Pierwszenstwo: Opublikowano: 22.IX.1966 (P 116 568) 10.XII.1968 56118 KI. 30 h, 2/03 MKP A 61 k 2ffW UKD Wspóltwórcy wynalazku: mgr Boleslaw Adamczewski, doc. dr Jerzy Lu¬ tomski, Krystyna Marciniak, mgr Krystyna Schmidt Wlasciciel patentu: Instytut Przemyslu Zielarskiego, Poznan (Polska) Sposób otrzymywania kwercetyny z suchych nasadek lisciowych cebuli — Allium cepa L. i Przedmiotem wynalazku jest otrzymywanie kwercetyny z suchych nasadek lisciowych ce¬ buli — Allium cepa L. — znana metoda ekstrak¬ cji alkoholowej, jednak po uprzednim odbalasto- waniu surowca za pomoca wstepnej ekstrakcji woda lub woda zakwaszona.Kwercetyna (3,5,7,3',4',-pentahydroksy flawon) jest substancja o znanych cennych wlasciwosciach chemiczno-farmakologicznych. Zwiazek ten, sze¬ roko rozpowszechniony w swiecie roslinnym wy¬ stepuje miedzy innymi w nasadkach lisciowych czyli luskach cebuli Allium cepa L. Dotychczaso¬ wym glównym zródlem otrzymywania kwercety¬ ny jest rutyna (3-glikoramnozyd kwercetyny), przez hydrolize której otrzymuje sie jej aglikon zwany kwercetyna. Sposób ten jest malo ekonomiczny, gdyz koszt kwercetyny otrzymanej na drodze hyd¬ rolizy rutyny jest bardzo wysoki.Znane sa równiez sposoby otrzymywania kwer¬ cetyny przez ekstrakcje alkoholowa materialu roslinnego. Metody te sa jednak klopotliwe, gdyz do alkoholu przechodzi wiele cial balastowych utrudniajacych krystalizacje kwercetyny w kon¬ cowym etapie jej otrzymywania.W poszukiwaniu tanszego i prostszego sposobu otrzymywania kwercetyny czyniono juz próby uzyskiwania tego zwiazku z nasadek lisciowych (lusek) cebuli, surowca odpadkowego uzyskiwane¬ go przy sortowaniu cebuli, a zawierajacego okolo 4% wagowych kwercetyny. Opisane w literaturze 10 15 20 25 30 metody otrzymywania kwercetyny z lusek cebuli polegaly miedzy innymi na ekstrakcji surowca woda na goraco, saczeniu otrzymanego wodnego wyciagu kwercetyny jego podgeszczaniu i wytra¬ caniu przez oziebienie. Wydajnosc otrzymanej w ten sposób kwercetyny wynosila okolo 1% wago¬ wych w przeliczeniu na sucha mase surowca.Sposobem wedlug wynalazku surowiec poddaje sie wielokrotnej ekstrakcji wstepnej na goraco woda lub woda zakwaszona. Wyciag wodny znaj¬ dujacy sie nad surowcem oziebia sie, przez co wytraca sie kwercetyne, czesciowo rozpuszczona w goracym roztworze.Po oziebieniu i zdekantowaniu znad osadu, wod¬ ne wyciagi, zawierajace wylacznie substancje ba¬ lastowe odrzuca sie, osad zas, skladajacy sie z pozostalosci surowca i wytraconej kwercetyny su¬ szy sie i ekstrahuje w znany sposób alkoholem.W przypadku zastosowania ekstrakcji wstepnej czysta woda, uzyskany wyciag alkoholowy pod- geszcza sie do sucha, po czym otrzymany surowy zespól flawonów poddaje sie hydrolizie w srodo¬ wisku kwasnym w znany sposób celem przepro¬ wadzenia pozostalej reszty glikozydów flawono- wych w kwercetyne. Odsaczona surowa kwerce¬ tyne oczyszcza sie w znany sposób przez prze- krystalizowanie z rozcienczonego alkoholu.W przypadku stosowania ekstrakcji wstepnej woda zakwaszona hydroliza glikozydów flawono- wych zachodzi juz w czasie ekstrakcji wstepnej. 5611856118 Analogicznie jak w przypadku ekstrakcji wodnej, material roslinny po ekstrakcji wstepnej woda zakwaszona suszy sie, po czym ekstrahuje alko¬ holem. Wyciag alkoholowy podgeszcza sie, a su¬ rowa kwercetyne wytraca przez rozcienczenie zim¬ na woda. Otrzymana surowa kwercetyne oczysz¬ cza sie w znany sposób przez rekrystalizacje z alkoholu.Sposób wedlug wynalazku posiada nastepujace zalety: Surowiec stanowi produkt odpadowy do¬ stepny w duzych ilosciach; w porównaniu z me¬ toda ekstrakcji kwercetyny alkoholem zmniejsza znacznie zuzycie rozpuszczalnika; w porównaniu z metoda ekstrakcji kwercetyny goraca woda zmniejsza pracochlonnosc i eliminuje koniecznosc stosowania aparatury prózniowej do podgeszcza- nia wyciagów wodnych oraz zwieksza trzykrotnie wydajnosc kwercetyny. Sposobem wedlug wyna¬ lazku otrzymuje sie okolo 3% wagowych kwerce¬ tyny w przeliczeniu na sucha mase surowca wyj¬ sciowego.Przyklad I. Wstepna ekstrakcja wodna: 10 kg wysuszonych lusek cebuli zalewa sie 10-ciokrotna iloscia zwyklej wody i gotuje w ciagu 1 godziny.Po uplywie tego czasu calosc oziebia sie i wode odsacza lub dekantuje. Operacje te powtarza sie kilkakrotnie. Wstepnie wyekstrahowany material suszy sie, po czym gotuje w ciagu jednej godziny pod chlodnica zwrotna dwa razy z pieciokrotna iloscia alkoholu etylowego lub korzystnie mety¬ lowego a nastepnie saczy na goraco. Otrzymane wyciagi alkoholowe podgeszcza sie do sucha, po czym sucha pozostalosc hydrolizuje sie 3—5% roztworem kwasu siarkowego w ciagu 2 godzin w temperaturze wrzenia. Wytracona surowa kwer¬ cetyne odsacza sie na lejku prózniowym i na tymze lejku przemywa woda do odczynu obojet¬ nego przesaczu oraz ujemnej reakcji na cukry.Otrzymana surowa kwercetyne suszy sie, po czym przekrystalizowuje z rozcienczonego alkoholu. Wy¬ dajnosc wynosi 250—300 g.Przyklad II. Wstepna ekstrakcja woda zakwa¬ szona: 10 kg wysuszonych lusek cebuli zalewa sie 5 10-ciokrotna iloscia zwyklej wody zakwaszonej poprzednio kwasem solnym do wartosci pH = 1— 4, korzystnie 2, po czym gotuje sie w ciagu 1 go¬ dziny. Po uplywie tego czasu calosc oziebia sie i zakwaszona wode odsacza lub dekantuje. Ope- 10 racje te powtarza sie kilkakrotnie. Wstepnie wy¬ ekstrahowany material suszy sie, po czym gotuje w ciagu jednej godziny pod chlodnica zwrotna 2 razy z pieciokrotna iloscia alkoholu, a nastepnie saczy na goraco. Otrzymane wyciagi alkoholowe 15 podgeszcza sie do malej objetosci, po czym wy¬ traca sie surowa kwercetyne przez zadanie woda.Dalsze operacje jak w przykladzie I. Wydajnosc wynosi 250—300 g. PL