PL55678B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Opublikowano: 27. VIII. 1968 55678 KI. 12 o, 2/05 MKP C 07 c UKD Urzedu Pc',:rw..^o 4V& Wspóltwórcy wynalazku: mgr Wojciech Nawrot, mgr Henryk Tatur, inz. Tadeusz Blauth, Zygmunt Rafalski Wlasciciel patentu: Zjednoczone Zespoly Gospodarcze, Warszawa (Polska) Sposób katalitycznego chlorowania polifenoli surowych i destylowanych oraz naftalenu i jego pochodnych Przedmiotem wynalazku jest sposób chlorowania polifenoli surowych i destylowanych oraz naftale¬ nu i jego pochodnych w obecnosci katalizatora oraz srodka wiazacego wode w sposób chemiczny, wówczas gdy srodowisko reakcji zawiera wode.Obecnie przy chlorowaniu wyszczególnionych wyzej zwiazków stosuje sie jako katalizatory tlenki i chlorki antymonu trój- i pieciowartosciowego.Czas chlorowania tych zwiazków w procesie pro¬ dukcyjnym trwa 12—16 godzin.Katalizatory antymonowe, na skutek wrazliwosci na zatruwanie woda i zwiazkami siarki, traca swa aktywnosc, wskutek czego czas chlorowania prze¬ dluza sie.Celem wynalazku jest skrócenie procesu chloro¬ wania zwiazków aromatycznych przez zastosowa¬ nie odpowiedniego katalizatora oraz srodków przeciwdzialajacych spadkowi jego aktywnosci w czasie pracy na skutek dzialania takich trucizn, jak woda.Stwierdzono, ze odpowiednim katalizatorem do tego celu jest trójchlorek jodu, który w porówna¬ niu ze znanymi katalizatorami pozwala na skró¬ cenie czasu chlorowania o 40°/o, a ponadto nie ulega dezaktywacji na skutek obecnosci siarki i jej zwiazków. W celu usuniecia wody z surowca wprowadza sie do niego dodatek bezwodnika octo¬ wego, lub innego bezwodnika kwasowego wiazace¬ go wode w sposób chemiczny.Trójchlorek jodu dzieki swemu rodnikowemu charakterowi przewyzsza inne stale katalizatory, stosowane zwykle w procesach chlorowania.Sposobem wedlug wynalazku polifenole surowe i destylowane oraz naftalen i jego pochodne za- 5 wierajace do 3°/o wody osusza sie za pomoca bez¬ wodnika octowego, lub innego bezwodnika kwaso¬ wego wiazacego wode w sposób chemiczny, po czym dodaje sie trójchlorku jodu jako kataliza¬ tora, a nastepnie prowadzi sie proces chlorowania io w temperaturze odpowiedniej dla poszczególnych zwiazków. Trójchlorek jodu stosuje sie w ilosci do 2% wagowych w stosunku do masy chlorowa¬ nej. Bezwednik kwasu octowego lub inny bez¬ wodnik kwasowy stosowany do zwiazania wody 15 mozna wprowadzac do surowca w ilosci do 5°/o wagowych.W celu porównania dzialania dotychczas stoso¬ wanych katalizatorów w procesie chlorowania naftalenu i polifenoli z nowym katalizatorem 20 w postaci trójchlorku jodu (JC13) chlorowano w identycznych warunkach wymienione wyzej zwiazki raz przy uzyciu tlenków antymonowych, a nastepnie trójchlorku jodu. Wyniki tych do¬ swiadczen przedstawiono w ponizszych przykla- 25 dach.Przyklad I. 128 g naftalenu luskowego za¬ wierajacego 0,3°/o wody stopiono w temperaturze 80°C, po czym dodano 1 g bezwodnika kwasu octowego, 0,15 g trójchlorku jodu jako katalizatora 30 i przepuszczano umiarkowanym strumieniem chlor 55C7855678 gazowy z butli. Po 9 godzinach chlorowania w tem¬ peraturze 80 °C masa substratu podniosla sie do 268 g, co odpowiada masie czterochloronaftalenu, zwanemu potocznie woskolem surowym, o tempe¬ raturze topnienia 131°C.Ilosc wprowadzonych atomów chloru do pierscie¬ ni oznaczono metoda Stiepanowa.Analogiczna próba chlorowania naftalenu chlo¬ rowanego w obecnosci tlenków antymonu jako ka¬ talizatora wykazala przyrost masy do 268 g dopiero po 15 godzinach chlorowania.Przyklad II. 170 g polifenoli destylowanych, zawierajacych glównie ortofenylofenol i czesciowo parafenylofenol oraz 0,3°/o wody dodano 1 g bez¬ wodnika kwasu octowego w celu zwiazania wody, nastepnie po ogrzaniu do temperatury 70°C do¬ dano 0,2 g trójchlorku jodu i przepuszczano gazo¬ wy chlor z butli. Po 4 godzinach chlorowania w temperaturze 70 °C przyrost masy wyniósl 40,1 g, co odpowiada wprowadzeniu 1 atomu chloru do pierscienia polifenolu.Ilosc podstawionych atomów chloru sprawdzono metoda Stiepanowa.Analogiczna próba chlorowania polifenoli desty¬ lowanych w obecnosci tlenków antymonu jako Ka¬ talizatora, spowodowala przyrost masy o 40,1 g dopiero po 7,5 godzinach. 10 15 20 25 Trójchlorek jodu jako katalizator w procesach chlorowania polifenoli surowych i destylowanych oraz naftalenu i jego pochodnych skraca proces chlorowania w warunkach laboratoryjnych do 40% w stosunku do procesów chlorowania kontynuowa¬ nych przy udziale znanych katalizatorów, dajac w konsekwencji znacznie mniejsze zuzycie energii cieplnej i chloru oraz umozliwia zwiekszenia wy¬ dajnosci produkcji przy tych samych urzadze¬ niach.Zuzycie trójchlorku jodu na jedna tone chloro¬ wanego surowca wynosi srednio 1 kg, co w prze¬ liczeniu na czysty, jod wynosi 0,5 kg na 1 tone chlorowanego zwiazku. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Sposób katalitycznego • chlorowania polifenoli surowych i destylowanych oraz naftalenu i jego pochodnych, znamienny tym, ze surowiec zawiera¬ jacy do 3°/o wody traktuje sie bezwodnikiem kwasu octowego lub innym bezwodnikiem kwasowym w ilosci do 5°/o wagowych w celu zwiazania zawar¬ tej w nim wody, po czym chloruje w obecnosci trójchlorku jodu jako katalizatora, wprowadzonego w ilosci do 2% wagowych w stosunku do chloro¬ wanego surowca. Krak 1 z. 195 IV. 68 310 PL