PL55624B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: 55624 KI. 12 o, 8 Opublikowano: 10. IX. 1968 Twórca wynalazku: doc. dr Andrzej Lukasiewicz Wlasciciel patentu: Instytut Badan Jadrowych, Warszawa' (Polska) Sposób wytwarzania pochodnych aldehydu alfa-amino-alfa-(trójchlorowcometylo)-p-toluilowego Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia N-rpodstawionych pochodnych aldehydu alfa- - amino - alfa - (trójchlorowcometylo)-p-toluilowego o wzorze p-OCH-C6H4-CH(CX3)NHR, w którym R oznacza rodnik alkilowy o lancuchu prostym lub rozgalezionym, rodnik aryloalkilowy, reszte alicy- kliczna lub heterocykliczna, a X oznacza chlor lub brom.Znany sposób otrzymywania tych pochodnych po¬ lega na reakcji bis-imin o wzorze p-R1 N = CH- -C6H4-CH = NR, w którym R1 oznaczac moze to samo co R lub reszte aromatyczna, z równomolowa iloscia kwasu trójchlorowcooctowego. W reakcji jedno tylko ugrupowanie iminowe zostaje prze¬ ksztalcone w alfa-(trójchlorowcpmetylo) aminowe, drugie natomiast po zakonczeniu reakcji poddaje sie hydrolizie. Mozliwe jest odzyskiwanie aminy R1NH2 powstajacej w wyniku hydrolizy, moze to byc jednak polaczone z pewnymi trudnosciami technicznymi.Wedlug wynalazku acetaloimine o wzorze p-(R10)2CH-C6H4-CH = NR, w którym R ma po¬ dane wyzej znaczenie, a R1 oznacza rodnik alki¬ lowy, poddaje sie reakcji z kwasem trójchloro- octowym lub trójbromooctowym w srodowisku benzenu lub toluenu w temperaturze 70—90 °C, po czym grupe acetalowa w produkcie reakcji hydro- lizuje sie za pomoca rozcienczonego kwasu sol¬ nego. Produkt reakcji wyosabnia sie przez przepro¬ wadzenie w chlorowodorek i oczyszcza przez roz¬ lozenie i ponowne wytracenie czystego produktu w postaci chlorowodorku. Przebieg reakcji wyjasnia schemat 1 podany na rysunku.Proces prowadzi sie w nastepujacy sposób: Toluenowy lub benzenowy roztwór kwasu trój- chlorowcooctowego wkrapla sie do roztworu iminy w toluenie lub benzenie utrzymywanego w tempe¬ raturze 70—90°C. Nastepnie mieszanine reakcyj¬ na wyklóca sie z rozcienczonym kwasem solnym np. 0,5N w celu zhydrolizowania grupy acetalowej, po czym do osuszonej warstwy organicznej wpro¬ wadza sie chlorowodór powodujac wytracenie chlorowodorku aldehydoaminy. W celu zhydroli¬ zowania grupy acetalowej mozna równiez naj¬ pierw usunac rozpuszczalnik z mieszaniny reak¬ cyjnej, a nastepnie pozostalosc rozpuszcza sie w nieduzej ilosci alkoholu i wprowadza alkoholom wy roztwór do kwasu solnego np. 2N. Pó odsa¬ czeniu niewielkiej ilosci osadu przesacz alkalizuje sie, wytracony olej lub osad ekstrahuje organicz¬ nym rozpuszczalnikiem, z którego wytraca sie chlorowodorek aldehydoaminy za pomoca chloro- wodoru.Stosowane jako produkt wyjsciowy acetaloiminy otrzymuje sie przez ogrzewanie w benzenie lub toluenie monoacetalowej pochodnej aldehydu tere- ftalowego z równomolowa iloscia I-rzed. aminy o wzorze RNH2, w którym R ma wyzej podane znaczenia i azeotropowe usuniecie wody reakcyj¬ nej. Imine, otrzymana w postaci roztworu stosuje 556243 " ¦ - - sie bezposrednio do reakcji z kwasem trójchloro- wcooctowym bez jej uprzedniego wyodrebniania.Monoacetalowa pochodna aldehydu tereftalowe¬ go, otrzymuje sie przez pozostawienie na okres kilkunastu godzin w temperaturze pokojowej alkoholowego roztworu aldehydu tereftalowego z dodatkiem chlorowodpru. Po usunieciu nadmiaru alkoholu pozostalosc rozpuszcza sie w eterze i prze¬ mywa roztworem sody.Po usunieciu rozpuszczalnika otrzymany olej traktuje sie benzyna lub eterem naftowym i od¬ sacza sie niewielka ilosc nieprzereagowanego alde¬ hydu. Otrzymany po usunieciu benzyny surowy produkt w postaci oleju stosuje sie bezposrednio do wytworzenia pochodnej acetaloiminowej. Prze¬ bieg reakcji otrzymywania monoacetalowej po¬ chodnej aldehydu tereftalowego oraz acetaloiminy przedstawia schemat 2 podany na rysunku.Zaleta sposobu wedlug wynalazku w porówna¬ niu ze sposobem znanym jest zastapienie alkoho¬ lem alifatycznej lub aromatycznej aminy R1NH2, stosowanej do ochrony grupy aldehydowej w celu umozliwienia zadanego przebiegu reakcji, co po¬ zwala uniknac trudnosci zwiazanych z odzyskiwa¬ niem aminy R1NH2.N-podstawione pochodne aldehydu alfa-amino- -alfa-(trójchlorowcometylo)-p-toluilowego wykazu¬ ja dzialanie biologiczne: przeciwwirusowe, przeciw- nowotworowe, sterylizujace owady i grzybobójcze.Przede wszystkim stanowia jednak one material wyjsciowy do wytwarzania szeregu dalszych po¬ chodnych, odznaczajacych sie dobra rozpuszczal¬ noscia w wodzie i wysoka aktywnoscia biolo¬ giczna.Przyklad I. Aldehyd alfa-(n-propyloamino)- -alfa-(trójchlorometylo)-p-toluilowy 5,5 g surowej monoacetalowej pochodnej alde¬ hydu tereftalowego otrzymanej w sposób wyzej opi¬ sany z aldehydu tereftalowego i alkoholu etylo¬ wego, ogrzewano z 1,8 g n-propyloaminy w ben¬ zenie, usuwajac wode reakcyjna za pomoca nasadki azeotropowej. Po usunieciu wody usunieto benzen, pozostalosc rozpuszczono w toluenie i wkroplono powoli toluenowy roztwór 4,5 g kwasu trójchloro¬ octowego, utrzymujac temperature lazni 80—90°.Mieszanine ogrzewano w powyzszej temperaturze dopóki nie przestal sie wydzielac dwutlenek wegla (okolo 1 godziny), nastepnie po schlodzeniu do temperatury pokojowej wyklócono z 0,5N kwasem solnym i przemyto woda. Z warstwy organicznej usunieto czesc toluenu i dodano eterowy roztwór chlorowodoru. Wytracony chlorowodorek odsaczo¬ no i wysuszono w temperaturze pokojowej. Otrzy¬ mano 7,4 g produktu surowego, który oczyszczono przez rozlozenie chlorowodorku, wyklócajac go z mieszanina benzen-woda, i ponowne wytracenie chlorowodorku z warstwy benzenowej, w sposób wyzej podany.Analiza: znaleziono: C — 43,8; H — 4,35; N — 4,4%; Obliczono dla Ci2Hi5ONCl4: C — 43,5; H — 4,55; N — 4,25%.Produkt topnieje z rozkladem w temperaturze 181—182°C.Przyklad II. Aldehyd alfa-(n-butyloamino)- -alfa-(trójchlorometylo)-p-toluilowy 55624 ¦ " ¦ .4 5,0 g monoacetalowej pochodnej aldechydu tere¬ ftalowego, otrzymanej jak w przykladzie I wprowa¬ dzono w reakcje w warunkach podanych w przy¬ kladzie I z l,8^g n-butyloaminy. Nastepnie postepu- 5 jac jak w przykladzie I wkroplono roztwór 4,0 g kwasu trójchlorooctowego. Po zakonczeniu reakcji usunieto rozpuszczalnik pod zmniejszonym cisnie¬ niem, pozostalosc rozpuszczono w alkoholu etylo¬ wym i otrzymany roztwór wlano do 25 ml 2N io kwasu solnego. Po odsaczeniu niewielkiej ilosci osadu przesacz zalkalizowano, olej wyekstrahowa¬ no eterem, roztwór wysuszono i wytracono chloro¬ wodorek aldehydu alfa-(n-butyloamino)-alfa-(trój- chlorometylo)-p-toluilowego przez dodanie etero- 15 wego roztworu chlorowodoru. Otrzymano 5,5 g surowego produktu, który oczyszczono w sposób podany w przykladzie I uzyskujac produkt anali¬ tycznie czysty.Analiza: znaleziono: C — 45,35; H — 5,05; N — 20 4,4%; Obliczono dla C13H17ONCI4: C — 45,2; H — 4,9; N — 4,05%.Przez poddanie acetaloimin reakcji z kwasem trójbromooctowym w warunkach podanych w przy- 25 kladzie I i II wytwarza sie analogiczne pochodne bromowe. PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania pochodnych aldehydu 30 alfa-amino-alfa-(trójchlorowcometylo)-p-toluilo- wego o wzorze p-OCH-C6H4-CH(CX3)NHR, w którym R oznacza rodnik alkilowy o lancu¬ chu prostym lub rozgalezionym, rodnik arylo- alkilowy reszte alicykliczna lub heterocykliczna, 35 a X oznacza chlor lub brom, przez reakcje iminy z kwasem trój chlorooctowym lub trój¬ bromooctowym w podwyzszonej temperaturze, w srodowisku obojetnego rozpuszczalnika, zna¬ mienny tym, ze acetaloimine o wzorze 40 p-(R0)2CH-C6H4-CH = NR, w którym R1 oznacza rodnik alkilowy, a R ma wyzej poda¬ ne znaczenie wprowadza sie w reakcje z kwa¬ sem trój chlorooctowym lub trójbromooctowym w srodowisku benzenu lub toluenu w tempera- 45 turze 70—90 °C, w utworzonym produkcie hy- drolizuje grupe acetalowa rozcienczonym kwasem solnym, wyosabnia przez wytracenie chlorowodorem i oczyszcza przez rozlozenie otrzymanego chlorowodorku mieszanina ben- 50 zenu i wody i ponowne wytracenie chloro¬ wodorem z warstwy benzenowej.
2. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako produkt wyjsciowy stosuje sie surowa acetaloimine, otrzymana przez ogrzewanie 55 monoacetalowej pochodnej aldehydu terefta¬ lowego z równomolowa iloscia aminy o wzorze RNH2, w którym R ma wyzej podane znacze¬ nie, w benzenie lub toluenie i azeotropowe usuniecie wody reakcyjnej. 60
3. 3. Sposób wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze stosuje sie surowa monoacetalowa pochodna aldehydu tereftalowego, otrzymana przez trak¬ towanie aldehydu tereftalowego alkoholem w obecnosci chlorowodoru, w temperaturze 65 pokojowej.KI. 12 o,8 55624 MKP C 07 c cx3 coou /Ri0/2CH-C6fl4 CH= NR ó— ^/R10/2C«-C6«4 — CHNHR-* cx3 + CO! ^— OC« • C,Ua ¦ CHNHR 1 -2ROH i ex. SCHEMAT 1 R^OH/HCl/ , , , RNH; C6«4/C«0/2 *-/R 0/2 CH-C6H4-CH0 H20 -H20 /R40/2 CH-C6H4-CH*MR SCHEMAT 2 PL