BIBLIOTEKA Urzedu Pil_r,towego Opublikowano: 20.111.1968 54773 KL. 40 c, 1/22 MKP C 22 d UKD 669.537 % Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Wlodzimierz Wozniczko, inz. Jan Ku¬ bas, inz. Zbigniew Jeliczko, inz. Tadeusz La¬ czek, mgr inz. Wladyslaw Lis, inz. Pawel Fi¬ cek, inz. Zbigniew Grabowski, mgr inz. Zyg¬ munt Syryczynski Wlasciciel patentu: Zaklady Górniczo-Hutnicze „Boleslaw" Przedsie- biorstwo Panstwowe, Bukowno (Polska) Sposób otrzymywania cynku elektrolitycznego o zawartosci Zn minimum 99f99°/o wagowych Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywania metoda elektrolityczna metalicznego cynku o czys¬ tosci minimum 99,995$ wagowych Zn, zlozony z pro¬ cesu lugowania tlenku cynku, oczyszczania wodnych roztworów siarczanu cynkowego od zanieczyszczen 5 grupy zelaza oraz innych zanieczyszczen przez ce¬ mentacje, przygotowania anod przed procesem elek¬ trolizy oraz procesu elektrolizy w wannach elektro¬ litycznych z dodatkiem do elektrolitu weglanu ba¬ rowego i weglanu strontowego. io Dotychczas spiekany tlenek cynku oraz prazona blende cynkowa poddaje sie lugowaniu w tempera¬ turze do 70°C w roztworze kwasu siarkowego a zwlaszcza w elektrolicie zwrotnym z wanien elek¬ trolizy cynku. Elektrolit zwrotny zawiera od 100 do i5 130 g/l H2S04 w zaleznosci od stosowanej metody elektrolizy. Oddzielenie osadów pozostalych po lu¬ gowaniu tlenków cynku i prazonek od roztworu siar¬ czanu cynkowego dokonuje sie droga sedymentacji w odstojnikach i przez filtracje*na filtrach. Usuwanie 20 zanieczyszczen grupy zelaza z roztworu siarczanu cynkowego dokonuje sie podczas zobojetnienia gestw wskutek przebiegu hydrolizy siarczanu zelazowego oraz adsorpcji takich zanieczyszczen jak: arsen, anty¬ mon i german na powstalym wodorotlenku zelaza. 25 W celu pelnego usuniecia zelaza stosuje sie utlenia¬ nie zelaza Fe2+ do Fe3+ przed koncowym zobojetnie¬ niem gestwy. Utleniania Fe2+ prowadzi sie przewa¬ znie dwutlenkiem manganu (piroluzytem) odpowie¬ dnio rozdrobnionym w roztworze o kwasowosci wy- 30 zej od 5 do 6 g/l H2S04. Roztwory siarczanu cynko¬ wego z lugowania spiekanego tlenku cynku oraz pra¬ zonej blendy cynkowej po sedymentacji i odfiltro¬ waniu czesci nierozpuszczalnych laczy sie razem a nastepnie kieruje sie do wtepnej filtracji na pra¬ sach. Roztwór po wstepnej filtracji na prasach pozba¬ wiony resztek zawiesiny kierowany jest kolejno do kilku zbiorników w których dokonuje sie usuwania zanieczyszczen grupy kadmu droga cementacji przez dodanie do roztworu pylu cynkowego. Kazdy zbior¬ nik w którym dokonuje sie cementacji jest zaopatrzo¬ ny w mechaniczne mieszadlo. Z chwila napelnienia zbiorników roztworem siarczanu cynkowego dosypu¬ je sie do zbiorników pierwsza porcje pylu cynkowe¬ go a nastepnie po 30 minutach mieszania do zbiorni¬ ków kieruje sie kolejne porcje pylu cynkowego. Po 40 minutach cementacyjnego wytracania pylem cyn¬ kowym miedzi i kadmu pobiera sie próbke roztworu ze zbiornika i okresla zawartosc kadmu. W zalez¬ nosci od zawartosci kadmu w roztworze siarczanu cynkowego prowadzi sie dalej proces cementacji lub roztwór siarczanu cynkowego kieruje sie do filtracji na prasach. Odfiltrowany roztwór siarczanu cynko¬ wego kieruje sie poprzez chlodnie i zbiorniki naporo¬ we do wanien elektrolitycznych.Proces elektrolizy cynku w wannach elektrolity¬ cznych prowadzi sie przy gestosciach pradu srednio od okolo 300 do 450 A/m2 oraz napieciu na wannach od 3,2 do 3,7 V. Anody stosuje sie ze stopu olowio- wo-srebrowego o zawartosci 1% wagowych Ag a ka- 547733 54773 4 tody aluminiowe. Otrzymany cynk na katodach jest stapiany w piecach plomiennych lub w indukcyjnych piecach elektrycznych.Powyzszy sposób otrzymywania cynku metoda elektrolityczna nie pozwala na wytwarzanie w spo¬ sób zamierzony metalicznego cynku o czystosci 99,99$ wagowych Zn tylko przewaznie cynk o zawartosci 99,95% wagowych Zn. Powodem tego stanu byla sto¬ sunkowo znaczna zawartosc kadmu w oczyszczonym roztworze siarczanu cynkowego (elektrolicie) oraz glównie osadzenie sie na katodach olowiu.Dotychczas takze znany sposób podwyzszenia czy¬ stosci cynku w procesie elektrolizy cynku 99,99% wagowych Zn polega na obnizeniu zawartosci olowiu w cynku elektrolitycznym przez dozowanie do wa¬ nien elektrolitycznych wodnego roztworu nadmanga¬ nianu potasu. Przy kaskadowym systemie usytuowa¬ nia wanien proces otrzymywania cynku o wysokiej czystosci prowadzi sie na wannach wyposazonych w anody olowiane z dodatkiem 1% wagowego sre¬ bra, natomiast dolny rzad wanien wyposazony w ano¬ dy olowiane bez dodatku srebra wylacza sie z tego procesu. Otrzymywanie cynku o czystosci 99,99$ wa¬ gowych Zn wymaga przestrzegania i spelniania pod¬ stawowych parametrów technologicznych obowiazu¬ jacych w procesie elektrolizy cynku takich, jak: utrzy¬ mywanie odpowiedniej czystosci wodnego roztworu siarczanu cynkowego, utrzymanie temperatury elek¬ trolitu w wannach ponizej 45°C, czyszczenie wanien i anod ze szlamu anodowego co dwa miesiace oraz prowadzenie procesu elektrolitycznego przy stezeniu H2S04 od 9$ wagowych w górnych do 11,5$ wago¬ wych w dolnych wannach. Dozowanie do wanien elektrolitycznych KMn04l uprzednio rozpuszczonego w wodzie do stezenia 40 g/litr odbywa sie sposobem ciaglym lub okresowym. Dobre wyniki osiaga sie przy uzyciu KMn04 w ilosci od 2 do 3 kg na tone cynku katodowego. Przygotowany jak podano powy¬ zej roztwór KMn04 dozuje sie przy sposobie okreso¬ wym porcjami od 1 do 1 1/2 litrowymi co dwie go¬ dziny, natomiast przy sposobie ciaglym dodaje sie roztwór pieciokrotnie rozcienczony woda.Stosowanie dodatku nadmanganianu potasu pozwa¬ la skutecznie obnizyc zawartosc olowiu do przecie¬ tnie 0,004% wagowych Pb w cynku katodowym, po¬ prawic strukture i jakosc powierzchni cynku katodo¬ wego przy jednoczesnym wykorzystaniu dodatniego wplywu domieszki manganu na proces elektrolizy cynku.Wada tego sposobu podwyzszania czystosci cynku elektrolitycznego jest jednak brak mozliwosci uzys¬ kania cynku w procesie elektrolizy cynku o czystos¬ ci minimum 99,995$ wagowych Zn. Glównym zanie¬ czyszczeniem cynku elektrolitycznego jest olów.Olów przechodzi do cynku katodowego w postaci dwuwartosciowych jonów tego metalu. Mozna w pew- ,nym stopniu zmniejszyc zawartosc olowiu w cynku zmieniajac warunki pracy elektrolizy (gestosc pra¬ du, temperature elektrolitu). Zwiekszenie gestosci pradu i zawartosci cynku w elektrolicie zwrotnym oraz obnizenie temperatury elektrolitu sprzyja zmniejszeniu zawartosci olowiu w cynku a niekiedy pozwala otrzymac cynk zawierajacy ponizej 0,005$ wagowych Pb. Obnizenie na przyklad temperatury elektrolitu z 35 do 25°C pozwala na obnizenie zawar¬ tosci olowiu z 0,006 do 0,004$ wagowych. Obnizenie temperatury prowadzi jednak do zwiekszenia napie¬ cia na wannach i zwiekszenia zuzycia energii elek¬ trycznej. Spada równiez wydajnosc pradu o 5$ przy 5 obnizeniu temperatury elektrolitu z 40 do 25°C.Z drugiej strony uzyskanie takiej temperatury jest na wieksza skale niemozliwe do zrealizowania. Pod¬ wyzszenie gestosci pradu do 1000 A/m2 przy anodzie ze stopu Pb — Ag pozwala uzyskac cynk katodowy 10 o zawartosci olowiu okolo 0,008$ wagowych.Glównym zródlem olowiu w elektrolizie jest anoda olowiowa. Badania zachowania sie anod podczas elektrolizy wykazalo, ze przejscie do roztworu jonów Pb2+ jest intensywne w pierwszym okresie, zaraz po 15 zanurzeniu, przy czym stezenie ich w elektrolicie jest wyzsze od aktualnej ich rozpuszczalnosci i dochodzi do 20 mg/l. W miare uplywu czasu wskutek tworze¬ nia sie na anodach blonki Pb02 intensywnosc prze¬ chodzenia jonów Pb2+ do roztworu maleje. Mimo 20 zmian parametrów elektrolizy nie udaje sie obnizyc Pb2+ w elektrolicie ponizej 1 mg/l to jest do granicy zapewniajacej uzyskanie cynku o zawartosci olowiu nizszej od 0,005$ wagowych, przy temperaturze elek¬ trolitu 35°C i gestosci pradu 400 A/m2. Blonka Pb02 25 na anodach ze stopu Pb — Ag nie jest wystarczajaca przeszkoda do przechodzenia jonów Pb2+ do elektro¬ litu prawdopodobnie wskutek jej porowatosci. Odizo¬ lowanie tej warstewki od elektrolitu za pomoca Mn02 powstalego przez utlenianie jonów Mn2+ sprzy- 30 ja znacznie zmniejszeniu przechodzenia jonów Pb2+ do elektrolitu. Zawartosc Mn2+ w elektrolicie powy¬ zej 2 g/l zwieksza zarówno ilosc szlamu na anodzie jak i zuzycie energii elektrycznej nie zmniejszajac wyraznie ilosci olowiu przechodzacego do elektrolitu. 35 Duza ilosc jonów Mn2+ w elektrolicie powoduje gwaltowne osadzenie sie na anodzie szlamu Mn02 w postaci grubej i porowatej warstwy, która po pew¬ nym czasie odlatuje i odslania anode.Obecnosc manganu w elektrolicie nie zmniejsza 40 w nim zawartosci olowiu w pierwszych dniach po oczyszczeniu anod. Maksymalna ilosc jonów Pb2+ w elektrolicie wystepuje w pierwszym dniu a naste¬ pnie maleje, aby po 5 do 10 dniach osiagnac mini¬ mum, po czym ponownie wzrasta. Korzystajac z tej 45 zaleznosci mozna w warunkach przemyslowych otrzy¬ mac cynk znacznej czystosci, przetapiajac oddzielnie katody z wanien pracujacych od 5 do 10 dni. Próbo¬ wano oczyscic elektrolit z jonów olowiu przez do¬ datek do niego weglanu strontowego. Sposób ten 50 polega na wyzyskaniu krystalizacji siarczanów olo¬ wiowych i strontowych w siatce krystalograficznej o zblizonych parametrach. Mozna tym sposobem do¬ prowadzic do powstawania mieszanych krysztalów siarczanu strontowego i olowiowego. Jednak w prak- 55 tyce przemyslowej uzyskano jedynie zmniejszenie olowiu w cynku katodowym do 0,004$ wagowych.Obnizenie zawartosci olowiu w cynku katodowym napotyka w praktyce przemyslowej na znaczne trud¬ nosci z tego powodu, ze cynk elektrolityczny o czys- 60 tosci minimum 99,995$ wagowych Zn otrzymuje sie przez elektrorafinacje cynku elektrolitycznego. Zgod¬ nie z tym sposobem cynk wysokiej czystosci otrzy¬ muje sie przez elektrolize z rozpuszczalnymi anodami z cynku elektrolitycznego w wannach winidurowych. 65 Stosowane gestosci pradowe wynosza od 800 do 10005 54773 6 A/m2 a temperatura elektrolitu od 35 do 40°C. Cie¬ zar anod odlanych z cynku elektrolitycznego wynosi od 30 do 35 kg a ich sklad chemiczny w zaleznosci od gatunku uzywanego do elektrorafinacji cynku za¬ wiera do 0,014$ Cu wagowych do 0,0041$ wagowych Cd, do 0,0068$ wagowych Pb oraz do 0,0037$ wago¬ wych Fe. Katody aluminiowe oddzielone sa od przes¬ trzeni anodowej diafragma' (przeslona) z tkaniny ka- pronowej.Powierzchnia czynna jednej katody wynosi 0,25 m2.W winidurowej wannie o pojemnosci 250 litrów znaj¬ duje sie 5 anod i 4 katody. Elektrolit poczatkowy otrzymywany jest przez rozpuszczenie cynku elek¬ trolitycznego w chemicznie czystym kwasie siarko¬ wym. Roztwór siarczanu cynkowego oczyszczony jest w dwóch stadiach. W pierwszym stadium doko¬ nuje sie cementacji zanieczyszczen pylem cynkowym przy silnym mieszaniu przy temperaturze pokojowej przez 30 minut. Zuzycie pylu cynkowego wynosi 250 g na 100 litrów roztworu. W drugim stadium dokonuje sie oczyszczenia przez dodatek do elektrolitu dwu- metylo-glioksymu sodu i dwuetylo-dwutio-karba- matu sodu. Zwiazki te tworza z Ni, Co, Cd, Cu, Pb i innymi metalami trudnorozpuszczalne sole komplek¬ sowe. Sole kompleksowe usuwa sie z roztworu przez adsorpcje na weglu aktywnym. Zuzycie powyzszych odczynników na 100 litrów roztworu wynosi: dwume- tylo-glioksymu sodu 10 g, dwuetylo-dwutio-karba- matu sodu od 18 do 20 g oraz wegla aktywnego od 15 do 20 g.Odczynniki organiczne wyprowadza sie do roztwo¬ rów w postaci proszków lub roztworów. W celu unikniecia nagromadzenia sie zanieczyszczen roztwór dwumetylo-glioksymu wprowadza sie co 5 lub 6 cykli oczyszczania. Regeneracja wegla aktywnego nastepu¬ je przez przemycie go woda destylowana. W elek¬ trolicie o pH = 4,3 mozna otrzymac cynk katodowy o odpowiedniej strukturze. Wymiana anod nastepuje co 6 dni. Przetapianie otrzymanych katod odbywa sie w rurze kwarcowej o pojemnosci 20 kg. Czystosc otrzymanego cynku jest wysoka i srednio zawiera od 99,998 do 99,999$ wagowych Zn.Wada tego sposobu otrzymywania cynku o wysokiej czystosci metoda elektrolityczna jest glównie ko¬ niecznosc elektrorafinacji cynku elektrolitycznego otrzymanego z roztworu siarczanu cynkowego w pro¬ cesie elektrolizy z nierozpuszczalnymi anodami.Celem wynalazku jest usuniecie lub co najmniej zmniejszenie niedogodnosci przy otrzymywaniu cyn¬ ku elektrolitycznego, które dotychczas uniemozliwia¬ ja produkcje cynku, zwlaszcza o niskiej zawartosci olowiu, aby w efekcie otrzymac cynk o czystosci mi¬ nimum 99,995$ wagowych Zn.Zadanie wytyczone w celu usuniecia lub co naj¬ mniej zmniejszenia podanych niedogodnosci zostalo rozwiazane zgodnie z wynalazkiem w ten sposób, ze spiekany tlenek cynku oraz prazona blende cynkowa luguje sie w znany sposób w roztworze kwasu siar¬ kowego a zwlaszcza w elektrolicie z wanien elektro¬ litycznych cynku, po czym po oddzieleniu roztworu siarczanu cynkowego od nierozpuszczalnych czesci materialów poddawanych lugowaniu usuwa sie zanie¬ czyszczania grupy zelaza przez zobojetnienie lugo¬ wanej gestwy, przy czym przed koncowym zobojet¬ nieniu przewaznie dokonuje sie utlenienia zelaza Fe2+ do Fe3+ zwykle przy pomocy dwutlenku manga¬ nu i z kolei odfiltrowuje sie czesci nierozpuszczalne.Otrzymany roztwór siarczanu cynkowego nastepnie oczyszcza sie metoda dwustopniowej cementacji 5 zwlaszcza z kadmu i miedzi przez kierowanie do roz¬ tworu w pierwszym stopniu szlamu cynkowo-kadmo¬ wego otrzymanego z odfiltrowania po ostatecznym oczyszczeniu roztworu siarczanu cynkowego z kadmu i miedzi, po czym wstepnie oczyszczony roztwór od- 10 filtrowuje sie i oczyszcza za pomoca pylu cynkowego kierowanego do roztworu siarczanu cynkowego w za¬ wiesinie wodnej a po ukonczeniu tej operacji roz¬ twór filtruje sie na prasach. Dla usuniecia pozosta¬ lego zelaza oraz innych zanieczyszczen dodaje sie ]5 do roztworu siarczanu cynkowego nadmanganian po¬ tasu i utlenia sie Fe2+ do Fe2+, Ni2+ do Ni3+, As3+ do As5+, Sb3+ do Sb5+ i Sn2+ do Sn4+, po czym roz¬ twór ochladza sie i usuwa z niego powstale osady przez sedymentacje w zbiornikach usytuowanych 20 kaskadowo. Do tych zbiorników laminarnie wlewa sie roztwór siarczanu cynkowego. Na dnie tych zbiorników osadzaja sie nierozpuszczalne zwiazki powstale po dodaniu KMn04 a roztwór górny przele¬ wem przeplywa do nastepnego zbiornika gdzie doko- 25 nuje sie dalszy proces chlodzenia i wytracenia wy¬ krystalizowanych zwiazków zanieczyszczajacych roz¬ twór siarczanu cynkowego. Proces chlodzenia roz¬ tworu siarczanu cynkowego i sedymentacji nieroz¬ puszczalnych zwiazków dokonuje sie w zbiornikach 30 do Ctórych wprowadza sie* od góry nieoczyszczony "•. roztwór i odbiera przelewem usytuowanym naprzeciw doplywu wierzchnia warstwe roztworu. Nierozpusz¬ czalne zwiazki zbieraja sie na dnie zbiorników i sa odprowadzane przewodami usytuowanymi w poblizu 35 dna zbiorników.Anody ze stopu olowiowo-srebrowego o zawartos¬ ci 1$ wagowego Ag i sumy zanieczyszczen nie prze¬ kraczajacej 0,01$ wagowych poddaje sie przed pierwszym uzyciem oraz po comiesiecznym uzyciu 40 procesowi pasywacji przez zanurzenie ich w ciagu 48 godzin w roztworze ^nadmanganianu potasu w kwa¬ sie siarkowym. Mechanizm pasywacji przebiega w ten sposób, ze najpierw stezonym kwasem siarko¬ wym wytrawia sie anode z zanieczyszczen po doda- 45 niu do kwasu siarkowego KMn04 i utlenia sie na powierzchni Pb do Pb02 a nastepnie powierzchnie anod pokrywa sie cienka warstwa szlamu Mn02. Pro¬ ces pasywacji anod w ciagu pierwszych do 24 godzin prowadzi sie zwykle pod pradem az do osadzenia sie 50 koloidalnego szlamu w cienkiej warstwie na anodzie.Anody wyjmowane z elektrolizerów oczyszcza sie dokladnie przed procesem pasywacji z trzymajacego sie osadu w postaci szlamu anodowego.Proces elektrolizy prowadzi sie w znany sposób 55 iw celu zmniejszenia stezenia jonów olowiu w kwas¬ nym elektrolicie, które czesciowo przechodza z anod i wylozenia wanien dodaje sie do elektrolitu w wan¬ nach mieszanine weglanu barowego i weglanu Stron¬ towego w ilosci sumarycznej okolo 2 kg na jedna 60 tone otrzymywanego cynku katodowego. Temperatu- • re elektrolitu w wannach utrzymuje sie w wysokosci do 38°C. Czyszczenie wanien elektrolitycznych ze szlamu anodowego przeprowadza sie co najmniej raz na dwa miesiace. 65 Zaleta sposobu otrzymywania cynku* elektrolitycz-7 54773 8 nego wedlug wynalazku jest mozliwosc produkcji cynku o czystosci minimum 99,995$ wagowych Zn bezposrednio z roztworu siarczanu cynkowego otrzy¬ mywanego przez lugowanie spiekanego tlenku cynku oraz prazonej blendy cynkowej. Zawartosc olowiu 5 w otrzymywanym cynku sposobem wedlug wynalazku wynosi srednio 0,002$ wagowych Pb lub ponizej tej granicy a zawartosc kadmu okolo do 0,0005$ wago¬ wych.Sposób otrzymywania cynku elektrolitycznego 10 -o zawartosci minimum99,995 wagowych Zn polega na tym, ze spiekany tlenek cynku oraz prazona blende cynkowa luguje sie w temperaturze do 70°C w roz¬ tworze kwasu siarkowego a zwlaszcza w elektrolicie zwrotnym z wanien elektrolitycznych cynku o steze- 15 niu okolo 110 g/l H2S04. Oddzielenie osadów pozo¬ stalych po lugowaniu tlenkowych zwiazków cynku dokonuje sie droga sedymentacji w odstojnikach i na¬ stepnie przez filtracje na filtrach. Roztwór siarczanu cynkowego z kolei oczyszcza sie z zanieczyszczen 20 grupy zelaza dodajac do roztworu odpowiednia por¬ cje spiekanego tlenku cynku lub prazonej blendy cynkowej. Przewaznie w celu pelniejszego usuniecia zelaza i innych zanieczyszczen przed koncowym zo¬ bojetnieniem gestwy dodaje sie do roztworu dwutlen- 25 ku manganu lub szlamu manganowego (piroluzytu) i utlenia zwlaszcza Fe2+ do Fes+, które jest potem latwiej usunac z roztworu. Roztwory oczyszczone z zanieczyszczen grupy zelaza poddaje sie sedymen¬ tacji, po czym filtruje sie je na prasach. Roztwór bo siarczanu cynkowego pozbawiony resztek zawiesiny poddaje sie dwustopniowej cementacji pylem cynko¬ wym. W pierwszym stopniu w sposób ciagly kieruje sie do zbiornika (oczyszczacza) roztwór siarczanu cyn¬ kowego i jednoczesnie szlam cynkowo-kadmowy 35 uzyskany na prasach filtracyjnych po koncowym oczyszczeniu roztworu siarczanu cynkowego z kadmu i miedzi. Wyplywajacy z oczyszczacza roztwór siar¬ czanu cynkowego odfiltrowuje sie i kieruje sie w sposób ciagly do drugiego stopnia oczyszczania. 40 W drugim stopniu oczyszczania jako cementator sto¬ suje sie pyl .cynkowy w zawiesinie wodnej. Po ukon¬ czeniu tej operacji roztwór filtruje sie na prasach.Dla usuniecia pozostalego zelaza oraz innych zanie¬ czyszczen dodaje sie do roztworu siarczanu cynko- « wego nadmanganian potasu, utlenia sie Fe2+ do Fes+, Ni2+ do Ni,+, As3+ do As5+, Sb3+ do Sb5+ i Sn2+ do Sn4+ i nastepnie roztwór ochladza sie.Proces chlodzenia do temperatury okolo 32°C i usuwania z roztworu przez sedymentacje pow- so stalych nierozpuszczalnych zwiazków oraz ich krys¬ talizacji dokonuje sie w zbiornikach usytuowanych kaskadowo. Oczyszczony roztwór siarczanu cynko¬ wego kieruje sie poprzez zbiorniki naporowe do wa¬ nien elektrolitycznych. Proces elektrolizy cynku 55 w wannach elektrolitycznych prowadzi sie przy ges¬ tosciach pradu srednio od okolo 400 do 420 A/m2 oraz napieciu na wannach od 3,3 do 3,6 V stosujac odleglosc miedzy anoda a katoda do 38 mm.Kierowany do wanien elektrolitycznych roztwór 60 siarczanu cynkowego zawiera maksymalne ilosci za¬ nieczyszczen Cd do 0,0004 gA Fe do 0,0003 g/l, Cu do 0,0001 g/l, Ni do 0,002 g/l, Pb, As i Sb maksimum po 0,00005 gA, Cl do 0,0050 gA i sladowe ilosci Ge. zawartosc kobaltu w roztworze utrzymuje sie w wy- 65 sokosci od 0,006 do 0,008 gA a manganu od 1 do 18 gA.Temperature elektrolitu w wannach utrzymuje sie w wysokosci do maksimum 38°C. Do elektrolitu doda¬ je sie mieszanine weglanu barowego i weglanu stron¬ towego w postaci rozdrobnionej w ilosci sumarycznej okolo 2 kg na jedna tone otrzymywanego cynku ka¬ todowego. Dodatek mieszaniny siarczanu barowego i strontowego powoduje powstawanie izomorficznych krysztalów siarczanu strontowego, siarczanu barowe¬ go i siarczanu olowiowego, które osadzaja sie na dnie wanny elektrolitycznej i gromadza sie wraz ze szlamem manganowym. Anody stosuje sie ze stopu olowiowo-srebrowego o zawartosci 1$ wagowego Ag i sumy zanieczyszczen nieprzekraczajacej 0,01$ wa¬ gowych. Anody te poddaje sie przed pierwszym uzy- ciem oraz do comiesiecznym nzvciu nrocesow$* oasv- wacji przez zanurzenie ich w ciagu 48 godzin'w ra/| .: twarze nadmanganianu potasu w kwasie siarkowym | Procesu pasywacji dokonuje sie w ten sposób, ze najpierw wytrawia sie anode z zanieczyszczen w ste¬ zonym kwasie siarkowym w temperaturze 80°C i po dodaniu do kwasu siarkowego KMn04 utlenia sie • powierzchnie Pb do Pb02 a nastepnie powierzchnie anod pokrywa sie cienka warstwa szlamu Mn02. Pa¬ sywacje anod w ciagu pierwszych 24 godzin prowa¬ dzi sie zwykle pod pradem o natezeniu okolo 400 A/m2 i napieciu 3,6V az do osadzenia sie kolaidal ne¬ go szlamu w cienkiej warstwie na anodzie. Anody wyciagane z wanien elektrolitycznych oczyszcza sie dokladnie przed procesem pasywacji z trzymajacego sie ich osadu. Natomiast czyszczenie wanien elektro¬ litycznych ze szlamu manganowego przeprowadza sie nie rzadziej niz co dwa miesiace.Otrzymany cynk katodowy stapia sie w znanym piecu na przyklad indukcyjnym lub plomiennym przy czym narzedzia metalowe zwlaszcza sluzace do odle¬ wania pokrywa sie powloka która powoduje oddzie¬ lenie plynnego cynku od zelaza. PL