Pierwszenstwo: Opublikowano: 10. Jfll. 1968 56499 KI. 58 b, 17 MKP B 30 (ff|K UKD Twórca wynalazku: Aleksander Stanislawski Wlasciciel patentu: Centralne Laboratorium Akumulatorów i Ogniw, Poznan (Polska) Urzadzenie do podwójnego twardego uderzenia do jednotaktowych pras Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do twardego podwójnego uderzenia do jednotakto¬ wych pras, przeznaczone do wyrobów wymagaja¬ cych do ich wykonania — dwóch operacji, np. wykrawania, wytlaczania i innych.W obróbce plastycznej na przyklad metali tylko niewielka czesc wyrobów wykonywana jest w jed¬ nej operacji, z reguly zas na wykonanie wyrobów sklada sie szereg operacji. Dla zmniejszenia suma¬ rycznej pracochlonnosci, przez zakladanie np. na prasy mimosrodowe szeregu prostych przyrzadów jednooperacyjnych, oraz unikniecia zainstalowania kosztownych znanych pras dwutaktowych i wiecej taktowych, stosuje sie na prasach jednotaktowych szereg rozwiazan konstrukcyjnych przyrzadów skracajacych czas wykonania wyrobów.Istota tych rozwiazan jest wykorzystanie jed¬ nego suwu prasy jednotaktowej dla wykonania jak najwiekszej ilosci operacji. Do najbardziej znanych naleza przyrzady postepowe wielotakto- we, posiadajace wiele par stempel-matryca, z któ¬ rych kazda para wykonuje kolejne operacje sy¬ stemem jednoczesno-kolejnym.Metode te zastosowac mozna jedynie w przy¬ padku tloczenia tworzywa z tasmy, lub przy za¬ stosowaniu dosc skomplikowanego transportera wbudowanego w przyrzad. Dlatego tez w przy¬ padku wykonywania produktu, którego pólwyrób nie da sie prowadzic w tasmie, oraz dla uniknie¬ cia stosowania drogich podajników, którymi sa 10 15 20 równiez wspomniane wyzej transportery, stosuje sie konstrukcje przyrzadów przeciwbieznych, któ¬ rego typowym przedstawicielem jest przyrzad do wyrobu miseczek.Dwoma twardymi dzialaniami w tym przyrza¬ dzie sa: wyciecie krazka, oraz wyciagniecie mi¬ seczki z ewentualnym dobiciem do dna, lub kol¬ nierza.Innymi znanymi rozwiazaniami, dla których kie¬ runek dzialania stempli wykonujacych poszcze¬ gólne kolejne operacje nie moze byc przeciw¬ biezny, a wspólbiezny sa: rozwiazanie o podwój¬ nym uchwycie kolejno pracujacych stemptt i roz¬ wiazanie o „chowajacej" sie drugiej matrycy.Rozwiazania te cechuja sie skomlikowanym ukla¬ dem i wymagaja duzej pracochlonnosci w przy¬ padku chowanej, to jest dzielonej matrycy i nie zawsze jest mozliwe ich stosowanie.Nowym rozwiazaniem, w którym równiez kie¬ runek dzialania stempli wykonujacych poszcze¬ gólne kolejne operacje jest wspólbiezny, jest urza¬ dzenie wedlug wynalazku do podwójnego twardego uderzenia, do jednotaktowych pras z zastosowa¬ niem elementów blokujacych w ksztalcie kulek, lub rolek cylindrycznych, wzglednie barylkowych.W urzadzeniu wedlug wynalazku elementy te blokuja mozUwosc przesuniecia sie wzgledem sie¬ bie dwóch stempli umieszczonych jeden wewnatrz drugiego drazonego, które do pewnego stopnia przesuwaja sie razem jako jedna czesc i nastepnie 5649956499 3 gdy jeden stempel dochodzac do dolnego poloze¬ nia wykona twarde dzialanie, nastepuje odbloko¬ wanie, wskutek przesuniecia sie innego elementu, który na to pozwala.Elementy blokujace wchodza w odpowiednie otwory i drugi stempel wykonuje nastepna operacje przesuwajac sie wzgledem pierwszego. Do urzadze¬ nia wedlug wynalazku jest podobns znane rozwia¬ zanie, w którym kulki spelniaja role zabezpieczenia przed przesunieciem sie dwu czesci, zastosowane w oprawkach szybkomocujacych z chwytem stoz¬ kowym Morse'a. W oprawie tej kulka spelnia role zabieraka zabezpieczajacego oprawke lub wyta- czadlo przed obrotem. Oprawki te sa zastosowane na wiertarkach, wytaczarkach i frezarko-wiertar¬ kach, posiadajacych gniazdo stozkowe Morse'a.Obok uchwytu szybkozmiennego stosowany jest kulkowy uchwyt zaciskowy. Uchwyt ten posiada kilka kulek promieniowo rozmieszczonych w tulei na gniazdach. Wewnatrz tej tulei znajduje sie za¬ cisk stozkowy. Na zacisk ten dzialaja promieniowo w kierunku do srodka, kulki, które z kolei naci¬ skane sa przez inna tulejke, umieszczona zewnatrz w stosunku do tulei z gniazdkami. Przy przesuwa¬ niu wzdluz osi, stozkowa czesc tulei zewnetrznej powoduje promieniowe przesuniecie elementów za¬ ciskajacych — kulek, zaciskajac uchwyt lub zwal¬ niajac go.Zaznacza sie, ze w calosci sa to zupelnie rózne konstrukcje, jak równiez ze charakter pracy ele¬ mentów blokujacych w przypadku oprawki i uchwytu, jedynie kulek a w przypadku urzadzenia wedlug wynalazku — kulek i rolek — jest rózny.Praca kulek w oprawce i uchwycie ma cha¬ rakter staly w ruchu obrotowym o szybkosci za¬ leznej w obu przypadkach od szybkosci skrawania.Polaczenie oprawki z wytaczadlem jest jednora¬ zowe w stosunku do mocowania narzedzia. Zacisk kulek jest jednorazowy w stosunku do przedmiotu obrabianego. Praca kulek, lub rolek w przyrzadzie bedacym przedmiotem wynalazku ma charakter okresowy o sile pulsujacej; zaleznej od nacisku prasy i potrzebnej do przeformowania materialu przy tloczeniu. Czestotliwosc rozblokowan ukladu równa jest ilosci suwów pracy. Ruch ma charak¬ ter posuwisto zwrotny o szybkosci zmiennej we¬ dlug sinusoidy zaleznej od ilosci skoków.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladach wykonania przyrzadu na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój poprzeczny podanego przykladowo przyrzadu wykrawajaco-tlo- czacego z urzadzeniem wedlug wynalazku zaklada¬ nego na jednotaktowe prasy mimosrodowe, a prze¬ znaczonego do przelotowego wykonania z tasmy stalowej podawanej przez podajniki miseczek w ksztalcie litery „U".Fig. 2 przedstawia przekrój poprzeczny podane¬ go przykladowo przyrzadu zakladanego na jedno¬ taktowe prasy mimosrodowe, obcinajacego kra¬ wedz i wykrawajacego dno w miseczce w ksztalcie litery „U". Fig. 3 przedstawia przekrój poprzeczny podanego przykladowo przyrzadu z urzadzeniem wedlug wynalazku zakladanego na prasy hy¬ drauliczne, dajacego przy jednym jej zadzialaniu (zejscie prasy) dwukrotne przewezenie miseczki 4 w ksztalcie litery „U". Fig, 4 przedstawia nato¬ miast urzadzenie wedlug wynalazku zastosowane w opisanych przykladach i stanowiace ich istote oraz dajace sie zastosowac w szeregu dalszych 5 rozwiazan (nie tylko na prasach), na przyklad w takich, gdzie zachodzi potrzeba mechanicznego blokowania i rozblokowania, przy czym w zalez¬ nosci od wielkosci obrabianego pólwyrobu i wy¬ stepujacych przy obróbce sil, stosowac mozna io jako elementy blokujace, kulki lub rolki cylin¬ dryczne, wzglednie barylkowe. Fig. 4 wyobraza urzadzenie wedlug wynalazku w dwóch momen¬ tach, mianowicie w momencie zablokowania stem¬ pli przyrzadu i po odblokowaniu stempli. Oznacze- is nia elementów zgodne sa dla wszystkich figur rysunku. W podstawe przyrzadu z urzadzeniem wedlug wynalazku przedstawionym w przekroju na fig. 1, wcisnieta jest matryca wykrawajaco-tlo- czaca. Równiez do podstawy zamocowana jest tu- 20 lejka prowadzaca 8, w której znajduje sie drazony stempel wycinajacy 1.Stempel 1 wykonujacy pierwsze uderzenie za¬ opatrzony jest w przelotowe, promieniowe otwo¬ ry, w których sa umieszczone elementy blokujace 25 4 w postaci kulek. Wewnatrz stempla 1 umiesz¬ czono dajacy sie pionowo przesuwac stempel 2, wykonujacy drugie (w czasie) uderzenie i zamo¬ cowany na stale do górnej plyty prasy. Stempel 2 zaopatrzono na obwodzie w pólkoliste wybrania, 30 w które moga wchodzic elementy blokujace 4.Na stemplu 1 umieszczona jest przesuwnie tuleja blokujaca 3 zaopatrzona w dolnej czesci w wy¬ branie o srednicy, odpowiadajacej srednicy stem¬ pla 2, powiekszonej o dwie srednice elementu 35 blokujacego 4, które lagodnie przechodzi po luku w plytsze wglebienie, o srednicy odpowiadajacej srednicy pólkolistego wybrania w stemplu 2, po¬ wiekszonej o dwie srednice elementu blokujace¬ go 4. Pomiedzy kolnierzem tulei blokujacej 3 40 a tuleja 7 zawierajaca stempel 1, umieszczone sa sprezyny 6 odpychajace tuleje blokujaca 3 od tulei 7. Skutek tego. elementy blokujace 4 daza do zajecia polozenia na lukowym przejsciu miedzy glebszym a plytszym wybraniem tulei blokuja- 45 cej 3. Równiez miedzy kolnierzem tulei 7 zawie¬ rajacej stempel 2 a plyta górna, umieszczone sa sprezyny 5. W analogiczny sposób przedstawia sie konstrukcja przyrzadów z urzadzeniem we¬ dlug wynalazku przedstawionych na fig. 2, z tym, 50 ze wystepuja tu pewne róznice wymiarowe ze wzgledu na inne przeznaczenie tych przyrzadów, a w przypadku przyrzadu przedstawionego na fig. 3, ze wzgledu na inna stosowana prase. Od¬ powiedni dobór wymiarów poszczególnych ele- 55 mentów urzadzenia wedlug wynalazku do jedno- taktowych pras i wzajemne pomieszczenie ele¬ mentów w stosunku do siebie, zapewnia nizej podane wlasciwe dzialanie tego urzadzenia, przed¬ stawionego przykladowo na przyrzadzie podanym eo na fig. 1.Drazony stempel wycinajacy 1 przesuwajac sie w kierunku dolnym jest zwiazany poprzez ele¬ menty blokujace 4 i przesuwna tulejke blokujaca 3 z stemplem tloczacym 2. Po wykrojeniu krazka 65 z tasmy stalowej przesuwna tulejka blokujaca 3opiera sie o tulejke prowadzaca 8 i zostaje za¬ trzymana, co w dalszynT ruchu pozwala na wyjscie ku zewnatrz elementów blokujacych 4 i tym sa¬ mym zwalnia przesuwny stempel tloczacy 2. Dra¬ zony stempel wycinajacy 1 zatrzymuje sie razem ze sprezynami 5 stanowiac przytrzymke. Wówczas przesuwny stempel tloczacy 2 wykonuje prasowa¬ nie krazka miseczki w ksztalcie litery „U". Z kolei nastepuje ruch powrotny przesuwnego stempla tloczacego 2, który swoim kolnierzem (wybraniem) ciagnie do góry tuleje 7, i wówczas elementy blo¬ kujace 4 znajduja sie na osi wybran przesuwnego stempla tloczacego 2. W dalszym ruchu posuwnym tulejka blokujaca 3 jest jeszcze przytrzymywana przez sprezyne 6 a elementy blokujace 4 sa lekko wciskane w kierunku dosrodkowym i nie napoty¬ kajac oporu wracaja w polozenie pierwotne. Z ko¬ lei, nastepuje powtórzenie cyklu dzialania itd.Konstrukcja urzadzenia wedlug wynalazku umozli¬ wia zablokowanie stempli 1 i 2 za pomoca ele¬ mentów blokujacych 4, w chwili gdy wybranie stempla przesuwnego 2 znajduje sie naprzeciw plytszego wybrania w przesuwnej tulei blokuja¬ cej 3, lub odblokowanie, gdy elementy blokujace 4 wejda do glebszego wybrania tulei blokujacej 3.Ponadto, konstrukcja urzadzenia wedlug wynalaz¬ ku powoduje, ze elementy blokujace 4 daza do zajecia polozenia na lukowym przejsciu miedzy glebszym a plytszym wybraniem przesuwnej tulei blokujacej 3, na skutek czego powstaje sila poosio¬ wa odblokowujaca stempel 1 i 2 przy ruchu jalo¬ wym prasy, oraz powoduje dalsza droge plyty górnej wraz ze stemplem 2 po oparciu sie stem¬ pla 1 o dno matrycy. Przy tym rozwiazaniu nacisk rozklada sie w przyblizeniu w polowie na ele¬ menty blokujace, w polowie natomiast na spre¬ zyne.Przyrzad z urzadzeniem wedlug wynalazku pra¬ cuje przelotowo z podajnikami z bardzo znacznie zwiekszona wydajnoscia (rzedu 10 razy), niz w przypadku prasy z pojedynczym twardym ude¬ rzeniem. Dzialanie urzadzenia wedlug wynalazku na przyrzadzie przeznaczonym do dwóch ciec po¬ danym na fig. 2 przedstawia sie analogicznie jak w przypadku przyrzadu podanego na fig. 1, z tym, ze czas rozpoczecia twardego uderzenia stempla 2 zalezy od doboru wymiarów wspólpracujacych ele¬ mentów. Przyrzad ten z urzadzeniem wedlug wy¬ nalazku daje znaczne zmniejszenie pracochlonnosci.Dzialanie urzadzenia wedlug wynalazku na przy¬ rzadzie przeznaczonym do podwójnego tloczenia podanym na fig. 3 przedstawia sie podobnie, z ta zmiana, ze stempel 2 pracuje jako tlocznik, a po zablokowaniu staje sie przytrzymka. Wytlaczanie odbywa sie kolejno jedno za drugim. Przyrzad ten z urzadzeniem wedlug wynalazku daje znaczne zmniejszenie pracochlonnosci. PL