Opublikowano: 30.VI.1969 57649 KI. 45 1, 17/10 MKP A 01 n j A^/AO UKD 632.935.9 Wspóltwórcy wynalazku: Wanda Bujakowa, Lucyna Walcerz, Boleslaw Zaborowski, Tadeusz Korycki, Józef Marzec, Daniel Wawer Wlasciciel patentu: Instytut Przemyslu Organicznego, Warszawa (Polska) Sposób wytwarzania suchych preparatów grzybobójczych W ostatnich latach coraz bardziej rozpowszech¬ nia sie w rolnictwie technika maloobjetosciowego opryskiwania, która przynosi korzystne efekty w stosunku do tradycyjnego, grubokroplistego oprys¬ kiwania.Srodki grzybobójcze, nierozpuszczalne w wodzie i w powszechnie stosowanych w zabiegach rolni¬ czych olejach, przeznaczone do maloobjetosciowych oprysków, moga byc stosowane w postaci zawiesin olejowych lub wodno-olejowych. Obecnosc w za¬ wiesinach oleju, którym z reguly sa sredniowrzace lub wyzej lotne frakcje naftowe o niskiej fitoto¬ ksycznosci, spelnia róznorakie zadania, a mianowi¬ cie: ulatwia uzyskanie wysoce zdyspergowanego oprysku, zapobiega tworzeniu sie suchej mgly, zwieksza odpornosc pozostalosci po oprysku na dzialanie czynników atmosferycznych.Znanych jest szereg metod wytwarzania goto¬ wych do stosowania zawiesin olejowych lub wod¬ no-olejowych. Przed uzyciem zawiesiny te moga byc dalej rozcienczane olejem lub woda.Wada tych preparatów jest ich wrazliwosc na podwyzszona lub obnizona temperature w czasie transportu i przechowywania. Z uwagi na stabil¬ nosc fizyczna, w omawianych zawiesinach wyma¬ gany jest bardzo wysoki stopien rozdrobnienia sub¬ stancji aktywnej, co w przypadku stosowania jako substancji aktywnej tlenochlorku miedziowego jest niepozadane, moze bowiem, jak wiadomo, zwiek¬ szyc wlasciwosci fitotoksyczne preparatu. 10 15 20 25 30 W sklad omawianych preparatów wchodza, oprócz substancji aktywnej i oleju lub mieszaniny olejów p róznej lepkosci, zwilzacze i emulgatory zwykle niejonowe jak np. addukty tlenku etylenu do kwasów tluszczowych lub fenoli oraz srodki pomocnicze zwiekszajace lepkosc i gestosc srodo¬ wiska jak np, glinki koloidalne, organiczne syn¬ tetyczne polimery.Znacznie wygodniejsza do transportu, magazy¬ nowania i dawkowania forme stanowia suche pre¬ paraty przeznaczone do sporzadzania zawiesin ole¬ jowych lub wodno olejowych. W tym ostatnim przypadku, zapewnienie trwalego i jednolitego roz¬ proszenia oleju w calej masie cieczy opryskowej i maksymalne powiazanie go z substancja aktywna, decyduje o wlasciwym zachowaniu sie zawiesiny w czasie oprysku, jak równiez o przyczepnosci sub¬ stancji aktywnej do chronionej powierzchni. Olej w zasadzie posiada sklonnosc do wydzielania sie na powierzchni cieczy, a nierozpuszczalna w wo¬ dzie i oleju substancja aktywna do osadzania sie na dnie zbiornika.Znane sa sposoby wytwarzania suchych prepa¬ ratów przeznaczonych glównie do zawiesin wod¬ nych z mozliwoscia stosowania ich równiez w for¬ mie zawiesin olejowych. Zawieraja one obok niejo¬ nowych emulgatorów takich jak addukty tlenku etylenu do alkilofenoli arylo-alkiloalkoholi, czy kwasów tluszczowych, równiez anionowe srodki powierzchniowo czynne o duzej hydrofilnosci jak 5764fr3 np. sole wapniowe i sodowe kwasów ligninosulfo- nowych.Obecnosc takich hydrofilowych zwiazków w pre¬ paracie uniemozliwia otrzymanie zawiesiny olejo- wo-wodnej stabilnej w czasie, powodujac wymy¬ wanie substancji aktywnej z fazy olejowej i prze¬ chodzenie jej calkowicie do fazy wodnej. W efek¬ cie tego ciecz opryskowa juz po krótkim czasie ulega rozwarstwieniu z wydzielaniem sie substan¬ cji aktywnej w postaci osadu, a oleju w formie zemulgowanej warstwy na powierzchni cieczy.Stwierdzono, ze substancja aktywna jest szcze¬ gólnie trwale zwiazana z olejem, jesli w ukladzie emulsyjno-zawiesinowym, w którym sie znajduje, zachodzi minimalny stopien flokulacji. Uklad taki calkowicie zapobiega niepozadanemu wydzielaniu sie fazy olejowej oraz tworzeniu zbitych osadów substancji aktywnej.Sposób wedlug wynalazku pozwala na wytwa¬ rzanie suchych preparatów grzybobójczych tworza¬ cych z olejem i woda ciecz opryskowa nie wydzie¬ lajaca oleju w czasie jej stosowania, przez zasto¬ sowanie niejonowych srodków powierzchniowo- -czynnych jak addukty tlenku etylenu do alkoholi lub kwasów tluszczowych, alkilo- lub arylofenoli lub ich mieszanin, w których stosunek czesci hy- drofilowej do lipofilowej w czasteczce, wyrazony liczba HL.B wynosi 8—12, korzystnie 9,7—10,3.Obecnosc w preparacie srodka powierzchniowo- -czynnego o tak ograniczonej hydrofilnosci powo¬ duje, ze preparat zmieszany z olejem, a nastepnie z woda, tworzy homogeniczny uklad emulsyjno-za- wiesinowy stanowiacy ciecz opryskowa, przy czym substancja aktywna znajduje sie glównie w fazie olejowej.Olej dodawany jest do mieszaniny w ilosci 2—6 litrów na 1 hektar i ta ilosc zabezpiecza substan¬ cje aktywna przed wysychaniem w czasie opryski¬ wania. Ilosc dodawanej wody natomiast zalezy od rodzaju stosowanego opryskiwacza i wynosi 30— 100 litrów na 1 hektar.W preparatach wytwarzanych sposobem wedlug wynalazku substancjami aktywnymi sa tlenochlo¬ rek miedziowy lub jego mieszaniny z siarka lub fungicydami organicznymi takimi jak sole meta¬ liczne kwasu etyleno-bis-dwutiokarbaminowego lub N,N-dwumetylodwutiokarbaminowego, dwuni- trorodanobenzenem. Korzystne jest dodawanie do preparatu hydrofilowego wypelniacza jak np. kao¬ linu, bentonitu lub kredy. Do przygotowania cie¬ czy opryskowej z suchego preparatu, moze byc za¬ stosowany dowolny niefitotoksyczny i nielotny olej w ilosci nie mniejszej niz 50% wagowych w sto¬ sunku do suchego preparatu.Wytworzona z preparatu zawiesina wodno-olejo- wa po czasie 24 godzin i dluzszym, bardzo lekko zamieszana w pelni redysperguje. Obraz mikrosko¬ powy pozostalosci po oprysku wykazuje bardzo równomierne pokrycie powierzchni srodkiem grzy¬ bobójczym i olejem.Ciecz opryskowa przygotowana z preparatu otrzymanego sposobem wedlug wynalazku posiada szczególnie odpowiednie wlasciwosci do stosowa¬ nia jej w formie oprysków maloobjetosciowych i 57649 4 mozna ja mieszac z uprzednio przygotowana emul¬ sja lub zawiesina innych pestycydów np. DDT lub lindanu.Przyklad I. 22 kg wodnej pasty tlenochlOF- 5 ku miedziowego, zawierajacego okolo 5,5 kg Cu, miesza sie w ciagu 30 minut w mieszalniku typu Pfeiderera z 0,18 kg adduktu nonylofenylu do tlen¬ ku etylenu o zawartosci 2 grup oksyetylenowych w czasteczce 0,13 kg adduktu nonylofenolu do tlen- 10 ku etylenu o zawartosci 16 grup oksyetylenowych w'czasteczce i 0,4 kg kredy dmuchanej.Otrzymana paste suszy sie w temperaturze 70— 90°, a suchy produkt miele w mlynku sztyftowym, wysokoobrotowym. Otrzymuje sie 11 kg suchego 15 preparatu. Ciecz opryskowa przygotowuje sie w nastepujacy sposób (ilosc na 1 ha); 4 kg suchego preparatu miesza sie z 4—6 litrami oleju wrzecio¬ nowego Nr 2. Nastepnie przy mieszaniu dodaje sie okolo 5 litrów wody, dokladnie rozbeltuje, po czym 20 uzupelnia woda do objetosci 30 litrów.Przyklad II. Mieszanine 8 kg tlenochlorku miedziowego zawierajacego 57% Cu i 2 kg soli cynkowej kwasu etyleno-bis-dwutiokarbaminowego, w.postaci 30% pasty wodnej miesza sie w ciagu 25 30 minut w mieszalniku, „zetowym" z 0,2 kg ad¬ duktu tlenku etylenu do nonylofenolu, zawieraja¬ cego 8 grup oksyetylenowych w czasteczce i 0,05 kg adduktu tlenku etylenu do nonylofenolu, zawiera¬ jacego 5 grup oksyetylenowych w czasteczce, oraz 30 0,2 kg kaolinu. Po wysuszeniu w suszarni pneu¬ matycznej miele sie w mlynie sztyftowym o ilosci obrotów tarczy 16000/min lub w mlynie strumie¬ niowym. Ciecz opryskowa otrzymuje sie przez mie¬ szanie (ilosc na 1 ha) : 4^6 kg preparatu z 4^8 35 litrami oleju wrzecionowego Nr 2, a nastepnie do¬ danie przy mieszaniu 30—40 litrów wody.Przyklad III. Mieszanine 16 kg tlenochlorku miedziowego zawierajacego 57°/o Cu i 4 kg technicz¬ nej soli manganowej kwasu N,N-dwumetykdwu- 40 tiokarbaminowego w postaci pasty zawierajacej okolo 50% wody, miesza sie w gniotowniku „ze¬ towym" w ciagu 30 minut z 0,3 kg adduktu no¬ nylofenolu do tlenku etylenu, zawierajacego 5 grup oksyetylenowych w czasteczce, 0,06 kg adduktu 45 alkoholu oleinowego do tlenku etylenu zawieraja¬ cego 18 grup oksyetylenowych w czasteczce i 0,4 kg kaolinu. Po wysuszeniu produkt miele sie w mly¬ nie sztyftowym o ilosci obrotów tarczy 16000/min.Ciecz opryskowa otrzymuje sie przez zmieszanie 50 (ilosc na 1 ha): 4^6 kg preparatu z 4^8 litrami oleju wrzecionowego Nr 2, a nastepnie dodanie przy mieszaniu 30—50 litrów wody. 55 PL PL