PL55130B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Opublikowanai 18.IV.1968 55130 KI. 12 o, 8 MKP C Ol g 95/$ CZYTELhIA tfflK^lo Pgtonto Twórca wynalazku: doc. dr Andrzej Lukasiewicz Wlasciciel patentu: Instytut Badan Jadrowych, Waf^zaWa (Polska) Sposób wytwarzania pochodnych aldehydu p-etylobenzoesowego Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia pochodnych aldehydu p-etylobenzoesowego o wzorze ogólnym 1, podanym na rysunku, w któ¬ rym R oznacza prosty lub rozgaleziony rodnik alkilowy o 1-8 atomach wegla, rodnik aryloalki- lowy lub reszte alicykliczna, a X oznacza atom chloru lub bromu. Zwiazki o wzorze 1 wytwarza sie w nastepujacy sposób: N-podstawione p-ksyli- lidenoaminy o wzorze ogólnym RN = CH — C6H4 — — CH = NR1, w którym R ma podane wyzej zna¬ czenie, a R1 ma takie same znaczenie jak R lub oznacza reszta aromatyczna poddaje sie reakcji z kwasem trójchlorooctowym lub trójbromoocto- wym w srodowisku rozpuszczalnika organicznego w podwyzszonej temperaturze. Produkt reakcji poddaje sie hydrolizie przez wyklócenie mieszani¬ ny poreakcyjnej z rozcienczonym kwasem solnym.Proces wyjasnia blizej schemat reakcji podany na rysunku.Reakcje prowadzi sie korzystnie przez wkrapla- nie toluenowego lub benzenowego roztworu kwa¬ su trójchlorowcooctowego do równomolowej ilosci toluenowego lub benzenowego roztworu iminy (p-ksylilidenoaminy) utrzymywanego w tempera¬ turze 70 — 90°C. Po wyklóceniu mieszaniny po¬ reakcyjnej z rozcienczonym kwasem solnym kon¬ cowy produkt wyosabnia sie z warstwy organicz¬ nej w postaci chlorowodorku, np. przez wysycanie chlorowodorem.Produkt oczyszcza sie przez wyklócenie chloro- 2 wodorku z dwufazowa mieszanina woda-rozpu- szczalnik organiczny i ponowne wytracenie chlo¬ rowodorku z fazy organicznej« Dzieki slabej zasa¬ dowosci pochodnych aldehydu p-(a-amino-j3, P, (3- § -trójchlorowcoetylo)-benzoesowego chlorowodorek ulega hydrolizie i wolna amina ilosciowo prze¬ chodzi do warstwy organicznej.Przy uzyciu wiekszej niz równomolpwa ilosc kwasu trójchlorowcooctowego w reakcji z imina- 10 mi, w których R* = R powstaja równiez dwuami-L ny o wzorze p ^ CflH4(CH»CCVNHR)fe. Uzycie imin mieszanych w których R1 oznacza reszte aromatyczna pozwala na latwe odzyskanie aro¬ matycznej aminy (np. aniliny) powstajacej w wy- 15 niku hydrolizy posredniego produktu reakcji ze wzgledu na jej slaba rozpuszczalnosc w wodzie.Wydajnosci reakcji sa jednak przewaznie mniej¬ sze niz w przypadku imin prostych (R1 = R). p-Ksylilidenoaminy stosowane w sposobie we- 20 dlug wynalazku otrzymuje sie przez ogrzewanie 1 mola aldehydu tereftalowego z dwoma molami pierwszorzedowej aminy o wzorze RNH2, w któ¬ rym R ma wyzej podane znaczenie. Reakcje pro¬ wadzi sie w benzenie lub w toluenie usuwajac 25 azeotropowo wode reakcyjna. Imine otrzymana w postaci roztworu mozna stosowac do reakcji z kwasem trójchlorowcooctowym bez jej uprzed¬ niego wyodrebniania.Iminy mieszane (R1 = aryl) otrzymuje sie przez 3ft kolejne ogrzewanie 1 mola aldehydu tereftalowe- 55130s go z 1 molem aminy aromatycznej, nastepnie z 1 molem aminy alifatycznej, np. w alkoholu etylowym. Po usunieciu rozpuszczalnika pozosta¬ losc rozpuszcza sie w toluenie lub benzenie poste¬ pujac dalej jak w przypadku imin prostych (R4 = R).Wytworzone sposobem wedlug wynalazku N-podstawione pochodne aldehydu p-( p, P-trójchlorowcoetylo)-benzoesowego wykazuja dzialanie przeciwnowotworowe, grzybobójcze i przeciwwirusowe. Moga takze sluzyc jako pól¬ produkty do dalszych syntez zwiazków biologicz¬ nieczynnych. . ' Stwierdzono, ze sposobem wedlug wynalazku wytwarza sie produkty szczególnie aktywne bio¬ logicznie, jezeli jako p-ksylilidenoamine stosuje sie zwiazek o wzorze RN = CH — C6H4 — CH = NR1, w którym R oznacza rodnik alkilowy o 3-6 ato¬ mach wegla, allilowy, benzylowy, a- i p-fenylo- etylowy, cyklopentylowy, cykloheksylowy lub 2-czterohydropiranómetylowy (R1 = R lub aryl).Przyklad I. Aldehyd p-( P, P, P-trójchloroetylo)-benzoesowy.Aldehyd tereftalowy (5,4 g) ogrzewano do wrze¬ nia z n-butyloamina (6,0 g) w roztworze tolueno- wym usuwajac wode reakcyjna za pomoca na¬ sadki azeotropowej. Po usunieciu wody do otrzy¬ manego roztworu iminy utrzymywanego w tempe¬ raturze lazni 90—95° wkroplono powoli roztwór 6,8 g kwasu trójchlorooctowego w toluenie, na¬ stepnie mieszanine reakcyjna ogrzewano dopóki nie przestal wydzielac sie dwutlenek wegla (oko¬ lo 1 godziny).Po schlodzeniu do temperatury otoczenia mie¬ szanine wyklócono z 0,5 NHC1. Z warstwy tolue- nowej usunieto wieksza czesc rozpuszczalnika, do pozostalosci dodano niewielka ilosc octanu etylu, nastepnie octan etylu wysycono chlorowodorem.Wytracony osad chlorowodorku odsaczono, prze¬ myto na saczku octanem etylu i wysuszono w ek- sykatorze prózniowym. Wydajnosc surowego pro¬ duktu wynosila 13,7 g. Chlorowodorek rozlozono przez wyklócenie z mieszanina benzenu i wody.Z warstwy benzenowej usunieto czesc rozpuszczal¬ nika i ponownie wytracono chlorowodorek aminy w sposób wyzej opisany. Oczyszczony produkt rozklada, sie w temperaturze powyzej 200°C.Analiza: Znaleziono: C-44,85; H-4,9; N-4,35%; obliczono dla Ci3H17ONCl4 : C-45,2; H-4,9; N-4,05%.Przyklad II. Aldehyd p-(a-cyklopentyloami- no-p, P, P-trójchloroetylo)-benzoesowy Aldehyd tereftalowy (5,4 g) ogrzewano w sposób 4 opisany w przykladzie I z 7,0 g cyklopentyloami- ny. Do otrzymanego roztworu iminy wkroplono w temperaturze lazni 90—95°C 6,8 g kwasu trój¬ chlorooctowego rozpuszczonego w toluenie. Poste¬ pujac jak w przykladzie I otrzymano 13,0 g suro¬ wego chlorowodorku, który po oczyszczeniu w sposób podany w przykladzie I rozklada sie po¬ wyzej 200°C.Analiza: Znaleziono: C-46,4; H-4,75; N-4,3%; obliczono dla C14H17ONCl4; C-47,05; H-4,75; N-3,9%.Produkt moze zawierac niewielka ilosc chloro¬ wodorku dwuaminy, która usuwa sie np. przez krystalizacje wolnej aminy z alkoholu lub ben¬ zyny.Aldehyd p-(a-cyklopentyloamino-p, p, P-trójchlo- roetylo)-benzoesowy jest cialem krystalicznym o temperaturze topnienia 104—105°C. Zawartosc dwuaminy zwieksza sie przy uzyciu wiekszej niz równomolowa ilosc kwasu trójchlorooctowego. PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania pochodnych aldehydu p-etylobenzoesowego o wzorze podanym na ry¬ sunku, w którym R oznacza prosty lub rozga¬ leziony rodnik alkilowy o 1-8 atomach wegla, rodnik aryloalkilowy lub reszte alicykliczna, a X oznacza atom chloru lub bromu znamien¬ ny tym, ze N-podstawione p-ksylilidenoaminy o wzorze RN = CH - C6H4 - CH = NR1, w któ¬ rym R ma podane wyzej znaczenie, a R1 ma znaczenie takie jak R lub oznacza reszte aro¬ matyczna poddaje sie reakcji z kwasem trój- chlorooctowym lub z mieszanym kwasem: chlo- rodwubromo- lub bromodwuchlorooctowym w srodowisku rozpuszczalnika organicznego, utwo¬ rzony zwiazek poddaje sie hydrolizie przez wy¬ klócenie roztworu poreakcyjnego z rozcienczo¬ nym kwasem solnym i otrzymany produkt wy- osabnia sie w postaci chlorowodorku.
2. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako N-podstawione p-ksylilidenoaminy stosu¬ je sie zwiazki o wzorze R — N = CH6H4 — CH = = N — R1, w którym R ma podane wyzej zna¬ czenie, a R1 oznacza reszte aromatyczna lub R oznacza rodnik alkilowy o 3-6 atomach wegla, rodnik allilowy, benzylowy, a- i P-fenyloetylo- wy, cyklopentylowy, cykloheksylowy lub 2- -czterohydropiranometylowy, a R1 ma podane wyzej znaczenie.KI. 12 o, 8 55130 MKP C 07 c U"3 C02 l HClag, OCHNHK lh ? R4HW2HCl SCHEMAT PL