Opublikowano: 8.VIII.1969 58028 KI. 40 a, 25/06 MKP C 22 b $4(}k UKD 669.648 Wspóltwórcy wynalazku: doc. mgr inz. Stefan Ludwik Balicki, dr inz.Stefan Jan Pieprznik Wlasciciel patentu: Huta Bedzin, Bedzin (Polska) Sposób odzysku spoiwa i mosiadzu ze zlomu chlodnic Przedmiotem wynalazku jest sposób odzysku spoiwa i mosiadzu ze zlomu chlodnic.Znany sposób odzysku spoiwa i mosiadzu polega na czesciowym wytopieniu spoiwa (w ilosci okolo 50°/o) przez nagrzewanie w piecu plomiennym do¬ wolnie usytuowanych chlodnic, ich nastepnym spaczkowaniu i przetopie. Przy podanej technologii czesc cieklego spoiwa pozostaje uwieziona we wgle¬ bieniach elementów chlodnic, co powoduje, ze wy¬ topiony z chlodnic stop nie jest normowanym mo¬ siadzem ani normowanym brazem, zawierajac op¬ rócz miedzi okolo 35% cynku, do 6% cyny i do 4% olowiu.Celem wynalazku jest usuniecie powyzszych wad i niedogodnosci.Cel ten zostal osiagniety przez to, ze pozostale na chlodnicach spoiwo rozpuszcza sie w cieklym olowiu bez wyjmowania wsadu ze zbiorników po¬ siadajacych na wewnetrznych powierzchniach den i pokryw wystepy, umozliwiajace wzajemny pionowy przesuw elementów chlodnic; a nastepnie reszte olowiu i spoiwa rozpuszcza sie w cieklym cynku bez wyjmowania wsadu z siatkowych zbiorników.Dzieki poziomemu ulozeniu chlodnic w zbiorni¬ kach siatkowych, posiadajacych wystepy na we¬ wnetrznych powierzchniach den i pokryw, które umozliwiaja przy wstrzasaniu zbiornikiem, piono¬ wy wzgledem siebie przesuw elementów chlodnic rozluznionych przy przejsciu spoiwa w stan ciekly po nagrzaniu chlodnic do temperatury wyzszejl od 20 25 30 temperatury topnienia spoiwa, a nizszej od tem¬ peratury topnienia mosiadzu, uzyskuje sie zwiek¬ szony do 80% odzysk spoiwa.Pozostale na chlodnicach spoiwo usuwa sie przez zanurzenie podanych zbiorników ze wsadem w sto¬ pionym olowiu o temperaturze nizszej od tempe¬ ratury jego wrzenia, najlepiej o temperaturze 450 do 500°C i parokrotnie w nim przeplukanie wsadu po jego dojsciu do temperatury kapieli. Ciekly olów rozpuszcza w sobie cyne i olów z pozostalego na chlodnicach spoiwa. Wsad chlodnic, zawierajacy w miejscu spoiwa olów, zanurza sie do stopionego cynku o temperaturze nizszej od temperatury wrze¬ nia cynku i parokrotnie przeplukuje wsad. Na miejsce olowiu we wsadzie wchodzi cynk.Tak oczyszczony od spoiwa wsad poddaje sie spaczkowaniu i przetapia sie na mosiadz zawiera¬ jacy do okolo 1% olowiu i slady cyny. Olów wzbo¬ gacony w cyne moze byc wykorzystany do produk¬ cji stopów olowiowo-cynowych, zas cynk wzboga¬ cony w olów i cyne moze byc wykorzystany do produkcji brazów cynowo-cynkowo-olowiowych.W celu zmniejszenia zanieczyszczenia olowiu i cy¬ ny w mosiadzu, mozna zwiekszyc ilosci kapieli cynkowych.Aby zabezpieczyc przed rozpuszczaniem sie ma¬ terialu zbiorników w cieklym cynku, nalezy okre¬ sowo pokrywac je pasta ochronna stosowana do kotlów zeliwnych lub stalowych, w których topi sie cynk i jego stopy. 58 0283 PL