Uprawniony z patentu: Fichtel & Sachs AG, Schweinfurt (Republika Federalna Niemiec) Piasta przekladniowa wielobiegowa do rowerów Wynalazek dotyczy piasty przekladniowej wielobie- gowej do rowerów, motorowerów i tym podobnych o n^3 stopni przelozen, skladajacej sie z osi piasty d ulozyskowanym na niej obrotowo elementem napedo¬ wym, z tulei piasty, a z drugiej strony na elemencie napedowym, z ukladu przekladniowego zawierajacego n—2 zespolów przekladni obiegowych, umieszczonych jeden za drugim, mieszczacego sie wewnatrz tuki piasty i polaczonego z elementem napedowym, przy czym kazda przekladnia obiegowa zawiera czesci rozmie¬ szczone zasadniczo w kierunku osiowym, jedna za druga nderiuchomo, zwlaszcza kolo srodkowe* jatrzmo, kola satelitów umieszczone na tym jarzmie oraz kolo o uzebieniu wewnetrznym, z wieksfeej ilosci sprzegiel przelaczajacych i z n—1 wylaczników odsrodkowych odpowiadajacych róznym obrotom, z których kazdy oddzialywuje na pare sprzegiel pitzelaczajacych, przy czym co najmniej jeden z zespolów przekladni obie¬ gowych ma po jednej stronie kola srodkowego ulo- zyskowana tuleje napedzajaca, a po drugiej stronie kola srodkowego ulozyskowana tuleje napedzana.W piastach przekladniowych togo typu, z automa¬ tyczna zmiana przelozenia, w których zmiana przelo¬ zenia dokonuje sie automatycznie przez wybranie przelozenia odpowiadajacego predkosci roweru za po¬ moca regulatora odsrodkowego, normalne dzialanie regulatora odsrodkowego jest zaklócone drganiami wyt¬ worzonymi w ramie rowerowej. W szczególnosci jezeli rower toczy sie po nierównej drodze, pionowe drgania przenoszone sa nieregularnie na regulator odsrodkowy, 10 co ma wplyw na nierówna prace przekladni i zmiane przelozenia predkosci, niedostosowana do predkosci roweru, a zatem bardzo utrudnia jazde na rowerze, oddzialywujac bardzo niekorzystnie na trwalosc i pew- 5 nosc dzialania mechanizmu przekladniowego.Celem i zadaniem niniejszego wynalazku jest wyeli¬ minowanie badz ograniczenie niedogodnosci wystepu¬ jacych w znanych rozwiazaniach, a w szczególnosci opracowanie mozliwie prostej konstrukcji piasty przek¬ ladniowej wielobiegowej typu wyzej omówionego, nie wrazliwej na zmiany predkosci wywolane w wyniku gwaltownych drgan.Istota wynalazku polega na tym, ze piasta ma i5 pierwsza pare sjprzegiel przelaczajacych miedzy tuleja napedzajaca a przekladnia obiegowa, a mianowicie pierwsze sprzeglo przelaczajace po stronie napedzajacej do przenoszenia momentu obrotowego z tulei napedza¬ jacej na jarzmo przekladni obiegowej, zas drugie 2o sjprzeglo pizelaczajace po stronie napedzajacej do prze¬ noszenia momentu obrotowego z tulei napedzajacej na kolo o uzebieniu wewnetrznym, oraz druga pare sprzegiel przelaczajacych miedzy przekladnia obiegowa a tuleja napedzana, a mianowicie pierwsze sprzeglo 25 przelaczajace po stronie napedzanej do przenoszenia momentu obrotowego z jarzma przekladni obrotowej na tuleje napedzana, zas drugie sprzeglo przelaczajace po stronie napedzanej do przenoszenia momentu obro¬ towego z kola o uzebieniu wewnetrznym na tuleje 30 napedzana. 1265172657 Istota konstrukcji przekladni obiegowej wedlug wy¬ nalazku polega równiez na tym, ze jarzmo przekladni obiegowej posiada po stronie napedzajacej, wystep tulei obejmujacy z zewnatrz tuleje napedzajaca, oraz ze pierwsze od stany napedzajacej sprzeglo przyla- 5 czajace umieszczone jest .promieniowo pomiedzy tuleja napedzajaca i wymienionym wyzej wystepem tuled, oraz tym, ze kolo o uzebieniu wewnetrznym posiada po stronie napedzajacej wystep rurowy obejmujacy z zewnatrz wystep tulei i wystajacy poza niego w kie- 10 runku osiowym oraz, ze drugie sprzeglo przelaczajace po stronie napedzajacej umieszczone jest promieniowo pomiedzy tuleja napedzajaca i wystepem rurowym.Wylacznik odsrodkowy znajdujacy sie po stronie na¬ pedzajacej i przyporzadkowany sprzeglem przelacza- 15 jacym po stronie napedzajacej jest umieszczony korzys¬ tnie na tulei napedzajacej przy czym wylacznik odsrod¬ kowy strony napedzajacej umieszczony jest na drugim sprzegle przelaczajacym strony napedzajacej, po prze¬ ciwleglej stronie niz przekladnia obiegowa. 2o Zgodnie z dalsza cecha wynalazku dla odpowiedniego umiejscowienia oraz polaczenia wylacznika odsrodko¬ wego ze sprzeglami przelaczajacymi strony napedzaja¬ cej, co najmniej jedno ze sprzegiel przelaczajacych zwlaszcza drugie po stronie napedzajacej, uksztaltowane 2s jest jako mechanizm wolnego kola, a tylko pierwsze z nich napedzane jest mechanicznie przez wylacznik odsrodkowy, przy czym korzystnie co najmniej jedno ze sprzegiel przelaczajacych strony napedzajacej uksztal¬ towane jest jako sprzeglo zapadkowe. 30 Korzystnie równiez jest gdy umieszczone sa na tulei napedzajacej w sposób umozliwiajacy ich zazebienie sie z przynaleznym do nich uzebieniem sprzegla za¬ padkowego znajdujacym sie na wystepie tulei po stronie napedzajacej lub na wystepie rurowym. 35 W celu umozliwienia oddzialywania wylacznika od¬ srodkowego na pierwsze sprzeglo przelaczajace, znaj¬ dujace sie w poblizu przekladni obiegowej, który to wylacznik odsrodkowy umiejscowiony jest na drugim sprzegle przelaczajacym strony napedzajacej po stronie ^ odleglej od przekladni obiegowej, korzystnie pierwsze sprzeglo przelaczajace strony napedzajacej stanowi sprzeglo zapadkowe, a ulozyskowane na tulei nape¬ dzajacej zapadki posiadaja osiowo ukierunkowane wy¬ stepy sterujace, siegajace w kierunku osiowym ponad 45 drugim sprzeglem przelaczajacym W zasieg oddzialy¬ wania wylacznika odsrodkowego.Zgodnie z dalsza cecha rozwiazania wedlug wyna¬ lazku dla rozmieszczenia poszczególnych czesci funk¬ cjonalnych po stronie przekladni obiegowej odleglej od 50 elementu napedowego odpowiednio jak po stronie elementu napedowego jest to, ze jarzmo przekladni obiegowej posiada po swej stronie napedzanej wystep tulei obejmujacy z zewnailirz tuleje napedzana, zas pierwsze sprzeglo przelaczajace po stronie napedzanej 55 umieszczone jest promieniowo pomiedzy tuleja nape¬ dzana i wystepem tulei strony napedzanej oraz to, ze kolo o uzebieniu wewnetrznym posiada wystep rurowy obejmujacy z zewnatrz wystep tulei strony napedzanej i wystepujacy poza ten wystep tulei w kierunku osio- ^ wym, zas drogie sprzeglo przelaczajace strony nape¬ dzanej umiejscowione jest piromieniowo pomiedzy tuleja napedzana i wystepem rurowym strony napedzanej.Wylacznik odsrodkowy strony napedzanej przypo¬ rzadkowany sprzegiem przelaczajacym strony napedza- 65 nej jest korzystnie umieszczony na tulei napedzanej i napedzany przez tuleje napedzana, przy czym wy¬ lacznik ten jest najkorzystniej umieszczony na drugim sprzegle przelaczajacym strony napedzanej, odleglym od przekladni obiegowej.Dla umozliwienia powiazania tulei napedzanej z innymi czesciami piasty tuleja na swym koncu przeciw¬ nym od przekladni obiegowej uksztaltowana jest jako czesc sprzegla napedzanego.Ze wzgledu na ekonomicznosc wykorzystania miejsca i ze wzgledów funkcjonalnych, dla sprzegiel przela¬ czajacych strony napedzanej, korzystnym jest zgodnie z wynalazkiem, gdy co najmniej pierwsze z tych Sprzegiel przelaczajacych uksztaltowane jest jako me¬ chanizm wolnego kola (sprzeglo jednokierunkowe), a drugie sprzeglo napedzane jest mechanicznie przez wy¬ lacznik odsrodkowy strony napedzanej, przy czym zgo¬ dnie z dalszym rozwinieciem istoty wynalazku równiez i drugie sprzeglo przelaczajace strony napedzanej uksztaltowane jest jako mechanizm wolnego kola.Korzystnie zapadki utworzonego sprzegla strony na¬ pedzajacej stanowiacego sprzeglo zapadkowe umieszczo¬ ne sa na tulei napedzanej, a przynalezne do nich urzadzenie sprzegla zapadkowego znajduje sie na wys¬ tepie tulei strony napedzanej, wzglednie na wystepie rurowym.Przy uksztaltowaniu drugiego sprzegla przelaczajacego strony napedzanej jako sprzegla zapadkowego zadnych trudnosci nie nastrecza uruchomienie go przez sasia¬ dujacy z nim wylacznik odsrodkowy, wystarczy tylko wyposazyc zapadki w osiowo skierowane wystepy sterujace, ktpre siegaja w kierunku osiowym w zasieg oddzialywania wylacznika odsrodkowego.Podobne uksztaltowanie i rozmieszczenie czesci fun¬ kcjonalnych po obu stronach przekladni obiegowej pozwala na nieomal zupelnie symetryczne uksztaltowa¬ nie zespolu przekladni obiegowej w odniesieniu do plaszczyzny srodkowej przekladni. Ma to te zalete, ze rózne czesci z obu stron przekladni obiegowej wykonane sa jako jednakowe i produkcja ich z tego powodu jest tania.Wylacznik odsrodkowy piasty przekladniowej wielo- biegowej wedlug wynalazku posiada korzystnie wieksza ilosc szczek przeciwwag ulozyskowanych wychylnie na przynaleznej do nich tulei, zesprzegkma jest ze sobar co wymusza wspólny mich wychylajacy, przy czym szczeki przeciwwag zesprzeglone sa tarcza sterujaca, która jednoczesnie stanowi polaczenie uruchamianego sprzegla przelaczajacego. W przypadku, gdy sprzeglem przelaczajacym jest sprzeglo zapadkowe, tarcza sterujaca ma wybranie, w które wchodza wystepy sterujace za¬ padek.Tarcza sterujaca przy wytwarzaniu wybran wykrój- nikiem ma jedno wspólne wybranie, do którego wcho¬ dza zarówno sworznie lozyskujace szczek praediwwag,. jak równiez czop laczacy i wystepy sterujace zapadek.W przypadku piasty przekladniowej tnzybiegowej tuleja napedzajaca zesprzeglona jest z elementem napedowym* zas tuleja napedzana z tuleja piasty.W dalszym rozwinieciu wynalazku tuleja napedzana zeapnzeglona jest z tuleja piasty za posrednictwem tarczy pierscieniowej, stanowiacej czesc lozyskujaca tulei piasty po stronie dalszej od elementu napedowego i wcisnietej w tuleje piasty, co pozwala na haftowanie tarczy piecsrieniowej w przeciwienstwie do tulei piasty.72657 Takie zlozone wykonanie tulei piasty posiadajacej po sfrunie elementu napedowego pierscien lozyskujacy, a po stronic przeciwnej tarcze pierscieniowa, pozwala na gladkie wykonanie otworu w tulei piasty, co jest korzystne z punktu widzenia procesu techiiwfogpcznego. 5 W celu uniemozliwienia przy spadku ilosci obrotów ponizej obrotów przelaczania wylacznika odsrodkowego odlaczalny pierscien, który stanowi czesc przynaleznego autoniatycznego polaczenia na nastepny bieg, co zapewnia z kolei mozliwosc wyboru przez kolarza 10 jazdy przy jednym lub drugim przelozeniu, zgodnie z wynalazkiem przekladni obiegowej przyporzadkowany jest hamulec mchfu wzglednego miedty possraególnymi czesciami przekladni obiegowej, oraz pierwsze sprzeglo przelaczajace po stronie napedzajacej i/lub w drugie l5 sprzeglo przelaczajace po stronie napedzanej sa samo- zakleszczajace.W przypadku sprzegiel zapadkowych/ w celu umo¬ zliwienia wykonania uzebien sprzegiel o zblizonej do siebie srednicy podzialowej jeden z wystepów rurowych 20 kola o uzebieniu wewnetrznym wyposazony jest w odlaczalny pierscien, który stanowi czesc przynaleznego sprzegla przelaczajacego. Za pomoca wzajemnie sie zazebiajacych rowków i wypustów na wystepie rurowym zwlaszcza rozpreznego pierscienia osadczego wymieniony 25 odlaczalny pierscien zabezpieczony jest przed przekre¬ ceniem. Wymieniony rozprezny pierscien osadowy do¬ ciska odlaczalny pierscien w kierunku osiowym do przy¬ naleznego mu wystepu tulei jarzma przekladni obiego¬ wej wytwarzajac odpowiednie tarcie, dzieki czemu 30 utworzony zostaje hamulec wewnatrz przekladni obie¬ gowej.Przedmiot wynalazku jest objasniony szczególowo w dalszej czesci opisu na przykladach wykonania rozwiazania przedstawionych na zalaczonym rysunku 35 na którym fig. 1 przedstawia w przekroju wzdluznym piaste trzybiegowej przekladni wedlug wynalazku z osia piasty, fig. 2 — piasta w przekroju wzdluz linii II—II wedlug fig. 1, fig. 3 — piasta w przekroju wzdluz linii III—III wedlug fig. 1, fig. 4 — piasta w przekroju ^ wzdluz linii IV—IV wedlug fig. 1, fig. 5 — piasta w przekroju wzdluz linii V—V wedlug fig. 1, fig. 6 — piasta w przekroju odpowiadajacym przekrojowi wedlug fig. 5, lecz z tarcza sterujaca w innym wykonaniu.Na piascie 1 znajduja sie korpusy pierscieni lozysko- 45 wych 50 i 51. Na biezni pierscienia lozyskowego 50 ulozyskowany jest obrotowo przy pomocy lozyska kul¬ kowego 52 element napedowy 7, polaczony z kolem lancuchowym 6.Tuleja piasty 36 ulozyskowana jest za pomoca lozy- 50 ska kulkowego 38 na elemencie napedowym 7, a z drugiej strony za pomoca lozyska kulkowego 54 na biezni pierscienia lozyskowego 51, W tym celu tuleja piasty 36 wedlug fig. 1, posiada na prawym koncu pierscieniowa wkladke 37, w której uksztaltowana jest 55 powierzchnia lozyskujaca kulkowego lozyska 52. Z drugiej strony tuleje piasty 36 zamyka tarcza pierscie¬ niowa 35, w której uksztaltowana jest powierzchnia lozyskujaca lozyska kulkowego 54. Tarcza pierscieniowa 35 i wkladka pierscieniowa 37 sa utwardzone i wypra- ^ sowane wewnatrz gladkiej i nie utwardzonej tulei piasty 36.Wewnatrz tulei piasty umieszczona jjest przekladnia obiegowa zlozona z kola srodkowego 2, na stale zamo¬ cowanego na piascie 1, z jarzma przekladni obiegowej 65 3, z satelitów 4, ulozyskowanych obrotowo w szczelinach 41 jarzma 3 oraz z kola o uzebieniu wewnetrznym 5.Jarzmo przekladni 3 i kolo o uzebieniu wewnetrznym 5 jest przylaczone poprzez tuleje napedzajaca 9 do elementu napedowego 7, który polaczony jest sprzaglem koloWym 8 z tuleja napedzajaca 9 w sposób umozli¬ wiajacy przenoszenie momentu obrotowego.Polaczenia umozliwiajace przenoszenie momentu obrotowego miedzy tuleja napedzajaca 9 i jarzmem przekladni obiegowej 3 stanowi pierwsze sprzeglo zapadkowe 11, 24 dzialajace w kierunku napedzania, które sklada sie z zapadek 11 ulozyskowanych wy- ohyfaiie w wnekowych lozyskach Ha tulei napedzajacej 9 i z uzebienia sprzegla zapadkowego 24, znajdujacego sie w skierowanym ku napedowi wystepach tulei 3a jarzma przekladni obiegowej 3. Sprezyna pierscieniowa llb powoduje zazebienie zapadek 11 z uzebieniem sprzegla zapadkowego 24.Moment obrotowy pomiedzy tuleja napedzajaca 9 i kolem o uzebieniu wewnetrznym 5 przenosi sprzeglo zapadkowe 10, 25, które sklada sie z zapadek 10 ulozyskowanych wychylnie w wnekowych lozyskach lOa tulei napedzajacej 9 oraz z uzebienia sprzegla zapad¬ kowego 25 znajdujacym sie na pierscieniu 12, zamo¬ cowanym na wystepie rurowym 5a kola o uzebieniu wewnetrznym 5. Sprezyna pierscieniowa lOb powoduje zazebienie zapadek 10 z uzebieniem wewnetrznym 25.Do sprzegla zapadkowego 11, 24 przyporzadkowany jest wylacznik odsrodkowy 20, 16, szczególowo opisany w dalszej czesci opisu.Tuleja piasty 36 jest polaczona z jarzmem przekladni obiegowej 3 i z kolem o uzebieniu wewnetrznym 5, za posrednictwem tulei napedzanej 31. W tym celu tuleja napedzana 31 polaczona jest w sposób umozli¬ wiajacy przenoszenie momentu obrotowego poprzez sprzeglo klowe 34 z tarcza pierscieniowa 35.Moment obrotowy z przekladni obiegowej 3 na tuleje napedzana 31 przenosi sprzeglo zapadkowe 28, 26, które sklada sie z zapadek 28 ulozyskowanych wydhy- Inie we wnekowych lozyskach 28a tulei napedzanej 31 oraz z uzebienia sprzegla zapadkowego 26 uksztalto¬ wanego na wewnetrznej stronie wystepu tulei 3b jarzma przekladni obiegowej 3, po stronie napedzanej. Spre¬ zyna pierscieniowa 28b powoduje zazebienie zapadek 28 z uzebieniem sprzegla zapadkowego 26.Przenoszenie momentu obrotowego z kola o uze¬ bieniu wewnetrznym 5 na tuleje napedzana 31 zapewnia sprzeglo zapadkowe 29, 27, skladajace sie z zapadek 29 ulozyskowanych wychyitnie we wnekowych lozyskach tulei napedzanej 31 oraz z uzebienia sprzegla zapadko¬ wego 27, uksztaltowanego na wewnetrznej. stronie wys¬ tepu rurowego 5b kola o uzebieniu wewnetrznym 5.Sprezyna pierscieniowa 29b powoduje zazebienie zapa¬ dek 29 z uzebieniem sprzegla zapadkowego 27. Do sprzegla zapadkowego 29, 27 przyporzadkowany jest wylacznik odsrodkowy 32, 30, szczególowo opisany w dalszej czesci opisu.Dzialanie piasty wedlug wynalazku jest nastepujace: Na fig. 1 przedstawiony jest uklad czesci w przy¬ padku wlaczenia biegu górskiego. W tym polozeniu polaczenia moment obrotowy przruoszony jest na tu¬ leje piasty 36 przez kolo lancuchowe 6, element nape¬ dowy 7, sprzeglo klowe 8, tuleje napedzajaca 9, sprze¬ glo zapadkowe 10, 25, pierscien 12, kolo o uzebieniu72657 wewnetrznym 5, przekladnie obiegowa 2, 3, 4, 5, jarzmo przekladni obiegowej 3, sprzeglo zapadkowe 28, 26 tuleje napedzana 31, sprzeglo klowe 34, tarcze pier¬ scieniowa 35, tuleje piasty 38.Z uwagi na nizsze obroty jattzma przekladni obie- 5 gowej 3, od obrotów kola o uzebieniu wewnetrznym 5, równiez tuleja piasty 3 obraca sie wolniej, niz element napedowy 7, wystepuje wiec tutaj przelozenie zmniejszajace, nazywane biegiem górskim. W tej pozy¬ cji przelaczenia zapadki 11 sprzegla zapadkowego 11, 10 24 slizgaja sie po uzebieniu sprzegla 24, zas zapadki 29 sprzegla zapadkowego 29, 27 po uzebieniu 27.Przy zwiekszajacych sie obrotach .pedalów roweru, a tym samym przy wzroscie obrotów elementu nape¬ dowego 7 zostaje w koncu osiagnieta taka wczesniej 15 ustalona liczba obrotów, przy której wylacznik odsrod¬ kowy 20, 15 wlacza do pracy strzeglo zapadkowe 11, 24. W tym polozeniu przelaczenia moment obro¬ towy przenoszony jest na tuleje piasty 36 przez kolo lancuchowe 6, element napedowy 7, sprzeglo klowe 2o 8, tuleja napedzajaca 9, sprzegla zapadkowe U, 24 element napedowy 3, sprzeglo zapadkowe 28, 26, tuleja napedzana 31, sprzeglo klowe 34, tarcza pierscieniowa 35, tuleja piasty 36. Przekladnia obiegowa ma ruch jalowy bez obciazenia, nie uczestniczac w przenoszeniu 15 momentu a wiec przelozenie wynosi 1:1, poniewaz zarówno tuleja napedzajaca 9, jak i tuleja napedzana 31 zesprzeglone sa z jarzmem przekladni obiegowej 3.Element napedowy 7 posiada te same obroty, co i tuleja piasty 36. Nazywane to jest biegiem bezposre- 30 dnim. Przy tym przelaczeniu zapadki 10 sprzegla zapad¬ kowego 10, 25 slizgaja sie po uzebieniu sprzegla 25, zas zapadki 29 sprzegla zapadkowego 29, 27, po uze¬ bieniu 27.Gdy liczba obrotów pedalów dalej wzrasta, wtedy 35 przy odpowiedniej, wczesniej ustalonej liczbie obrotów tulei napedzanej 31 wylacznik odsrodkowy 32, 30 po¬ woduje zadzialanie sprzegla zapadkowego 29, 27. W tym przypadku moment obrotowy przenoszony jest z kola lancuchowego 6 na tuleje piasty 36 nastepujaca ^ droga: kolo lancuchowe 6, element napedowy 7, sprze¬ glo klowe 8, tuleja napedzajaca 9, sprzeglo zapadkowe 11, 24, jarzmo przekladni obiegowej 3, przekladnia obiegowa 2, 3, 4, 5, kolo o wewnetrznym uzebieniu 5, sprzeglo zapadkowe 29, 27, tuleja napedzana 31, 45 sprzeglo klowe 34, tarcza pierscieniowa 35, tuleja pia¬ sty 36. Z uwagi na to, ze kolo o wewnetrznym uze¬ bieniu 5 wykonuje swój ruch obiegowy szybciej, niz jarzmo przekladni obiegowej 3, równiez tuleja piasty 36 ma szybsze obroty, ndz element napedowy 7. Wyste- 50 puje tutaj przelozenie zwiekszajace obroty i mówimy o takim ukladzie jako o biegu szybkim. Przy tym przelaczeniu zapadki 10 sprzegla zapadkowego 10, 25 slizgaja sie po uzebieniu sprzegla zapadkowego 25, zas zapadki 28 sprzegla 28, 26 slizgaja sie w identy- 55 czny sposób po uzebieniu 26.W oparciu o powyzej opisane zasady konstrukcji i dzialania, w dalszej czesci opisu przedstawiono szcze¬ gólowo konstrukcje i sposób dzialania.Wylacznik odsrodkowy 20, 16 tworza dwie przeciw- ^ wagi 20 (fig. 4), ulozyskowane wychykiie za pomoca sworzni lozyskujacych 21 na tulei napedzajacej 9. Na przeciwwagach 20 znajduja sie kolki laczace 22, które wchodza w promieniowo ukierunkowane, wzdluzne otworki 19, tarczy sterujacej 16. Sworznie lozyskujace 65 przeciwwag 21 wchodza we wzdluzne otworki 18 tarczy sterujacej 16, ukierunkowane wzdluz obwodu. Tarcza sterujaca 16 posiada równiez wybrania 17, w które wchodza wystepy sterujace lic zapadek 11. W polo¬ zeniu pokazanym na fig. 5, wystepy sterujace lic utrzymywane sa przez odpowiednio uksztaltowana kra¬ wedz wybrania 17 w pozycji wychylonej promieniowo do wewnatrz, przy której to pozycji zapadki 11 nie zazebiaja sie z uzebieniem sprzegla zapadkowego 24.Przeciwwagi 20 utrzymywane sa przez sprezyny plaskie 33, w polozeniu przedstawionym na fig. 4.Przy okreslonej wczesniej liczbie obrotów tulei nape¬ dzajacej 9, pod wplywem sily odsrodkowej, przeciwwagi 20 wychylane zostaja na zewnatrz. Kolki laczace 22 przekrecaja wtedy tarcze sterujaca 16 w taki sposób,. ze pokazane na fig. 5 wystepy sterujace lic zapadek 11 sa przechylone w kienunku promieniowym na zew¬ natrz, a zapadki pod wplywem dzialania sprezyn pier¬ scieniowych llb zazebiaja sie z uzebieniem sprzegla zapadkowego 24.Wylacznik odsrodkowy 32, 30, skonstruowany jest analogicznie, jak wylacznik 20, 16. Tarcza sterujaca 30 wylacznika odsrodkowego 32, 30 oddzialywuje na wystepy sterujace 29b zapadek 29 w ten sposób, ze w stanie spoczynku i przy niskiej liczbie obrotóiw zapadki 29 nie sa zazebione z uzebieniem sprzegla zapadkowego 27 i dopiero po osiagnieciu okreslonej' wczesniej liczby obrotów wylacznik 32, 30 umozliwia zazebienie sie zapadek 29 pod wplywem dzialania spre¬ zyn pierscieniowych 29b z uzebieniem sprzegla 27.Dzieki uksztaltowaniu pierscienia 12 osobno, bez po¬ laczenia z kolem o uzebieniu wewnetrznym 5 ulatwiony jest montaz. Wspólpracujace ze soba rowki 13 wystepu rurowego 5a i wypusty 14 pierscienia 12 uniemozliwiaja wzgledny obrót pierscienia 12, w stosunku do kola o wewinetrznym uzebieniu 5. Rozprezny perscien osadczy 15 uniemozliwiajacy z kolei przesuniecie osiowe pier¬ scienia 12 w stosunku do kola o wewnetrznym uzebie¬ niu 5, posiada wygiecie w kierunku osiowym, powodu¬ jace docisniecie pierscienia 12 do jarzma przekladni obiegowej 3, zwlaszcza do jego wystepu tulei 3c po stronie napedzanej, co powoduje polaczenie cierne tych dwóch czesci, stanowiace hamulec cierny pomiedzy kolem o uzebieniu wewnetrznym 5 a jarzmem przekladni obie¬ gowej 3, co obiasnione jest w dalszej czesci opisu.Oddzielna konstrukcja pierscienia 12 umozliwia wy¬ konanie uzebienia sprzegla zapadkowego 25 o wielkos¬ ci srednicy podzialowej bardzo zblizonej do srednicy podzialowej uzebienia 24, bez wprowadzania utrudnien montazowych.Przy powrotnym polaczeniu z biegu szybkiego na bieg normalny, w przypadku gdy obroty tulei nape¬ dzanej 31 spadna ponizej ustalonych obrotów, przy których winien zadzialac wylacznik odsrodkowy 32, 30, wylacznik ten wymusza powrót przeciwwag 32 do ich pozycji wyjsciowej, a tym samym równiez obrót tarczy sterujacy 30 do pozycji, przy której zapadki 29 nie zazebiaja sie z uzebieniem sprzegla zapadkowego 27, jednakze ksztalt zapadki 29 uniemozliwia samoczynne wyskoczenie z uzebienia 27, to znaczy zapadki sa samo- zMeszczajace, w zwiazku z czym ich wyzebienie naste¬ puje dopiero w wyniku przeniesienia momentu obroto¬ wego z kota o uzebieniu wewnetrznym 5 na tuleje na¬ pedzana 31. Dopiero gdy obroty pedalów roweru zostana na krótki czas zredukowane tak, ze spowoduje to pozo-72657 9 stanie kola o uzebieniu wewnetrznym 5 w tyle w sto¬ sunku do tulei napedzanej 31, wspólbieznej z tuleja piasty, przy czym zwolnienie obrotów kola 5 nastepuje w wyniku hamujacego oddzialania w przekladni obie¬ gowej i koniecznosci dopasowania sie obrotami do 5 tulei napedzajacej 9, wtedy zapadki 29 wyzebiaja sie z uzebienia sfprzegla zapadkowego 27, dzieki czemu wylacznik odsrodkowy 32 moze obrócic tarcze ste¬ rujaca 30, odchylajac zapadki 29 z zasiegu zazebienia z uzebieniem ustalajacym 27. Oznacza to, ze powrotne 10 przelaczenie z biegu szybkiego na bieg normalny moze nastapic tylko wtedy, gdy z jednej strony obroty spadna ponizej liczby obrotów przelaczenia wylacznika odsrod¬ kowego 32, 30 a z drugiej strony dodatkowo wtedy, gdy rowerzysta co najmniej przez krótki czas zredukuje 15 obroty pedalów. Tym samym rowerzysta ma wplyw na powrotne przelaczenie z biegu szybkiego na bieg normalny i jedli tego chce, moze równiez jechac dalej przy niezmienionym przelozeniu zwiekszajacym, odpo¬ wiadajacym szybkiemu biegowi mimo, ze obroty spadly 2o ponizej obrotów przelaczania wylacznika odsrodko¬ wego 32, 30.Powrotne przelaczanie z biegu normalnego na bieg górski ma przebieg nastepujacy: w przypadku, gdy Obroty wylacznika odsrodkowego 20, 16 spadna ponizej 25 obrotów przelaczania ustalonych dla tego przelacznika, dazy on do przekrecenia tarczy sterujacej 16 w kierunku wskazanym strzalka 42 (fig. 5), to znaczy w kierunku powodujacym wychylenie wystepów r^zelaczajacyeh lic na powrót promieniowo do wewnatrz, do polozenia 30 pokazanego na fig. 5, co umozliwia wyzebienie sie zapadek 11 z uzebienia sprzegla zapadkowego 24.Jednak ze zapadki 11 sa równiez samozakleszczajace i nie moga wyjsc z zazebienia z uzebieniem sprzegla zapadkowego 24, dopóki tuleja napedzajaca 9 nie 3S obróci sie z powrotem wzgledem uzebienia 24, a wraz z nia nie obróca sie zapadki 11. Mozna do tego do¬ prowadzic jedynie poprzez krótkotrwale nacisniecie pedalów wstecz. Wtedy mianowicie dopiero na skutek wyzej opisanego hamowania zatrzymuje sie przekladnia ^ obiegowa, a tuleja napedzajaca 9 wraz z zapadkami 11 wykonuja ruch wsteczny w stosunku do uzebienia sprzegla zapadkowego 24.Samo zatrzymanie sie elementu napedowego 7, a tym samym tulei napedzajacej 9 z zapadkami 11 nie 45 zapewnia jeszcze wyzebienia sie zapadek 11 z uzebie¬ nia sprzegla zapadkowego 24, gdyz w przypadku za¬ trzymania sie tulei napedzajacej 9 z zapadkami 11 na skutek hamowania zatrzymuje sie równiez przeklad¬ nia obiegowa tak, ze nie zanika zakleszczenie miedzy 50 zapadkami 11 i uzebieniem 24, a to uniemozliwia odchylenie sie do wewnatrz zapadek 11.Dzialanie samozakleszczajace zapadek w uzebieniach sprzegiel zapadkowych osiaga sie w ten sposób, ze krawedzie zebów sprzegla zapadkowego przylegle do 55 wierzcholków zapadek maja kierunek zblizony do pro¬ mieniowego lub sa lekko podciete. Krawedz ta oznacza na fig. 3 przez 24a jest tak dalece zblizona do kierunku promieniowego, ze wystepuje juz tutaj pozadane zja¬ wisko samozakleszczenia. Zatem równiez powrotne ^ przelaczanie z biegu normalnego na bieg górski uwa¬ runkowane jest spadkiem obrotów wylacznika od¬ srodkowego 20, 16 ponizej obrotów przelaczania, a oprócz tego rowerzysta musi przez krótki czas pokre¬ cic pedalami do tylu. Rowerzysta moze wiec, wedlug 65 10 zyczenia jechac na biegu normalnym, to znaczy z bezposrednim przelozeniem, nawet po osiagnieciu niz¬ szych obrotów wylacznika odsrodkowego 20, niz wyno¬ sza obroty przelaczania.Kolejnosc zadzialania wylaczników odsrodkowych 20, 16 oraz 32, 30 jest bez znaczenia. Mozliwe jest równiez zadzialanie przy wzrastajacej liczbie obrotów najpierw wylacznika odsrodkowego 32, 30, a potem dopiero wylacznika 20, 16. Efekt jest ten sam to znaczy, ze najpierw nastepuje przelaczenie z biegu górskiego na bieg normalny, a pózniej z biegu normalnego na bieg szybki.Korzystnym jest .gdy obydwa wylaczniki odsrodkowe 20, 16 i 32, 30 maja mozliwie zblizony ksztalt. W tym przypadku najpierw zadziala wylacznik odsrodkowy 20, 16, jako uzalezniony od obrotów elementu nape¬ dowego, podczas* gdy wylacznik odsrodkowy 32, 30 na biegu górskim napedzany jest przy mniejszej liczbie obrotów. Otwór 43 tulei piasty 36 jest korzystnie wyko¬ nany jak to przedstawiono na fig. 1 z duza gladko¬ scia.Wybrania 17, 18, 19 pokazano na fig. 5 jako oddziel¬ ne wybrania sa najkorzystniej wykonane jako jedno wspólne wybranie 40 w tarczy sterujacej 39 (fig. 6). PL PL