Opublikowano: 15.1.1969 56587 KI. 29 b, 3/60 MKP D 01 £ , ?/0Z UKD Wspóltwórcy wynalazku: mgr Edward Maslowski, mgr inz. Jerzy Cypryk, doc. dr Gabriel Wlodarski, inz. Ludwik Fiszer Wlasciciel patentu: Instytut Wlókien Sztucznych i Syntetycznych, Lódz (Polska) Sposób wytwarzania wlókien polichlorowinylowych Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia wlókien polichlorowinylowych ze stopu plasty- fikowanego.Znana jest metoda otrzymywania wlókien poli¬ chlorowinylowych polegajaca na formowaniu tych wlókien z zelu polichlorku winylowego, otrzyma¬ nego przez wprowadzenie do masy przedzalniczej niewielkiej stosunkowo ilosci lotnych rozpuszczal¬ ników lub plastyfikatorów nielotnych jak: estry kwasu ftalowego, fosforowego, adypinowego itp.Podatek tych substancji obniza lepkosc stopionej masy, co umozliwia wytloczenie jej przez otworki filier i otrzymanie wlókna. Rozpuszczalniki lotne usuwane sa z formowanego wlókna w ogrzewanej komorze przedzalniczej. Usuwanie plastyfikatorów nielotnych odbywa sie przez ekstrakcje wlókna w odpowiednich kapielach, co znacznie komplikuje proces technologiczny.Mysla przewodnia wynalazku jest zastosowanie chlorowanych weglowodorów aromatycznych dla zmiekczenia polichlorku winylowego w procesie formowania wlókien tekstylnych. Stosowanie tych zwiazków powoduje w warunkach formowania znaczne obnizenie lepkosci masy przedzalniczej, co umozliwia wytloczenie jej przez bardzo nawet male otworki filiery. Chlorowane weglowodory aroma¬ tyczne posiadaja temperature wrzenia w zakresie 130—180°C, co znacznie ulatwia homogenizacje plastyfikatu w podwyzszonej temperaturze, a je¬ dnoczesnie umozliwia calkowite odparowanie tych 10 15 20 zwiazków z wlókna w komorze przedzalniczej. Ce¬ lowe jest równiez stosowanie chlorowanych weglo-T wodorów aromatycznych w mieszaninach z innymi rozpuszczalnikami i plastyfikatorami stosowanymi dotad przy przerobie polichlorku winylowego, co pozwala na obnizenie kosztów wytwarzania tych wlókien.Wedlug wynalazku do sproszkowanego, polichlor¬ ku winylowego wprowadza sie chlorowane weglo¬ wodory aromatyczne, najkorzystniej chlorobenzen lub dwuchlorobenzen lub mieszanine tych zwiaz¬ ków w ilosci 50—200% w stosunku do ciezaru poli¬ meru oraz znane stabilizatory i substancje smaru¬ jace. Tak otrzymana mieszanine homogenizuje sie w temperaturze 100—180°C przy pomocy znanych urzadzen stosowanych do plastyfikacji tworzyw termoplastycznych jak gniotowniki, mikstrudery slimakowe itp. Podczas homogenizacji nastepuje uplastycznienie i czesciowe odpowietrzenie tworzy¬ wa.Otrzymany plastyfikat wytlacza sie w postaci tasmy lub kabla i w tej postaci lub po pocieciu, podaje sie go do ekstrudera przedzarki z ogrzewana glowica, zaopatrzona w wielootworowe filiery z otworkami o srednicy 0,08—0,5 mm. W zaleznosci od temperatury wrzenia stosowanego chlorowanego weglowodoru aromatycznego, glowica przedzarki ogrzewana jest do temperatury 120—200°C. Dla zabezpieczenia stalego przeplywu masy przedzal¬ niczej stosuje sie pompki przedzalnicze. Liniowa 969873 56587 4 predkosc wytlaczania masy przedzalniczej przez ot¬ worki filiery wynosi zaleznie od DP polimeru, za¬ wartosci plastyfikatora w masie przedzalniczej oraz od temperatury glowicy od 20 do 150 m/min. Na¬ stepnie wlókna wytlaczane sa do komory przedzal¬ niczej, do której wspólpradowo lub przeciwprado- wo tloczone jest powietrze ogrzane do temperatury 150—250°C. W komorze przedzalniczej nastepuje od¬ parowanie zmiekczacza, który ulega wykropleniu na wymiennikach ciepla i jest ponownie uzyty do przyrzadzania plastyfikatu. Zestalone wlókna od¬ bierane sa na rolke z predkoscia 50—1000 m/min.Otrzymane w ten sposób wlókna poddaje sie dal¬ szej obróbce polegajacej na rozciagnieciu 2—5 krot¬ nym w stosunku do ich pierwotnej dlugosci, a na¬ stepnie stabilizacji majacej na celu zrelaksowanie naprezen powstalych we wlóknie po rozciagnieciu.Proces rozciagania i stabilizacji przeprowadza sie w temperaturze 80—150°C w powietrzu, w srodo¬ wisku cieklym, a najkorzystniej w wodzie, lub na odpowiednio uksztaltowanych kontaktowych elementach grzejnych.Otrzymane sposobem wedlug wynalazku wlókna polichlorowinylowe posiadaja wytrzymalosc powy¬ zej 1 G/den i wydluzenie rzedu 15—30%.Przyklad. Mieszanine polichlorku winylowego (wartosc K = 70) i chlorobenzenu w proporcji 50:50 z dodatkiem dwuzasadowego stearynianu olowiu w ilosci 1% w stosunku do polimeru, homogenizo¬ wano w temperaturze 120^C w mikstruderze dwu- slimakowym, w którym temperatura poszczegól¬ nych stref ogrzewania wynosila odpowiednio 20°C (zasilanie), 100°C (sprezanie) i 120°C (stapianie i wytlaczanie). Plastyfikat wytlaczano przez ustnik w postaci kabla, którym bezposrednio zasilano ekstruder przedzarki. Glowice przedzarki ogrzewa¬ no do temperatury 150°C. Nastepnie wlókna wytla¬ czano przez otworki filiery o srednicy 0,15 mm z predkoscia liniowa 60 m/min do komory przedzal¬ niczej, do której w przeciwpradzie tloczono powie¬ trze ogrzane do temperatury 180°C. Wiókna odbie- L rano na rolke z predkoscia 300 m/min. Otrzymane wlókna rozciagano trzykrotnie w goracej wodzie o temperaturze 95°C, poczym stabilizowano w pa¬ rze wodnej o tej samej temperaturze. PL