Pierwszenstwo: 15. VI. 1965 Niemiecka Republika Federalna Opublikowano: 10. VI. 1969 57048 KI. 63 k, 16 MKP B 62 m 1h£ UKD Wlasciciel patentu: Fichtel & Sachs A. G., Schweinfurt (Niemiecka Re¬ publika Federalna) Zespól wolnego kola do pojazdów, zwlaszcza do pojazdów dla dzieci Wynalazek dotyczy zespolu wolnego kola do po¬ jazdów, zwlaszcza do pojazdów dla dzieci, zawiera¬ jacego czesc wejsciowa i czesc wyjsciowa oraz pomiedzy czescia wejsciowa i czescia wyjsciowa sprzeglo jednokierunkowe o dwustronnym dziala¬ niu z urzadzeniem sterujacym, które w kazdym kierunku obrotu czesci wejsciowej przerywa prze¬ noszenie momentu napedowego w drugim kierunku obrotu.W znanej konstrukcji sprzeglo jednokierunkowe o dwustronnym dzialaniu zawiera stozek podwójny, który za pomoca gwintu o stromym skoku jest osadzony pokretnie na czesci wejsciowej, a za po¬ moca hamulca ciernego jest hamowany na ele¬ mencie podporowym, tak iz w zaleznosci od kie¬ runku obrotu przylega jedna lub druga powierzch¬ nia stozkowa do jednej z dwóch powierzchni stoz¬ kowych czesci wejsciowej. Wada tej konstrukcji jest to, ze lozyska czesci wejsciowej i czesci wyj¬ sciowej sa obciazone sila osiowa.Wedlug wynalazku sprzeglo jednokierunkowe o dwustronnym dzialaniu sklada sie z dwóch czyn¬ nych w przeciwnych kierunkach obrotu zamków zapadkowych, przy czym urzadzenie sterujace, za¬ wierajace pierscien sterujacy, który dla kazdego zamka zapadkowego ma strefe przechwytywania i strefe wylaczania, jest polaczone za pomoca sprzegla biegu jalowego z czescia wejsciowa, a za pomoca hamulca — z elementem podporowym.Pierscien sterujacy moze byc wykonany w spo- 10 25 30 sób najprostszy w postaci obejmujacej zapadki tulei, która ma otwory przechwytywania i kra¬ wedzie wylaczania zapadek.Obydwie zapadki w najprostszej i najlepszej po¬ staci wykonania moga miec wspólna obsade dla dwóch grup zwróconych w przeciwnych kierun¬ kach zapadek oraz wspólne uzebienie dla tych za¬ padek. Gdy obsada zapadkowa jest polaczona z czescia wejsciowa, to pierscien sterujacy jest polaczony sprzeglem biegu jalowego z obsada za¬ padkowa. Sprzeglo biegu jalowego moze byc wy¬ konane tak, ze obsada zapadkowa ma promienio¬ we wyciecie, którego scianki ograniczajace stano¬ wia powierzchnie oporowe dla zderzaka pierscienia sterujacego.Hamulec dzialajacy miedzy pierscieniem steru¬ jacym i elementem podporowym moze byc hamul¬ cem ciernym. Element podporowy moze byc usta¬ lony nieobrotowo na pojezdzie podtrzymujacym zespól. Nie jest to jednak konieczne, gdyz jego dzialanie jako elementu podporowego moze byc spelnione równiez wtedy, gdy jest on polaczony z masa bezwladnosci.Dla pewnosci dzialania sprzegla jednokierunko¬ wego o dwustronnym dzialaniu jest korzystne gdy bieg jalowy sprzegla biegu jalowego i uklad stref przechwytywania i wylaczania na pierscieniu steru¬ jacym sa tak dobrane wzajemnie, ze w polozeniu srodkowym pierscienia sterujacego wzgledem czesci wejsciowej obydwa zamki zapadkowe sa nieczynne. 5704857048 3 4 Szczególnie zwarta budowe otrzymuje sie wtedy, gdy czesc wejsciowa i czesc wyjsciowa obejmuja jedna druga wspólosiowo na pewnej czesci dlu¬ gosci poosiowej, a sprzeglo jednokierunkowe jest umieszczone w komorze pierscieniowej miedzy dwiema czesciami. Podobnie jak w piastach rowe¬ rowych korzystne jest takie rozwiazanie, W któ¬ rym czesc wejsciowa jest osadzona obrotowo na osi srodkowej, czesc wyjsciowa jest osadzona obro¬ towo z jednej strony na czesci wejsciowej, a z dru¬ giej strony równiez na osi srodkowej, natomiast sprzeglo jednokierunkowe o dwustronnym dziala¬ niu jest umieszczone miedzy dwoma lozyskami czesci wyjsciowej.Uzebienie zapadkowe moze byc umieszczone na powierzchni wewnetrznej czesci wyjsciowej. Czesc wyjsciowa moze byc na przyklad polaczona z ko-. lem rowerowym lub kolnierzem szprychowym.Zespól wolnego kola moze byc polaczony z prze¬ kladnia, przy czym najlepiej przekladnia jest umieszczona na czesci wejsciowej. Jako przeklad¬ nia moze byc zastosowana z powodzeniem prze¬ kladnia obiegowa z obsada kól satelitowych, z ko¬ lami satelitowymi umieszczonymi na tej obsadzie z kola centralnego i kola pustego.W korzystnej odmianie wykonania przekladnia jest umieszczona i wykonana w ten sposób, ze obsada kól satelitowych jest napedzana z zewnatrz, czesc wejsciowa jest polaczona z kolem drazonym, a kolo centralne moze byc za pomoca przesuniecia osiowego badz ustalone nieobrotowo, badz tez uzyte jako element sprzegajacy miedzy kolami sa¬ telitowymi i kolem pustym.Na zalaczonym rysunku uwidoczniony jest przy¬ klad wykonania wynalazku, przy czym fig. 1 przed¬ stawia zespól wolnego kola wedlug wynalazku, czesciowo w przekroju, fig. 2, 3 i 4 przedstawiaja przekroje wzdluz linii A—B na fig. 1 w róznych stanach ruchu, fig. 5 przedstawia zespól wedlug wynalazku z odmienna czescia wyjsciowa i fig. 6 — zespól wedlug wynalazku z przekladnia.Na fig. 1 liczba 10 oznacza os, na której jest osadzony pierscien lozyskowy 12. Na tym pierscie¬ niu jest osadzona za pomoca lozyska kulkowego 16 czesc wejsciowa 14 z kolem lancuchowym 18. Czesc wyjsciowa 20 jest osadzona za pomoca lozyska kulkowego 22 na czesci wejsciowej 14, a za pomoca lozyska kulkowego 24 — na pierscieniu lozyskowym 26, który jest równiez osadzony na osi piasty 10.Wewnatrz czesci wyjsciowej 20 jest umieszczone sprzeglo jednokierunkowe 28 o dwustronnym dzia¬ laniu z urzadzeniem sterujacym 30. Sprzeglo jedno¬ kierunkowe o dwustronnym dzialaniu zawiera obsade zamka zapadkowego 32, która jest pola¬ czona sprzeglem klowym 34 z czescia wejsciowa 14 i, jak pokazano na fig. 2—4, podtrzymuje dwie zapadki 36 i 38. Zapadki 36 i 38 sa wypychane za pomoca sprezyny pierscieniowej 40 ostrzami w kie¬ runku promieniowym na zewnatrz w celu wspól¬ dzialania z uzebieniem zapadkowym 42 umieszczo¬ nym na wewnetrznej stronie czesci wyjsciowej 20.Obsada zapadkowa 32 tworzy razem z zapadka 36, sprezyna pierscieniowa 40 i uzebieniem zapad¬ kowym 42 pierwszy zamek zapadkowy 32, 36, 40, 42, a z zapadka 38, sprezyna pierscieniowa 40 i uze¬ bieniem zapadkowym 42 tworzy drugi zamek za¬ padkowy 32, 38, 40, 42.Urzadzenie sterujace 40 zawiera wykonany w po¬ staci cylindrycznej tulei pierscien sterujacy 44 5 obejmujacy zapadki 36 i 38. Zderzak 46 pierscienia sterujacego 44 opiera sie w zaleznosci od kierunku obrotu czesci wejsciowej 14 na powierzchni zabie- rakowej 48 obsady zapadkowej 42 (fig. 2) lub na powierzchni zabierakowej 50 obsady zapadkowej.Obydwie powierzchnie zabierakowe 48 i 50 sa utworzone przez promieniowe wyciecie 52 obsady zapadkowej 32. Wraz ze zderzakiem 46 powierz¬ chnia zapadkowa 48 i 50 stanowia sprzeglo biegu jalowego 46, 48, 50, dla kazdej z zapadek 36 i 38 znajduje sie w pierscieniu sterujacym 44 otwór przechwytowy 54, 56 z krawedzia wlaczania 58 lub 60. Pierscien sterujacy 44 jest osadzony z tarciem na elemencie podporowym 62 umieszczonym nie¬ obrotowo na osi piasty 10.Kolo lancuchowe 18 jest polaczone z mechaniz¬ mem pedalowym za pomoca lancucha (nie pokaza¬ nego na rysunku). Na czesci wyjsciowej 20 sa umieszczone kolnierze szprychowe 64, 66.Opisany wyzej zespól dziala w sposób nastepu¬ jacy Gdy czesc wejsciowa 14 jest obracana we¬ dlug fig. 2 w kierunku odwrotnym do wskazówek zegara, to obsada zapadkowa 32 zabiera swa po¬ wierzchnia zabierakowa 48 zderzak 46, wiec pier¬ scien sterujacy 44. W tym polozeniu wzglednym pierscienia sterujacego 44 i obsady zapadkowej 42 zapadka 36 przechodzi przez otwór przechwy¬ towy 54 do uzebienia zapadkowego 42, tak iz za¬ padka zabiera czesc wyjsciowa 20. Jednoczesnie zapadka 38 znajduje sie w polozeniu pokrycia ze strefa wylaczania 68 pierscienia sterujacego 44.Pojdczas obrotu w kierunku wskazówek zegara, jak na fig. 3 obraca sie najpierw obsada zapad¬ kowa 32 bez pierscienia sterujacego 44, który jest przytrzymany sila tarcia na elemencie podporo¬ wym 62 'dopóki dziala sprzeglo biegu jalowego, to znaczy dopóki wedlug fig. 3 zderzak 46 opiera sie na powierzchni zabierakowej 50. Odtad pier¬ scien sterujacy 44 jest znowu zabierany. Krawedz wlaczania 58 przejdzie jednak tymczasem po za¬ padce 36 i ustawia ja w polozenie wylaczania, w którym jest przytrzymywana przez strefe wy¬ laczania 70 pierscienia sterujacego 44. Jednoczesnie zapadka 38 przechodzi przez otwór przechwytowy 56 i zazebia sie z uzebieniem zapadkowym 42, tak iz zabiera czesc wyjsciowa 20 w kierunku wska¬ zówek zegara.Gdy zderzak 46 przyjmuje polozenie srednie mie¬ dzy powierzchniami zabierakowymi 48, 50, to oby¬ dwie zapadki 36 i 38 nie wspóldzialaja z uzebieniem zapadkowym 42. Jest to uwidocznione na fig. 4.Odmiana wedlug fig. 5 rózni sie od odmiany wedlug fig. 1 tylko tym, ze pominiety jest kol¬ nierz szprychowy, natomiast czesc wyjsciowa 20 podtrzymuje kolo lancuchowe 52. Ta odmiana wy¬ konania jest wmontowywana do pojazdów w ten sposób, ze od mechanizmu napedowego pierwszy lancuch prowadzi do kola lancuchowego 18 ze¬ spolu wolnego kola, a drugi lancuch prowadzi od kola lancuchowego 72 zespolu wolnego kola do walu odbiorczego pojazdu. 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6057048 5 6 Równiez odmiana wedlug fig. 6 ma w zasadzie te same czesci co odmiana wedlug fig. 1—4, a w szczególnosci wszystkie czesci znajdujace sie na fig. 6 z lewej strony czesci wejsciowej 14 maja dokladnie taki sam ksztalt i sa tak samo umiesz¬ czone jak w odmianie wedlug fig. 1. Czesc wej¬ sciowa 14 w odmianie wedlug fig. 6 jest wykonana jako kolo pierscieniowe przekladni obiegowej 74.Przekladnia obiegowa zawiera obsade 76 kól pla¬ netarnych 78 oraz kolo lancuchowe 80. Obsada kól planetarnych 76 jest osadzona za pomoca lo¬ zyska kulkowego 79, które jest osadzone na osi lancuchowej 10. Kola planetarne 78 wspóldzialaja z jednej strony z uzebieniem wewnetrznym 82 kola pierscieniowego 14, a z drugiej strony sa za¬ zebione z uzebieniem zewnetrznym 84 kola cen¬ tralnego 86.Kolo centralne 86 jest osadzone obrotowo na zabieraku 88 prowadzonym przesuwnie w szczeli¬ nie osi piastowej 10 i jednoczesnie wedlug fig. 6 jest zazebione z uzebieniem wewnetrznym 90 czesci wejsciowej i kola pustego 14. W ten sposób obsada kól.planetarnych 76 jest sztywno polaczona z kolem pustym 14, tak iz warunki napedu sa takie same jak gdyby kolo lancuchowe 80 bylo umieszczone bezposrednio na czesci wejsciowej 14.Kolo centralne 86 moze byc przesuwane za pomo¬ ca zabieraka 88 w kierunku osiowym. Zabierak 88 jest polaczony w tym celu z lancuchem pociago¬ wym 92, który znajduje sie w wydrazeniu osio¬ wym 94 osi piasty 10. Przez pociagniecie lancucha pociagowego 92 zostaje przesuniety zabierak 88 wedlug fig. 6 w prawo, wbrew dzialaniu srubowej sprezyny naciskowej 96, tak iz kolo centralne 86 zazebia sie z uzebieniem wewnetrznym 98 pier¬ scienia lozyskowego 79 i zostaje unieruchomione obrotowo. W tym polozeniu roboczym czynna jest przekladnia obiegowa. Czesc napedowa, która sta¬ nowi jednoczesnie kolo pierscieniowe przekladni obiegowej, obraca sie z odmienna szybkoscia za¬ lezna od liczbv obrotów kola lancuchowego 80. PL