¬ mentu konstrukcyjnego 57, na który dziala nacisk rurowej uszczelki 13b pod cisnieniem i osadzonej na pokrywie 56. Na calej dlugosci usytuowanego 35 w poprzek luku polaczenia pokryw, mozna umies¬ cic wiele takich zaczepów. Kazdy zaczep 58 znaj¬ duje sie stale pod dzialaniem sprezyny 63 lub ele¬ mentu podobnego, jak sprezyna plaska lub srubo¬ wa, rozciagana lub sciskana, badz tez srubowa lub AQ spiralna sprezyna skrecana, przystosowana do wy¬ wierania stalej sily na zaczep w celu jego odblo¬ kowania, przy którym dolna podstawa katowa 62 zaczepu 58 przechodzi poza stala czesc elementu konstrukcyjnego 57. 45 Dzialanie takiego urzadzenia jest nastepujace.Gdy dwie pokrywy 56 i 55 sa rozlaczone, to osadzo¬ na na pokrywie 56 rurowa uszczelka 13b nie znaj¬ duje sie pod cisnieniem pokazanym na fig. 21 li¬ niami punktowymi, a zaczep 58 za pomoca sprezy¬ no ny powrotnej 63 utrzymywany jest w polozeniu odblokowania, w którym jego ruchoma czesc dol¬ na 62 tworzy element wystajacy poza powierzchnie elementu konstrukcyjnego 57, zamocowanego na pokrywie 55. Skoro dwie pokrywy 55 i 56 zostana 55 do siebie zblizone i znajda sie w tej samej plasz¬ czyznie poziomej, to rurowa uszczelka 13b znaj¬ dujaca sie pod cisnieniem, rozprezajac sie, bedzie wywierac nacisk na element konstrukcyjny 57 i jednoczesnie na dolna czesc 62 zaczepu 58, powo- eo dujac jego odchylenie wbrew przeciwnemu dzia¬ laniu sprezyny 63, az do momentu gdy zostanie ona doprowadzona i przytrzymana w polozeniu blokowania, w którym dziób 60 zaczepu 58 wspól¬ pracuje z elementem przytrzymujacym 61, pola- 65 czonym na stale z pokrywa 56. W polozeniu zablo-58846 19 kowania, które przedstawione jest na fig. 21, unie¬ mozliwiony jest jakikolwiek ruch dwóch sasied¬ nich brzegów pokryw 55 i 56, w kierunku piono¬ wym lub prostopadlym do plaszczyzny otworu lu¬ ku, to znaczy, ze brzeg pokrywy 66 nie moze sie uniesc do góry, a brzeg pokrywy 55 nie moze sie obnizyc w dól.Wiadomym jest, ze odchylanie sie kazdej pokry¬ wy od polozenia pionowego, które dokonywane jest przy wspóldzialaniu krazków odchylajacych, osa¬ dzonych na kazdej pokrywie, z powodujacymi to odchylanie pochylniami odchylajacymi, umieszczo¬ nymi na boku luku, moze odbywac sie tylko wów¬ czas, gdy kazda z pokryw przesunie sie poza ka¬ townik 10, kitóry stanowi jedna calosc ze zrebnica i w którym osadzona jest rurowa uszczelka (fig. 1 i fig. 5). Przesuniecie to uzyskuje sie za pomoca odpowiedniego usytuowania pochylni pokryw od¬ chylajacych (fig. 20). Jezeli odleglosc mierzona w kierunku poprzecznym luku, pomiedzy jego rów¬ noleglymi brzegami zewnetrznymi scianek 11, usy¬ tuowanych obustronnie wzdluz równoleglych wzdluznych zrebnic luku jest jednakowa na calej roboczej dlugosci luku, to dlugosc pomieszczenia przeznaczonego na uszeregowanie pokryw w po¬ lozeniu pionowym, powinna byc wieksza od su¬ marycznej grubosci pakietu uszeregowanych obok siebie pokryw, o wielkosc co najmniej równa sze¬ rokosci jednej pokrywy, przy zalozeniu, ze wszyst¬ kie pokrywy maja jednakowa szerokosc. Uzasadnia sie to tym, zeby pokrywy pochodzace z najbardziej oddalonego pomieszczenia luku, a w szczególnosci pokrywa koncowa albo pierwsza, mogly przenik¬ nac wystarczajaco gleboko do tego pomieszczenia i to dokladnie do przeznaczonego dla niej miej¬ sca, aby calkowicie mogly sie uwolnic od pozio¬ mej scianki 11, katownika 10, przed odchyleniem sie do polozenia pionowego. W celu unikniecia sto¬ sowania pomszczenia o tak nadmiernej dlugosci, które stanowi przestrzen niewykorzystana przy pionowym uszeregowaniu pokryw i które zmniej¬ sza uzyteczna dlugosc luku oraz wolne miejsce bedace do dyspozycji na pokladzie, pokrywa skraj¬ na znajdujaca sie najblizej wymienionego wyzej pomieszczenia jest wezsza od pozostalych, a pod¬ pory katownika1 10 rozciagaja sie obustronnie wzdluz dwóch stron wzdluznych równoleglych przeciwleglych do siebie brzegów luku, w miejscu, w którym znajduje sie ostatnia pokrywa w polo¬ zeniu zamknietym, przy czym sa one wzajemnie bardziej zblizone w kierunku poprzecznym otworu luku, niz pozostale katowniki, tak aby pozostale pokrywy mogly wysuwac sie z tych wsporników bardziej zblizonych, wówczas gdy zajmuja odpo¬ wiednio polozenie zamkniete wymienionej wyzej ostatniej pokrywy.Polozenie to zostalo przedstawione na fig. 20 oraz na fig. 22—25. Tak jak na pozostalych figu¬ rach, przeciwlegle strony boczne pokryw oznaczo¬ ne sa liczbami 73a i 7Sb, a ich przeciwlegle strony czolowe — liczbami 76 i 74b, podczas gdy strony boczne zrebnicy zostaly oznaczone liczbami 75a i 75b, a strony czolowe zrebnicy — liczbami 76a i 76b. Jeden koniec luku swa czolowa strona 64, przylega do pomieszczenia 65, przeznaczonego do 20 10 15 20 25 80 85 40 45 55 65 pionowego uszeregowania, dosunietych jedne do drugich pokryw 66a, 66b, 66c, 66d, 66e, tworzacych, w polozeniu poziomym przykrycie luku. W tym ce¬ lu kazda pokrywa 66 jest wyposazona, w znany spo¬ sób, w dwie pary bocznych kólek tocznych 5, opie¬ rajacych i toczacych sie po pólkach 3 zrebnicy i po torach jezdnych 3a, stanowiacych przedluzenie pólek 3, po obu stronach pomieszczenia 65. Ostat¬ nia pokrywa 66a jest wezsza od pozostalych, które maja wszystkie te sama szerokosc. Ta róznica w szerokosci miedzy ostatnia pokrywa 66a w stosun¬ ku do kazdej z pozostalych, jest najkorzystniejsza wówczas, gdy równa sie co najmniej podwójnej szerokosci scianki 11 katownika 10 zrebnicy, na którym umieszczona jest uszczelka 13. Katowniki 10 dwóch przeciwleglych czesci zrebnic bardziej sa zblizone, o odleglosc odpowiadajaca róznicy dlugosci ostatniej pokrywy 66a, na odcinku 67 (fig. 23) dlugosci luku, przy koncu luku przylega¬ jacym do pomieszczenia 65 i na dlugosci odpowia¬ dajacej zasadniczo miejscu zajmowanemu przez ostatnia pokrywe 66a, w polozeniu zamkniecia, tak ze odleglosc miedzy zewnetrznymi brzegami scian¬ ki 11 przeciwleglych katowników 10, jest mniejsza wzdluz skrajnego odcinka 67 niz wzdluz jego po¬ zostalego odcinka 68 luku. Te dwa odcinki 68, 67 luku przy odleglosci normalnej i zmniejszonej, la¬ cza sie w sposób ciagly w miejscu oznaczonym od¬ nosnikiem 69, w sposób umozliwiajacy stala cia¬ glosc dzialania urzadzenia uszczelniajacego. Dwa rózne polozenia scianek 11 katowników 10 wzgle¬ dem zrebnic 2 widoczne sa na fig. 23, 24, 25.Kazda pokrywa luku wyposazona jest w co naj¬ mniej jedna pare bocznych kólek 70, przeznaczo¬ nych do odchylania pokrywy. Para kólek 70 po¬ krywy 66a jest dostosowana do wspóldzialania z druga para kólek przeznaczonych do odchylania pokrywy pochylni 71a, dostosowanych do boków pomieszczenia 6l i do pionowego uszeregowania pokryw. Kólka przeznaczone do przechylania wszy¬ stkich pozostalych pokryw, wspólpracuja z para specjalnych, przeznaczonych do odchylania pokryw, pochylni 71b, usytuowanych równiez na bokach pomieszczenia 66 przy pionowym uszeregowaniu pokryw. Poczatek pochylni 71a jest umieszczony co najmniej w takiej odleglosci od luku, aby prze¬ znaczone do odchylenia pokryw kólka 70 ostatniej pokrywy 66a zaczynaly stykac sie z tymi pochyl¬ niami dopiero wówczas, gdy ta pokrywa wysunie sie calkowicie ze stalych katowników 10 usytuo¬ wanych na odcinku 67 dlugosci luku, to znaczy gdy pokrywa 66a przesunie sie poza luk, natomiast poczatek pochylni 71b jest umieszczony w taki sposób, aby przeznaczone do odchylania pozosta¬ lych pokryw, kólka zaczynaly stykac sie z tymi pochylniami dopiero wówczas, gdy calkowicie wy¬ suna sie ze stalych katowników 10, usytuowanych na odcinku 68 luku, to znaczy gdy kazda z tych pokryw zasadniczo zajmie polozenie zamkniecia po¬ krywy 66a na odcinku 67 dlugosci luku.Para plaskowników jezdnych torów 3a, tworza¬ cych odpowiednie tory dla kólek tocznych 5 ostat¬ niej pokrywy 66a konczy sie para prowadzacych w dól pochylych elementów kierujacych 72a, z który¬ mi moga wspóldzialac kólka 5 tylnej pary kólek21 58846 22 tocznych pokrywy 66a. Tak samo plaskowniki jez¬ dne torów 3a, tworzace tor dla kólek tocznych 5 in¬ nych pokryw, równiez koncza sie para kierujacych elementów pochylych 72b, przeznaczonych do przyjmowania pary tylnych kólek tocznych 5 kaz¬ dej pokrywy, w chwili jej odchylania. Poniewaz ostatnia pokrywa 66a jest krótsza niz inne pokry¬ wy, wiec przeznaczone do odchylania tej pokrywy pochylnie 71a i plaskowniki jezdne wraz z kieruja¬ cymi elementami pochylymi 72a sa bardziej zblizo¬ ne niz te same elementy, odpowiadajace pozostalym pokrywom, to znaczy ze przeznaczone dla nich po¬ chylnie 71b znajduja sie na zewnatrz pochylni 71a, a plaskowniki jezdne z kierujacymi elementami po¬ chylymi 72b znajduja sie na zewnatrz plaskowni¬ ków jezdnych wraz z kierujacymi elementami po¬ chylymi 72a.W zalozeniu, ze poczatkowo luk jest calkowicie zamkniety za pomoca pokryw (fig. 22) i ze wszyst¬ kie pokrywy sa kolejno wzajemnie zwiazane w znany sposób za pomoca lancuchów, lin, laczników lub podobnych elementów, dzialanie tej instalacji jest nastepujace. W celu przeprowadzenia czynnos¬ ci otwierania luku, ostatnia pokrywe G6a przetacza sie poziomo, najpierw po pólkach 3 zrebnic, a póz¬ niej po przeznaczonych do tego celu torach jez¬ dnych 3a, az do miejsca pionowego ustawienia w szereg, na przeciwleglym koncu pomieszczenia 65.W takim polozeniu pokrywa zaczyna sie stykac ze swymi przeznaczonymi do odchylania kólkami 70 oraz tylnymi kólkami tocznymi 5 z odpowiadajacy¬ mi im pochylniami 71a i 72a, a to w celu dopro¬ wadzenia tej pokrywy do polozenia pionowego. Na¬ stepna pokrywa 66b, wskutek powiazania z ostat¬ nia pokrywa 66a, jest jednoczesnie przetaczana po pólkach 3 zrebnic az do osiagniecia polozenia, które w stanie zamkniecia zajmuje pokrywa 66a na od¬ cinku 67 luku o zwezonym rozstawieniu katowni¬ ków 10, w którym pokrywa 66b znajduje sie juz w stanie calkowicie wysunietym z katowników 10 odcinka 68 luku o normalnej szerokosci. W tej sy¬ tuacji pokrywa 66b rozpoczyna stykanie sie z ze¬ spolem pochylni 71b i 72b w celu odchylania sie do polozenia pionowego i ustawienia w tym polozeniu w szereg przy ostatniej pokrywie 66a juz odchylo¬ nej i umieszczonej w glebi pomieszczenia 65. Ta sa¬ ma operacja powtarza sie przy innych pokrywach 66c, 66d, 66e, 66f, 66g, az do montazu gdy wszystkie pokrywy zostana ustawione w szereg w polozeniu pionowym i zostana wzajemnie do siebie dosuniete w pomieszczeniu 65 (fig. 23). W celu zamkniecia lu¬ ku opisane wyzej operacje powtarzane sa w od¬ wrotnej kolejnosci.Na fig. 20 krótsza pokrywa 66a i normalna po¬ krywa 66b, w celu ulatwienia zrozumienia dziala¬ nia urzadzenia, przedstawione sa jednoczesnie w posrednich odchylonych polozeniach. Elementy la¬ czace pokrywy, takie jak lancuchy lub podobne, w celu lepszej przejrzystosci rysunku zostaly pomi¬ niete. Na fig. 20 uwidocznione sa pokrywy 66b i 66a. które zaczynaja sie odchylac wówczas, gdy sa je¬ szcze ponad czescia koncowa luku, odpowiadajaca polozeniu ostatniej pokrywy 66a podczas zamknie¬ cia. Uklad ten ma te zalete, ze zmniejsza do mi¬ nimum dlugosc pomieszczenia 65 wymaganego do pionowego uszeregowania pokryw. Jest to przedsta¬ wione na fig. 23, gdzie pokazano, ze pomieszczenie 65 jest wypelnione zespolem pokryw przy otwar¬ tym luku, co umozliwia calkowite wykorzystanie 5 uzytecznej przestrzeni na statku. PL