Znane sa wirówki przystosowane do pracy ciag¬ lej, gdzie czesc wirujaca ma postac cylindrycznego kosza sitowego, na dnie którego znajduje sie tarka rozdrabniajaca. Odwirowany sok rzucany zostaje na wewnetrzne scianki stalej obudowy, a z nich splywa do wylotu i dalej do podstawionego naczy¬ nia. W rozwiazaniu tym masa zbierana jest z we- 20 25 2 wnetrznych scianek kosza i kierowana w góre do wylotu przez specjalny uklad odpowiednio ukie¬ runkowanych, nieruchomych lopatek profilowych.Znane sa takze wirówki majace kosz sitowy uksztaltowany w postac stozka scietego zwrócone¬ go wieksza srednica do góry. Kosz otoczony jest trwale przymocowana don cylindryczna obudowa z blachy, która wiruje razem z koszem. Przy pod¬ stawie obudowy jest otwór lub kanal, przez który sok wyrzucany zostaje na wewnetrzne scianki sta¬ lej obudowy, skad splywa do wylotu.Znane sa wreszcie wirówki z koszem sitowym o profilu bocznym zlozonym, na przyklad stozko- wo-cylindrycznym, schodkowym itp.Zagadnienie usuwania pozostalej po odciagnieciu soku masy rozwiazywano dotychczas najczesciej w ten sposób? ze wewnatrz kosza sitowego, blisko jego bocznej scianki, umieszczano jedna lub kilka nieruchomych plytek, skierowanych prostopadle lub pod katem do scianki kosza. Plytki te zbieraly nadmiar masy i kierowaly ja do góry, gdzie masa odprowadzana zostawala na zewnatrz przez otwór wylotowy.W innym znanym rozwiazaniu, wewnetrzne scianki kosza zaopatrzone byly w ciagly wystep (pólke) biegnacy po linii srubowej, co mialo ulat¬ wic ruch masy do góry.Znane sa równiez rozwiazania, gdzie wewnatrz kosza i na jego górnym obwodzie wykonane byly lopatki idace promieniscie od srodka kosza.Przedstawione, znane rozwiazania urzadzen do 556943 odciagania soku mialy jednakze powazna niedo¬ godnosc, a mianowicie stosunkowo niska spraw¬ nosc, przejawiajaca sie malym uzyskiem soku.Sprawnosc tych urzadzen ksztaltowala sie w gra¬ nicach 40 do 55% uzyskanego soku. Oprócz tej nie¬ dogodnosci, wydajnosc urzadzen usuwajacych po¬ zostala po odwirowaniu mase byla niedostateczna w stosunku do mozliwosci wytwarzania tej masy przez wirówke. W wyniku tego, zbyt wolno usu¬ wana masa nawarstwiala sie na sciankach kosza, dodatkowo jeszcze obnizajac sprawnosc urzadze¬ nia. Oprócz tego, w masie pozostawala takze czesc substancji plynnej, która przy innym systemie usu¬ wania masy mozna byloby jeszcze odzyskac.Z opisanych niedogodnosci wyniknal cel dla twórczego rozwiazania zagadnienia zwiekszenia wydajnosci urzadzen do odwirowywania substancji plynnych, szczególnie z masy owocowej lub wa¬ rzywnej. Urzadzenie wedlug wynalazku jest osiag¬ nieciem zalozonego celu.Blizsze objasnienie istoty wynalazku podane jest ponizej, a przykladowe jego wykonanie pokazane na rysunkach, gdzie fig. 1 przedstawia schematycz¬ nie urzadzenie w przekroju wzdluz osi obrotu, fig. 2 kosz sitowy w widoku z góry, fig. 3 natomiast oslone kosza sitowego w widoku od dolu. Cyfra 1 oznaczono kosz sitowy, cyfra 2 oslone kosza} cyfra 3 dno oslony, syframi 6 i 8 elementy dwudzielnej obudowy zewnetrznej.Urzadzenie wedlug wynalazku sklada sie z wi¬ rujacego kosza sitowego 1, umieszczonego rozlacz¬ nie wewnatrz oslony 2. Kosz 1 i oslona 2 osadzone sa wzgledem siebie wspólosiowo i razem sprzeg¬ niete na wale silnika napedowego, który wprawia je w ruch obrotowy.Kosz sitowy 1 wykonany jest w postaci naczynia, zakonczonego z jednej stnony dnem, którego górna krawedz wywinieto na zewnatrz, prostopadle do osi obrotu. W bocznych sciankach kosza wykonane sa dowolnego ksztaltu otwory, tworzace gesta siat¬ ke. Istotnym dla wynalazku jest profil bocznych scianek kosza; profil ten stanowi bowiem wycinek kuli, której promien jest co najmniej równy lub wiekszy od najwiekszej,, wewnetrznej srednicy ko¬ sza. Ma to uzasadnienie w uzyskaniu mozliwie naj¬ wiekszej powierzchni bocznej sita, przy zachowa¬ niu warunku prostoty konstrukcji i dogodnosci wykonania kosza sitowego.Na wywinietej, górnej krawedzi kosza 1 znajduja sie lopatki 5, których boczna powierzchnia jest prostopadla do plaszczyzny krawedzi. Lopatki 5 zamocowane sa trwale pod pewnym katem tworzac turbinke, której ciag skierowany jest na zewnatrz.Kat ustawienia lopatek 5 zawiera sie w granicach od 20 do 45° i wynika z zaleznosci zalozonej sily ciagu od obrotów nadanych turbinie. Dla przykla¬ du, przy 6000 obr./min. stwierdzono, ze najkorzyst¬ niejsze wyniki uzyskuje sie przy ustawieniu lopa¬ tek 5 pod katem 30°.Jak zaznaczono, kosz sitowy 1 osadzony jest wspólosiowo wewnatrz oslony 2. Oslona 2 ma ksztalt stozka scietego w naturalnej postaci, to jest którego wieksza srednica jest podstawa stozka.Oslona 2 zamknieta jest z jednej strony odpowied- 55694 4 nio uksztaltowanym dnem 3. Tworzaca stozka (oslo¬ ny) nachylona jest do podstawy pod takim katem, który zapewnia, po wprowadzeniu oslony w ruch obrotowy, powstanie najkorzystniejszego ciagu ssa- 5 co-tloczacego. Kat ten zawiera sie w granicach od 75 do 85°. Dla uzyskania efektu ssaco-tloczacego sluzy równiez odpowiednie uksztaltowanie dna 3 oslony. Dno 3 stanowi mianowicie wielobok pa¬ rzysto lub nieparzystoboczny, który wpisany io w kolo podstawy oslony 2 powoduje, iz otwory w polu zakreslonym przez luk kola i cieciwe two¬ rza dysze 11 przetlaczajace powietrze zassane przez otwór mniejszej srednicy stozka. W dnie 3 wyko¬ nane jest okragle, spodkowe wtloczenie, którego 15 boczna scianka 12 zmierza ku górze. Scianka ta wy¬ konana jest prostopadle do tworzacej stozka oslo¬ ny 2.W odmianie urzadzenia, przedstawionej na ry¬ sunku fig. 4, oslona 2 wykonana jest, na przyklad 20 przez wyoblenie, w postaci jednolitego naczynia z uksztaltowanym dnem 12. Dysze 11 stanowia wówczas przelotowe otwory, nawiercone na obwo¬ dzie krawedzi, utworzonej w miejscu przechodze¬ nia scianki naczynia w jego dno. 25 Elementy wirujace urzadzenia, a wiec kosz sito¬ wy 1 z oslona 2 oraz narzedziem rozdrabniajacym 4 umieszczone sa we wnetrzu nieruchomej t zew¬ netrznej obudowy 6 zamykanej pokrywa 8. W obu¬ dowie 6 znajduje sie wylot 7 dla substancji plyn- 80 nej, natomiast w pokrywie 8 wykonany jest kanal 10 dla odprowadzania masy.Dzialanie urzadzenia opisano ponizej. Do kanalu zasypowego 9 wprowadzony zostaje surowiec wyj¬ sciowy, który opada na powierzchnie narzedzia tnaco-rozdrabniajacego 4. Powstala w wyniku star¬ cia masa przesuwana zostaje sila odsrodkowa do krawedzi narzedzia, a stad rzucana jest na boczne scianki kosza sitowego 1. Z dobranego profilu bocz¬ nych scianek kosza 1 wynika, ze wymuszony kieru¬ nek ruchu masy bedzie przebiegal wzdluz scianek, po linii srubowej, ku górze. Ruch masy wzdluz scianek kosza 1 polaczony jest z przenikaniem sub¬ stancji plynnej przez oczka sitowej scianki. Prze¬ nikanie to wywolane jest dwoma czynnikami, wza¬ jemnie sie uzupelniajacymi, a mianowicie: dziala¬ niem sily odsrodkowej w wirujacym koszu 1 oraz efektem ciagu wewnatrz oslony 2. Jak uprzednio wyjasniono, konstrukcja oslony 2 tworzy uklad ssaco-tloczacy, przy czym kierunek ciagu jest od góry ku dolowi. Zasysanie powietrza odbywa sie przez otwór kanalu zasypowego 9, a nastepnie po¬ wietrze to w wiekszosci przechodzi przez azurowe scianki boczne kosza 1 dostajac sie do komory 13, utworzonej miedzy koszem 1 a oslona 2 i stad jest zasysane przez dysze 11.Opisany ruch powietrza wspomaga) dzialanie sily odsrodkowej, przez co- substancja plynna jest jed¬ noczesnie wyrzucana z kosza' oraz zasysana do ko- # mory 13 i kierowana na scianki oslony 2. Rzucona na scianki oslony 2 substancja plynna sklada sie z soku oraz zawiesiny, to jest drobnych czasteczek miazgi. Dla celów spozywczych pozadana jest kla¬ rownosc soku, a wiec z mozliwe najmniejsza ilos- es cia zawiesiny. Urzadzenie wedlug wynalazku za- 85 40 50 5555694 pewnia spelnienie tego warunku. Otóz konstrukcja dna 3 oslony 2, a scislej spodkowe wtloczenie 12 powoduje, ze czesc zasysanego powietrza kierowa¬ na jest we wglebienie spodkowe, a nastepnie od¬ srodkowo po jego bocznej scianie, co daje strumien powietrza skierowany prostopadle do stozkowej czesci oslony 2. Strumien ten tworzy bariere po¬ wietrzna podtrzymujaca zawiesine, natomiast sok splywa do dysz 11 i stad tloczony jest do pojemni¬ ka obudowy 6, a dalej dó wylotu 7.Pcteostala po odwirowaniu substancji plynnej masa przesuwa sie do góry kosza sitowego 1, pod¬ legajac jednoczesnie dzialaniu stopniowo wzrasta¬ jacej sily odsrodkoweji, co wywoluje dalsze odcia¬ ganie pozostalej jeszcze w masie substancji plyn¬ nej. Wymuszony ruch masy jest ulatwiany, dzieki malejacemu ciezarowi masy przy zwiekszajacej sie sile odsrodkowej. Po dojsciu do wywinietej kra¬ wedzi kosza 1, masa dostaje sie miedzy lopatki 5 turbinki i zostaje wtloczona do kanalu 10, a z nie¬ go na zewnatrz.Jak wiec wynika z podanego opisu, istotna cecha wynalazku sa dwa uklady odsrodkowo-ssace, osa¬ dzone na wspólnej psi obrotu, lecz majace przeciw¬ ne kierunki dzialania. Cechy tej nie posiadaly do¬ tychczasowe urzadzenia.Urzadzenie wedlug wynalazku, dzieki ukladom odsrodkowo-ssacym wyciaga dokladnie substancje plynna zawarta w masie wyjsciowej, osiagajac do 70% soku, na przyklad z kilograma twardych owo¬ ców lub jarzyn. W przypadku owoców wyjatkowo soczystych, jak agrest, porzeczki czy winogrona, sprawnosc urzadzenia oczywiscie wzrasta. Wypo¬ sazenie urzadzenia w dynamiczny i wysokowydaj- ny uklad do usuwania pozostalej po odwirowaniu masy zapewnia ciagla, jednakowo w czasie spraw¬ na prace urzadzenia. Wymienione cechy wykazuja, iz urzadzenie wedlug wynalazku stanowi osiagnie¬ cie celu, wytknietego dla twórczego rozwiazania. 10 20 25 35 40 PL