PL57352B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: 07.VII.1965 Szwajcaria Opublikowano: 30.IV.1969 57352 KI. 22Jff%m~ MKP C 09 b '/« UKD Wlasciceli patentu: CIBA Socictc Anonyme, Bazylea (Szwajcaria) Sposób wytwarzania nowych barwników antrachinonowych Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia nowych barwników szeregu antrachinonowego, zawierajacych co najmniej dwie grupy nadajace im rozpuszczalnosc w wodzie i odpowiadajacych ogólnemu wzorowi 1, w którym a, b, c oraz d oznaczaja po jednej niskoczasteczkowej reszcie alkilowej, korzystnie reszcie metylowej, a X ozna¬ cza reszte 2-amino-4-chlorowco-l,3,5-triazynowa, zwiazana z grupa NH przez atom wegla w pozycji 6 pierscienia i której grupa aminowa stojaca w pozycji 2 jest drugorzedowa lub trzeciorzedowa grupa aminowa i zawiera reszte posiadajaca ugru¬ powanie nadajace rozpuszczalnosc w wodzie takie jak grupy sulfonowe lub karboksylowe.Wedlug wynalazku, w celu wytwarzania tych barwników, barwniki antrachinonowe o wzorze 2, w którym a, b, c oraz d maja wyzej podane zna¬ czenie, kondemsuje sie z 2-amino-4,6-dwuchlorow- co-l,3,5-triazynami których drugorzedowe lub trze¬ ciorzedowe grupy aminowe stojace w pozycji 2 zawieraja reszty posiadajace ugrupowania nada¬ jace rozpuszczalnosc w wodzie jak na przyklad grupy sulfonowe lub karboksylowe lub trójhalo- geno-l,3,5-triazynami, a w drugim z wymienionych przypadków jeden z dwóch atorrów chlorowca w powstalym produkcie kondensacji dwuchlorowco- triazynowym zastepuje pierwszorzedowymi lub drugórzedowymi aminami, których grupy aminowe posiadaja reszty nadajace rozpuszczalnosc w wo¬ dzie, jak grupy sulfonowe lub karboksylowe. 10 15 20 25 30 Barwnikami antrachinonowymi tego typu, stoso¬ wanymi tu jako materialy wyjsciowe sa korzyst¬ nie takie, których wszystkie podstawniki a, b, c, oraz d sa jednakowe, na przyklad kwas 1-amino- -4-/4'-amino- 2',3,,5',6' -czterometylofenyloamino/ -antraehinono-2-sulfonowy.Do kondensacji z barwnikami antrachinonowymi jako co najmniej dwuchlorowcowane triazyny sto¬ suje sie na przyklad chlorek cyjanurowy i bromek cyjanurowy oraz produkty monokondensacji chlor¬ ku cyjanurowego lub bromku cyjanurowego z kwasem aminoetanosulfonowym, sulfatoetyloamina lub* korzystnie kwasem aminobenzenokarboksylo- wym, majace charakter barwników lub nie ma¬ jace tego charakteru, jak na przykald kwas N-me- tyló-anilinasulfonowy, kwas l-aminobenzeno-2-, -3- albo -4^sulfonowy, kwas l-karboksy-2-amino- benzeno-4- lub -5-sulfonowy, kwas 1-aminobenze- no-2,5-dwuisulfonowy oraz kwas 1-lub 2-amino- naftaleno-mono, dwu lub trójsulfonowi, kwasy aminodwufenyl osulfonowe, kwas aminostylbeno- isulfonowe, kwasy aininoazobenzenomono- i dwu- sulfonowe.Kondensacje wedlug wynalazku prowadzi sie w sposób, który jako taki jest znany, na przyklad w srodowisku wodnym z dodatkiem srodków wia¬ zacych kwas, jako wodorotlenek sodowy lub weg¬ lan sodowy.Szczególnie korzystne sa barwniki antrachino¬ nowe o wzorze 1, które otrzymuje sie wedlug 5735257352 wynalazku, jesli jako trójchlorowco-l,3,5-triazyne stosuje sie chlorek cyjanurowy i w otrzymanym barwniku dwuchlorotriazynowym jeden atom chlo¬ ru zastepuje sie aromatycznym kwasem aminosul- fonowym ewentualnie podstawionym, na przyklad jednym z takich jak wymienione wyzej.W barwnikach otrzymywanych wedlug wyna¬ lazku droga kondensacji mozna ruchliwe atomy chlorowca w podstawnikach majacych powino¬ wactwo do wlókna wymienic latwo na przyklad przez reakcje z trzeciorzedowymi aminami lub hydrazynami, zwlaszcza dwumetylohydrazyna, przy azym powstaja barwniki majace powinowactwo do wlókna, których dajacy sie odszczepiac podstaw¬ nik stanowi czwartorzedowa grupe amoniowa lub hydrazyniowa, zwiazana z atomem wegla pierscie¬ nia triazynowego, to jest na przyklad grupe o wzo¬ rze 3, w którym Z2 oznacza rzeszte kwasoi amino- sulfonowego.Barwniki otrzymywane sposobem wedlug wyna¬ lazku sa barwnikami nowymi. Sa to cenne barw¬ niki, nadajace sie do barwienia i drukowania naj¬ rózniejszych materialów, na przyklad welny, a zwlaszcza materialów zawierajacych wiele grup wodorotlenowych o budowie wlóknistej, jak ma¬ terialy celulozowe i to zarówno wlókna syntetycz¬ ne, na przyklad z celulozy regenerowanej, jak i naturalne materialy celulozowe, na przyklad ce¬ luloza, len, a zwlaszcza bawelna. Nadaja sie one przede wszystkim do barwienia metoda bezposred¬ nia ;z obfitej kapieli, z kapieli alkalicznej, ewen¬ tualnie z kapieli wodnej, zawierajacej duzo soli.W celu polepszenia odpornosci na obróbke mok¬ ra zaleca sie tak otrzymane wybarwienia i druki plukac starannie zimna i goraca woda, ewentual¬ nie z dodatkiem srodka dyspergujacego i powodu¬ jacego dyfuzje nieutrwalonych czastek barwnika.Wybarwienia i druki uzyskane tymi metodami cechuje szczególna czystosc odcieni, bardzo dobra odpornosc na dzialanie swiatla i wyjatkowo dobra odpornosc na dbróbke mokra.W nizej podanych przykladach czesci i procenty, o ile nie zaznaczono inaczej, oznaczaja czesci i pro¬ centy wagowe, zas stosunek miedzy czesciami wa¬ gowymi a objetosciowymi jest taki jak miedzy gramami i cm3.Przyklad I. 28 czesci kwasu anilino-2,5- -dwusulfonowego rozpuszcza sie w 200 czesciach wody z dodatkiem wodorotlenku sodowego, zobo¬ jetnia roztwór, chlodzi do temperatury 0°C i trak¬ tuje 19 czesciami chlorku cyjanurowego. Nastep¬ nie miesza sie w ciagu 2 godzin w temperaturze 0—5°C, dodajac wodorotlenek sodowy tak, aby utrzymac wartosc pH = 6 — 7.Po ukonczeniu reakcji otrzymany roztwór wle¬ wa sie do obojetnego roztworu 54,5 czesci barwni¬ ka kwasu l-amino-/4'-amino-2',3',5',6'-czteromety- lofenyloamino/-antrachinono-2-sulfonowego, otrzy¬ manego przez kondensacje kwasu 4-bromo-l-ami- noantrachinono-2-sulfonowego z l,4-dwuamino-2,3, '5,6-czterometylobenzenem, rozpuszczonego w po¬ staci soli sodowej w 1000 czesciach wody. Miesza sie w ciagu kilku godzin w temperaturze 35— 40°C dodajac wodorotlenek sodowy w celu utrzy¬ mania wartosci pH = 7.Po zakonczonej reakcji barwnik wysala sie, od¬ sacza i suszy. Uzyskuje sie niebieski proszek, da¬ jacy w wodzie roztwór niebieski, a w stezonym kwasie siarkowym roztwór fioletowoniebieski. 5 Barwnik ten barwi bawelne znanymi metodami, stosowanymi do barwników majacych powinowac¬ two do wlókna, przy czym otrzymane wybarwie¬ nia niebieskie sa bardzo trwale.Jezeli jako pochodna triazynowa stosuje sie od- io powiednia ilosc produktu monokondensacji kwasu 2-amino-5-sulfoibenzoesowego, to otrzymuje sie barwnik o podobnych wlasciwosciach.Przyklad II. Do obojetnego roztworu 62 czesci kwasu l-amino-/4'-amino-2',3',5',6'-cztero- 15 metylofenyloamino/ -antrachinono-2,6-dwusulfono- wego dodaje sie roztwór 34,3 czesci soli sodowej kwasu 2-fenyloamino-4,6-dwuchloro-l,3,5-triazyno- -3'-sulfonowego. Mieszanine ogrzewa sie do tem¬ peratury 40°C i utrzymuje w tej temperaturze w 20 ciagu 3 godzin, dodajac kroplami rozcienczony roztwór wodorotlenku sodowego w celu zobojet¬ nienia powstajacego wolnego kwasu. Po zakoncze¬ niu reakcji barwnik wysala sie, odsacza i suszy.Barwi on bawelne na trwale, niebieskie odcienie. 25 Przyklad III. 62,6 czesci kwasu 1-amino- -/4/-amino-2/,3/,5',6,-czterometylofenyloamino /-an- trachinono-2,6-dwuisulfonowego rozpuszcza sie w 1000 czesciach wody z dodatkiem weglanu sodo¬ wego. Roztwór wlewa sie do drobnej zawiesiny 19 30 czesci chlorku cyjanurowego w 300 czesciach wo¬ dy lodowej, przy czym utrzymuje sie temperature 5—10°C oraz dodaje rozcienczonego wodorotlenku sodowego w celu utrzymania wartosci pH = 5—6.Po zakonczonej kondensacji dodaje sie roztwór 35 17,3 czesci kwasu l-aminobenzeno-4-sulfonowego, miesza i utrzymuje mieszanine w temperaturze 40°C w ciagu 3 godzin. Wysala sie barwnik mono- chlorotriazynowy, odsacza go i suszy. Barwi on bawelne na trwale, niebieskie odcienie.Jezeli jako niebieski komponent stosuje sie kwas 1-amino-/ 4' -amino-2', 3', 5', 6'-czterometylofenylo- amino/ -antrachinono-2,5- wzglednie -2,8'-dwusul- fonowy, to otrzymuje sie barwnik o podobnych wlasciwosciach.Przepis farbiarski. 2 czesci barwnika rozpuszcza sie w 100 czesciach wody i roztworem tym o tem¬ peraturze 80°C napawa w napawarce tkanine ba¬ welniana, wyciskajac nadmiar cieczy tak, aby material zatrzymal kapiel w ilosci 75% jego cie¬ zaru. Material ten suszy sie i nastepnie napawa go w temperaturze pokojowej roztworem zawie¬ rajacym w 1 litrze 10 g wodorotlenku^ sodowego i 300 g chlorku sodowego. Nadmiar cieczy wyciska sie tak, aby material zachowal ciecz w ilosci 75% jego ciezaru, po czym paruje sie w ciagu 60 sekund w temperaturze 100—101°C, plucze i traktuje 0,5% roztworem kwasnego weglanu sodowego, po¬ nownie plucze, namydla w ciagu 15 minut 0,3% roztworem, niejonowego srodka pioracego w tem¬ peraturze wrzenia, plucze i suszy. Uzyskuje sie wybarwienie trwale na gotowanie.Podobny wynik otrzymuje sie stosujac zamiast tkaniny bawelnianej tkanine z wlókien cietych. 65 Jezeli nasycanie roztworem barwnika prowadzi 40 45 50 55 605 57352 6 sie nie jak padano wyzej, lecz w temperaturze 30°C, to równiez uzyskuje sie dobry wynik. PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania nowych barwników antra- chinonowych, o wzorze 1, w którym a, b, c oraz d oznaczaja po jednej niskoczasteczkowej reszcie alkilowej, korzystnie reszte metylowa, a X oznacza reszte 2-amino-4-chlorowco-l,3,5- -triazynowa, która polaczona jest z grupa NH poprzez atom wegla pierscienia w pozycji 6 i której grupa aminowa stojaca w pozycji 2 jest drugorzedowa lub trzeciorzedowa grupa amino¬ wa i zawiera reszte posiadajaca ugrupowanie nadajace rozpuszczalnosc w wodzie, takie jak grupa sulfonowa lub karboksylowa, znamien¬ ny tym, ze barwniki antrachinonowe o wzo¬ rze 2, w którym a, b, c i d maja wyzej podane znaczenie, kondensuje sie z 2-amino-4,6-dwu- chlorowco-l,3,5-triazynami, których drugorze- dowe lub trzeciorzedowe grupy aminowe sto¬ jace w pozycji 2 posiadaja reszty zawierajace ugrupowania nadajace rozpuszczalnosc w wo- 5 dzie, takie jak grupy sulfonowe lub karboksy¬ lowe, lub z trójchlorowco-l,3,5-triazynami, przy czym w drugim z tych przypadków jeden z obu atomów chlorowca w powstalym dwuchlorowco- triazynowym produkcie kondensacji zastepuje pierwszorzedowymi lub drugórzedowymi ami¬ nami, których grupy aminowe zawieraja reszty posiadajace ugrupowania nadajace rozpuszczal¬ nosc w wodzie, takie jak grupy sulfonowe lub karboksylowe.
2. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze do kondensacji stosuje sie chlorek cyjanurowy, po czym w otrzymanych barwnikach dwuchloro- triazynowych jeden atom chloru zastepuje aro¬ matycznym kwasem aminosulfonowym, ewen¬ tualnie podstawionym. 15r KI. 22 b, 3/02 57352 MKP C 09 b WzoK4 CO m, SO^H WH- a b d^N: -JUL WZÓR Z ¦^ tl I + Cl" yizok 3 WDA-l. Zam. 2210 Naklad 220 egz. PL