Pierwszenstwo: Opublikowano: 12.111.1966 (P 113 458) 31.VII.1968 55602 KI.C 49 d, 11 J«- MKP P 20 i 6 2jlf S/01 UKD Twórca wynalazku i wlasciciel patentu: Józef Plossa, Warszawa (Polska) Urzadzenie do prasowania czesci maszyn z proszków metali Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do pra¬ sowania czesci maszyn z uzebieniem skosnym z proszków metali. Zastosowanie metalurgii prosz¬ ków w produkcji takich czesci maszyn daje oszczednosc na materiale i pracochlonnosci. Znane 5 urzadzenia tego rodzaju pozwalaly wytwarzac z proszków metali tylko czesci maszyn z uzebie¬ niem prostym, równoleglym do kierunku ruchów tloków prasy.Celem wynalazku jest opracowanie urzadzenia 10 do wykonywania na prasach hydraulicznych dwu¬ stronnego dzialania czesci maszyn z uzebieniem skosnym np. kól zebatych z takim uzebieniem, nie posiadajacego wyzej podanych wad.Zagadnienie to zostalo rozwiazane za pomoca 15 urzadzenia wedlug wynalazku przy czym otrzy¬ manie kola zebatego z uzebieniem skosnym naste¬ puje przez prasowanie stemplami proszków me¬ tali, znajdujacych sie w matrycy, w której jest wykonane uzebienie skosne, odpowiadajace scisle 20 uzebieniu kola prasowanego.Poniewaz podczas prasowania stemple musza sie wkrecac i wykrecac z matrycy, na koncach stempli sa wykonane uzebienia skosne odpowia¬ dajace uzebieniu matrycy. Tloki prasy hydraulicz- 25 nej dwustronnego dzialania pracuja ruchami pio¬ nowymi, prostoliniowymi, zas do prasowania czes¬ ci maszyn z uzebieniem skosnym, jak np. kola ze¬ bate z takim uzebieniem konieczne sa ruchy sru¬ bowe i obrotowe stempli. 30 Urzadzenie wedlug wynalazku zawiera mecha¬ nizmy napedowe, które zamieniaja ruchy prostoli¬ niowe tloków prasy na ruch srubowy górnego stempla i ruch obrotowy dolnego stempla, bez zmiany jego polozenia pionowego oraz wspólpra¬ cuja w sposób skoordynowany mechanicznie, z ze¬ spolem matrycy.Rysunek przedstawia urzadzenie wedlug wyna¬ lazku w przekroju pionowym. Sklada sie ono z ze¬ spolu matrycy, mechanizmu dolnego stempla i me¬ chanizmu górnego stempla.Zespól matrycy zlozony jest z matrycy 1, wmon¬ towanej i ustawionej w plycie 2 matrycy przy po¬ mocy klina 3. W plycie 2 matrycy sa osadzone na czopach 4 i zamocowane nakretkami 5 górne pro¬ wadnice slupowe 6, których polozenie ze wzgledu na prace uzebienia 7 na splaszczeniach prowadnic, sa ustalone klinami 8. Górne prowadnice slupowe 6 przechodza przez otwory w korpusie 9 mecha¬ nizmu górnego stempla. Rozwiazanie konstrukcyj¬ ne przedstawione na rysunku przewiduje trzy gór¬ ne prowadnice slupowe 6, a moze ich byc jednak wiecej w zaleznosci od sily nacisku podczas pra¬ sowania.W plycie 2 matrycy sa równiez osadzone od do¬ lu na czopach 10 i zamocowane nakretkami 11 dolne prowadnice slupowe 12, których polozenie ze wzgledu na prace uzebienia skosnego 13 na splaszczeniach prowadnic, sa ustalone klinami 14.Dolne prowadnice slupowe 12 przechodza przez 55 60255 602 otwory w korpusie 15 mechanizmu dolnego stem¬ pla i sa zwiazane przy pomocy czopów 16 i za¬ mocowane nakretkami 17 w dolnej plycie 18 urza¬ dzenia.Przy pomocy otworu gwintowanego w dolnej plycie 18 cale urzadzenie jest nakrecane na gwin¬ towany czop dolnego tloka prasy nie pokazanego na rysunku.Mechanizm dolnego stempla sklada sie ze stem¬ pla dolnego 19, na którym jest wykonane uzebie¬ nie 20, scisle odpowiadajace uzebieniu 21 matry¬ cy 1. Dolny stempel 19 jest czesciowo wkrecony w matryce 1 i nie zmienia swego polozenia pio¬ nowego i nie wykreca sie calkowicie z matrycy 1, -pracujac tylko ruchem obrotowym. W czolo stem¬ pla 19 jest wmontowany czop 22 czesciowo splasz¬ czony na swej wystajacej powierzchni cylindrycz¬ nej, której srednica jest równa srednicy otworu w kole zebatym prasowanym. Zadaniem tego czo¬ pa jest zwiazanie kola wyprasowanego z dolnym stemplem 19 celem latwiejszego wykrecania (wyj¬ mowania) wypraski z matrycy 1. Stempel dolny 19 jest osadzony i zamocowany w swej oprawie 23 przy pomocy sjtozka Morse'a 24, który stanowi jedna calosc z dolnym stemplem 19.Trwalosc zamocowania dolnego stempla 19 w oprawie 23 jest zabezpieczona sruba 25 zaciska¬ jaca stozek Morse'a 24. Na obwodzie oprawy 23 dolnego stempla 19 jest wykonane uzebienie skos¬ ne 26 odpowiadajace i wspólpracujace z uzebie¬ niem 13 na splaszczeniach dolnych prowadnic slu¬ powych 12. Praca przekladni zebatej zlozona z tych uzebien 13, 26 wywolana ruchem pionowym dol¬ nych prowadnic slupowych 12 daje ruch obroto¬ wy dolnego stempla 19 bez zmiany jego polozenia pionowego. Ruch pionowy dolnych prowadnic slu¬ powych 12 wywolany ruchem pionowym dolnego tloka prasy daje równiez ruch pionowy plyty ma¬ trycy 2, a z nia i matrycy 1.Przekladnia zebata zlozona z uzebien 13, 26 jest tak obliczona, ze ruch pionowy matrycy 1 i ruch obrotowy dolnego stempla 19 daja lacznie taki ruch srubowy dzieki któremu zespól matryca 1 i dol¬ ny stempel 19 moga sie skrecac i rozkrecac pod¬ czas pracy wedlug powszechnie znanej zasady sru- ba-nakretka. Celem zapewnienia prawidlowosci tych ruchów, wytrzymalosci na obciazenie trwalosci i niezawodnosci w pracy oprawa dolnego stempla 23 jest uloizystowsna na panewkach 27 i 28 sliz¬ gowych, stalowych lub brazowych, smarowanych, przy czym dolna panewka 27 jest osadzona w korpusie 15 mechanizmu dolnego stempla, zas gór¬ na panewka 28 w koszu 29 wmontowanym i przy¬ mocowanym do korpusu 15 przy pomocy srub 30.Smarowanie panewek 27 i 28 dokonuje sie po¬ przez otworki 31 wywiercone w panewce 28 oraz w oprawie 23 dolnego stempla. Korpus 15 me¬ chanizmu dolnego stempla jest przymocowany do dolnego nieruchomego stolu prasy niewidocznego na rysunku.Korpus 9 mechanizmu górnego stempla jest przy¬ mocowany do plyty ruchomej górnego tloka prasy, niewidocznej na rysunku.Na obwodzie górnego stempla 32 jest wykonane uzebienie skosne 33 scisle odpowiadajace uzebieniu 21 w matrycy 1. W czole górnego stempla 32 jest wykonany otwór 34 do którego wsuwa sie podczas prasowania czop 22 dolnego stempla 19.Górny stempel 32 tak jak dolny stempel 19 jest 5 osadzony i zamocowany w swej oprawie 35 przy pomocy stozka ^Morse'a 36, który stanowi jedna calosc z górnym stemplem 32. Trwalosc zamoco¬ wania górnego stempla 32 w oprawie 35 jest za¬ bezpieczona sruba 37 zaciskajaca stozek Morse'a 36. io Na obwodzie oprawy 35 górnego stempla 32 jest wykonane uzebienie skosne 38 odpowiadajace -i wspólpracujace z uzebieniem 7 wykonanym na splaszczeniach prowadnic slupowych 6.Przekladnia zebata zlozona z uzebienia 38 i 7 15 jest tak obliczona, ze jej praca wywolana ruchem górnego tloka prasy przenoszonym na korpus 9 mechanizmu górnego stempla daje ruch srubowy górnego stempla 32 odpowiadajacy scisle uzebie¬ niu matrycy 1, aby i górny stempel 32 mógl sie 20 wkrecac i wykrecac z matrycy podczas prasowa¬ nia. Górne prowadnice slupowe 6, których na ry¬ sunku przewidziano trzy, (a moze byc Ich wiecej) przechodza przez otwory w korpusie 9 mechaniz¬ mu górnego stempla. 25 Celem zabezpieczenia prawidlowosci ruchu sru¬ bowego górnego stempla 32, wytrzymalosci na obciazenie, trwalosci i niezawodnosci w pracy, oprawa górnego stempla 35 jest ulozyskowana na panewkach slizgowych, stalowych lub brazowych, 30 smarowanych przy czym górna panewka 39 jest osadzona w korpusie 9 mechanizmu górnego stem¬ pla, dolna zas panewka 40 w koszu 41, wmonto¬ wanym i przymocowanym do korpusu 9 przy po¬ mocy srub 42. Smarowanie panewek 39, 40 doko¬ nuje sie poprzez otworki 43 wywiercone w kor¬ pusie 9, panewce 39 i oprawie 35.Dzialanie urzadzenia, wedlug wynalazku polega na zmianie ruchów pionowych, prostoliniowych tloków prasy na ruch obrotowy dolnego stempla 4e 19 i ruch srubowy górnego stempla 32, otrzyma¬ nych przez zastosowanie przekladni zebatych skos¬ nych 7, 38 i 13, 26 miedzy oprawami stempli i pro¬ wadnicami slupowymi, które jednoczesnie koordy¬ nuja wspólprace mechanizmów dolnego i górnego 45 stempla i zespolu matrycy.Rysunek przedstawia urzadzenie w ukladzie przygotowanym do zasypu proszku metali do ma¬ trycy 1 zamknietej od dolu dolnym stemplem 19.Z chwila zasypania matrycy górny stempel 32 ru- 50 chem srubowym zbliza sie do matrycy 1 pchany ruchem pionowym w dól górnego tloka prasy, dzialajacym na korpus mechanizmu górnego stem¬ pla, który jest na stale przymocowany do plyty ruchomej górnego tloka prasy. 55 Zmiana ruchu prostoliniowego górnego tloka prasy a wiec i górnej ruchomej plyty prasy z nim zwiazanej na ruch srubowy górnego stempla 32 nastepuje na skutek tego, ze oprawa górnego stem¬ pla 35 osadzona w korpusie 9 mechanizmu górne- 60 go stempla jest zazebiona z górnymi prowadnica¬ mi slupowymi 6 i kazda zmiana polozenia oprawy stempla 35 wzgledem prowadnic 6 lub prowadnic 6 wzgledem oprawy stempla 35 lub tez jednoczes¬ nie prowadnic 6 i oprawy 35 stempla górnego 65 wzgledem siebie daje ruch srubowy stempla gór- 355 nego 32, którego linia srubowa odpowiada scisle linii srubowej uzebienia w matrycy 21.Identycznosc linii srubowej ruchu górnego stem¬ pla 32 i linii srubowej uzebienia w matrycy 21 jest wynikiem obliczenia dzialania przekladni ze¬ batej, skosnej miedzy oprawa stempla górnego 35 i górnymi prowadnicami slupowymi 6.Zmiana ruchu prostoliniowego dolnego tloka prasy na ruch obrotowy dolnego stempla 19 nastepuje wskutek tego, ze dolny tlok prasy prze¬ noszac swój ruch prostoliniowy na dolna plyte urzadzenia 18 uruchamia ruchem pionowym dolne prowadnice slupowe 12, których uzebienie skosne 13 jest zazebione z takim samym uzebieniem 26 na obwodzie oprawy stempla dolnego i na skutek pracy tej przekladni oprawa stempla dolnego 23 a wiec i dolny stempel 19 nabiera Tuchu obroto¬ wego bez zmiany swego polozenia pionowego, po¬ niewaz oprawa dolnego stempla 23 a z nia i stem¬ pel 19 sa osadzone w korpusie mechanizmu dol¬ nego stempla 15, który to. korpus jest przymoco¬ wany na stale do dolnego nieruchomego stolu prasy.Jednoczesnie z ruchem pionowym dolnych pro¬ wadnic slupowych 12 odbywa sie ruch pionowy plyty matrycy 2 a z nia i matrycy 1.Ruch pionowy matrycy 1 i ruch'obrotowy stem¬ pla dolnego 19 daja lacznie ruch srubowy dzieki któremu stemepl 19 i matryca 1 skrecaja sie i roz¬ krecaja podczas prasowania. Kazda zmiana polo¬ zenia pionowego dolnych prowadnic slupowych 12 wzgledem oprawy stempla dolnego 23 daje skre¬ cenie sie i wykrecenie stempla dolnego 19 z ma¬ trycy 1 zgodnie z powszechnie znana zasada sru- ba-nakretka.Przez polaczenie prowadnicami slupowymi plyty matrycy 2 z mecahnizmami dolnego i górnego stempla, kazdy ruch dolnego tloka prasy wywo¬ luje skoordynowane przestawienie matrycy 1 i obu stempli urzadzenia 19 i 32, a kazdy ruch górnego tloka prasy wywjoluje odpowiednie przestawienie tylko górnego stempla 32 urzadzenia. Bez wzgledu na to czy pracuje tylko dolny tlok prasy, czy tylko 602 6 górny tlok prasy, czy tez oba jednoczesnie, ma¬ tryca i oba stemple urzadzenia gotowe sa i wspól¬ pracuja w sposób skoordynowany podczas praso¬ wania. PL