Opublikowano: 20.XII.1968 56706 MKP B UKD » #ll Wspóltwórcy wynalazku: doc. dr inz. Wieslaw Zapalowicz, mgr inz. An¬ drzej Pizon, mgr inz. Teodor Maslanka, mgr inz. Jan Stoklosa, inz. Tadeusz Markowski, mgr inz. Lucjan Kochanski, mgr inz. Eugeniusz Piechota Wlasciciel patentu: Akademia Górniczo-Hutnicza (Katedra Maszyn Hut¬ niczych), Kraków (Polska) Sposób bezkalibrowego walcowania periodycznego oraz urzadzenie sluzace do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób bezkalibro- wego walcowania periodycznego oraz urzadzenie sluzace do stosowania tego sposobu, majace zastoso¬ wanie przy plastycznej obróbce metalu.Znany sposób przygotowania przedkuwek czyli pólfabrykatów do kucia matrycowego polega na kuciu przedkuwki w kilku przejsciach przy uzyciu kilku róznych matryc o ksztaltach wykrojów zbli¬ zajacych sie do ksztaltu matrycy dla kucia osta¬ tecznego. Znany jest równiez sposób kucia pólswo- bodnego przedkuwek przy uzyciu ksztaltowych ko¬ wadel i bijaków oraz róznych narzedzi formuja¬ cych.Obydwa te sposoby sa bardzo pracochlonne i wymagaja sporzadzenia duzej ilosci matryc lub narzedzi ksztaltujacych, odrebnych dla kazdego elementu, skutkiem czego caly proces kucia jest dlugotrwaly i kosztowny.Znane jest takze walcowanie periodyczne przed¬ kuwek na walcarkach z walcami o osiach pozio¬ mych, wzajemnie równoleglych, których polozenie w czasie walcowania nie ulega zmianie. Walce ma¬ ja wykroje, których ksztalt i przekrój zmieniaja sie wzdluz obwodu. Ten sposób jest równiez pra¬ cochlonny, gdyz wymaga skomplikowanej obróbki wykrojów walców, których teoretycznie obliczony ksztalt musi byc wielokrotnie korygowany na pod¬ stawie przeprowadzonych prób.Wady znanych sposobów usuwa sposób bezkali¬ browego walcowania periodycznego wedlug wyna- 10 15 20 25 30 lazku, który polega na walcowaniu pasma, na przy¬ klad pretu, o dowolnych ksztaltach i wymiarach miedzy jedna para walców gladkich o osiach rów¬ noleglych wzglednie miedzy dwoma parami wal¬ ców, z których jedna para ma prostopadle osie wzgledem drugiej pary. Walce sa zamocowane obrotowo na poprzeczkach urzadzenia wedlug wy¬ nalazku, które podczas procesu walcowania wza¬ jemnie sie zblizaja lub oddalaja od siebie wedlug programu zaleznego od zarysu przedkuwki, nada¬ jac jej zadany ksztalt i wymiary.Urzadzenie wedlug wynalazku jest uwidocznione schematycznie na rysunku, na którym fig. 1 przed¬ stawia urzadzenie z jedna para walców w widoku z przodu, fig. 2 — schemat ukladu dwóch par wal¬ ców o osiach wzajemnie prostopadlych a fig. 3 — schemat klatki roboczej z walcami oporowymi w ukladzie, kwarto.Walcowane pasmo jest wprowadzane miedzy dwa walce 1 o gladkim profilu (beczce). Walce 1 sa ulozyskowane na ruchomych poprzeczkach 2 klat- Ki walców roboczych, które sa przymocowane do tloczysk 3 cylindrów 4. Na czopach walców 1 sa osadzone krzywki 5, które steruja suwakami 6, podajacymi medium robocze, na przyklad olej, do dolnego i górnego cylindra 4, na jedna lub druga strone tloka. Medium robocze tloczy pompa 7 ze zbiornika 8. Krzywki 5 maja nadany zewnetrzny zarys zalezny od profilu przedkuwki. Podczas pro¬ cesu walcowania krzywki 5 przesuwaja tloczki su- 567063 waków 6, które z kolei przez odsloniecie okien wlo¬ towych w suwakach 6 powoduja zmiane predkosci przeplywajacego medium, a tym samym zmiane predkosci przesuwu walców 1.Walce 1 sa wprawiane w ruch obrotowy za po¬ moca glównej linii walcowniczej, skladajacej sie z silnika elektrycznego 9 o regulowanej liczbie ob¬ rotów, reduktora 10, klatki 11 walców zebatych, laczników uniwersalnych 12 oraz sprzegiel elastycz¬ nego 13 i stalego 14. Ruch pionowy walców 1 uzy- ? , -sjtuje sie za posrednictwem ukladu hydraulicznego, i w sklad którego wchodza wspomniane juz dwa su¬ waki 6 sterujace oraz krzywki 5. Ponadto uklad hy¬ drauliczny ma zawór przelewowy 15, spelniajacy równoczesnie role zaworu bezpieczenstwa.Dzieki powyzszemu ukladowi blad odwzorowania zarysu krzywki na walcowanym pasmie wynosi ± 1%, przy czym mozliwe jest jego zmniejszenie przez dodatkowe zastosowanie ukladu ze sprzezeniem zwrotnym miedzy ruchem poprzeczki 2 i suwaka 6.Powyzszy sposób sterowania stosuje sie wówczas, gdy dlugosc profilu periodycznego jest mniejsza lub równa obwodowi walca. W przypadku gdy dlu¬ gosc profilu jest wieksza od obwodu walca stero¬ wanie odbywa sie za pomoca programu przekazy¬ wanego z tasmy magnetofonowej lub tasmy perfo¬ rowanej.W celu uzyskania równoczesnego gniotu w kie¬ runku prostopadlym wprowadza sie do klatki wal¬ cowniczej druga pare walców gladkich la o osiach równoleglych, ustawionych prostopadle wzgledem walców 1 (fig. 2). Druga para walców la jest rów¬ niez wyposazona w identyczny uklad hydraulicz¬ ny (fig. 1) sterujacy ruchami postepowymi wal¬ ców la.W przypadku gdy w walcowanej przedkuwce wystepuja bardzo male promienie krzywizny sto¬ suje sie walce 1 o malych srednicach, przy czym 56706 4 ze wzgledów wytrzymalosciowych zabezpiecza sie je walcami oporowymi 16 w ukladzie kwarto (fig. 3). Walce 16 sa zamocowane obrotowo na poprzecz¬ ce 2. 5 Sposób bezkalibrowego walcowania periodyczne¬ go wedlug wynalazku pozwala na wzrost wydaj¬ nosci walcowania o ponad 100% w porównaniu z dotychczasowymi sposobami oraz znacznie obniza koszty oprzyrzadowania. Wszystkie ksztalty i wy- 10 miary przedkuwek sa wykonywane tym samym walcem, który zastepuje matryce i narzedzia ksztal¬ towe. PL