Pierwszenstwo: Opublikowano: 25.111.1968 54777 KI, 19 a, 60/01 ^a. SJ/og, ) MKP B 23 b UKD Stfosj Twórca wynalazku: inz. Jerzy Miracki Wlasciciel patentu: Zjednoczone Przedsiebiorstwo Projetkowania i Wy¬ posazania Zakladów Przemyslu Elektro-Maszynowe- wego PROZAMET-BEPES, Warszawa (Polska) Wiertlo krete Przedmiotem wynalazku jest wiertlo krete do wykonywania otworów w metalu.Stosowane obecnie konstrukcje wiertel kretych do -wykonywania otworów w metalu, posiadaja szereg wad ujawniajacych sie w czasie ich eks¬ ploatacji. Do podstawowych wad obecnie produ¬ kowanych i stosowanych wiertel kretych nalezy brak prowadzenia wiertla w wierconych otworze gdyz przewidziane do tego celu lysinki, posiadaja zbieznosc do tylu dla zmniejszenia tarcia wiertla o powierzchnie cylindryczna wierconego otworu, wobec czego nastepuje deformowanie (owalizowa- nie) wykonywanie otworu.Przy wierceniu w materiale ciagliwym, trudno- skrawalnym i dajacym wiór ciagly (wstegowy), na lysinki „nakleja" sie skrawany wiór, co po¬ woduje dodatkowe znieksztalcenie wierconego otworu oraz tworzy glebokie rysy na powierzchni otworu, pogarszajac tym samym gladkosc jego powierzchni.Ponadto obecnie produkowane i stosowane wiertla krete w wiekszosci z podwójnie nacieta linia srubowa rowków wiórowych, tworza na wierzcholku w wyniku zaszlifowania dwie krawe¬ dzie (ostrza) tnace. Ostrza te sa zaszlifowane pod stalym katem wierzcholkowym, zaleznym od wier¬ conego materialu w ten sposób, ze posiadaja jed¬ na pochylona krawedz tnaca na calym promieniu wierconego otworu z malym zatoczeniem do tylu 10 15 dla unikniecia tarcia powierzchni przylozenia o skrawany material.Na wierzcholku koncówki roboczej wiertla, kra¬ wedzie te tworza scin niekorzystnie wplywajacy na przebieg skrawania. Wiertlo krete dotychcza¬ sowej konstrukcji ze wzgledu na niedoskonalostc geometryczna elementów skrawajacych i prowa¬ dzacych, posiada trudne warunki pracy, co po¬ woduje w efekcie bledy ksztaltu wierconego otwo¬ ru, duzy opór skrawania w wyniku czego wyste¬ puje zmniejszenie trwalosci ostrza, czasu trwania pracy wiertla i jego wydajnosci.Celem wynalazku jest usuniecie powyzszych wad produkowanych i stosowanych obecnie wier¬ tel kretych poprzez wprowadzenie zmian kon¬ strukcyjnych, polegajacych glównie na zmianie elementów tnacych i prowadzacych wiertlo w wierconym otworze.Cel ten zostal osiagniety przez zastosowanie wiertel kretych z wieksza niz dwie iloscia kra¬ wedzi tnacych, otrzymanych w wyniku nacietych wiecej niz dwóch rowków srubowych na obwo¬ dzie wiertla, naciecia na lysinkach prowadzacych wykonanych bez zbieznosci do tylu na calej dlu¬ gosci rowków srubowych, tworzacych dodatkowe krawedzie tnace, oraz zaszlifowania wierzcholka wiertla w taki sposób, ze uzyskuje sie naprzemian lamana krawedz tnaca, o odpowiednim kacie wierzcholkowym, którego wielkosc jest zalezna od 547773 skrawanego materialu przy zachowaniu minimal¬ nego scinu.W wyniku zastosowania wiertla wedlug wyna¬ lazku, uzyskuje sie gladka powierzchnie wierco¬ nego otworu bez znieksztalcen (owalizacji), roz¬ lozenie krawedzi tnacej na dluzszy odcinek skra¬ wajacy, przez co nastepuje zmniejszenie jednost¬ kowej sily skrawania a tym samym wydluzenie czasu pracy wiertla. W przypadku skrawania ma¬ terialów dajacych wiór ciagly (wstegowy), naste¬ puje jego podzial na krawedziach tnacych, dzieki czemu uzyskuje sie lepszy jego „wyplyw" z wier¬ conego otworu na zewnatrz.Ponadto zastosowanie wiecej niz dwóch ostrzy tnacych oraz odpowiedniego zeszlifowania ich wierzcholka, tworzy konstrukcje sztywna, mogaca przenosic wieksze sily skrawania w porównaniu do obecnie stosowanych wiertel kretych tego sa¬ mego wymiaru.Wiertlo wedlug wynalazku jest wyjasnione na podstawie przykladu jegc wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia wiertlo w widoku z boku, fig. 2 to samo wiertlo w widoku od czola, fig. 3 obrazuje przekrój wzdluz lysinki zarysu zebów srubowych tworzacych dodatkowe kra¬ wedzie tnace.Jak uwidoczniono na fig. 1 i 2, wiertlo posiada naciete srubowo wzdluz osi cztery profilowe row¬ ki wiórowe 1. Rowki te tworzace kat a° polaczone scieciami b o podzialce p na obwodzie wiertla tworza cylindryczne lysinki 2. Od czola wiertlo jest zaszlifowane pod dwoma róznymi katami, z których jeden (wiekszy) daje plaszczyzny przy¬ lozenia 3, natomiast drugi (mniejszy) plaszczyzny przylozenia 4. Przeciecie plaszczyzn 3 tworzy soin 5 (wierzcholek), zas plaszczyzny 4 zeszlifo- wane pod innym katem niz plaszczyzna 3, two¬ rza z nimi krawedzie podzialu wióra 6.Dla zmniejszenia dlugosci scinu 5 dwa sposród czterech rowków wiórowych, sa zeszlifowane w kierunku wierzcholka, tworzac dwa wybrania 7.Na powierzchni lysinek 2, jak uwidoczniono na fig. 3, sa naciete srubowo na obwodzie rowki o odpowiednich wymiarach (oznaczonych na rysun- 54777 4 kii), tworzac wzdluz tych lysinek dodatkowo kra¬ wedzie tnace 8.Odnosnie wielkosci wymiarowych oznaczonych na fig. 2, sa scisle od siebie uzaleznione, tworzac 5 zarazem odmienny od dotychczasowego przy wiertlach kretych, charakter skrawania niz przy wiertlach wedlug wynalazku.Skrawanie wiertlem wedlug wynalazku cha¬ rakteryzuje sie tym, ze warstwa skrawanego ma- io terialu jest rozzdzielana za pomoca odpowiednio zaszlifowanych krawedzi tnacych, powstalych z przeciecia powierzchni przylozenia 3 i 4 z po¬ wierzchniami nacietych srubowo rowków wióro¬ wych 1, zas powierzchnia wierconego otworu jest 15 wykonczona przez skrawanie drobnymi wiórkami przez dodaktowe krawedzie tnace 8 rozmieszczo¬ ne wzdluz lynsinek prowadzacych nie posiadaja¬ cych zbieznosci do tylu.W wyniku takiego przebiegu skrawania, uzy- 20 skuje sie wieksza wydajnosc i trwalosc ostrza oraz gladkosc wykonywanego otworu przy mini¬ malnym znieksztalceniu jego zarysu powierzchni cylindrycznej. 25 PL